Skip to main content
Hide Articles List

3 articles on this Page

BEIRNIADAETH EISTEDDFOD ABERDULAIS.

Detailed Lists, Results and Guides
Cite
Share

BEIRNIADAETH EISTEDDFOD ABERDULAIS. Rhagfyr 24ain, 1860. Y TRAETHODAU. 1. "Manteision addysg i'r radd weithgar." Y mae 11 o Draethodau wedi dyfod i law ar y testun pwysig yma, sef eiddo "Workman," Nimrod," A friend to the Working Classes," "Gwan ei Galon," Arfonwyson, Ewyllysiwr da," Carwr addysg," "Neb," carp," Self'taught," Archimedes," Ninus, Nihil, a Ned y Crydd." Traethawd byr iawn yw un "Workman," yn yr iaith Seisnig ac y mae yn ymddangos i mi taw gwaith rbyW fachgenyn ydyw. Y mae yn rhaid i'r awdwr vnia astudio gramadeg a sillebiaeth cyn y gall efe ddysgleirio let traethodwr. Traethawd bychan drachefn ydyw traethawd Nimrod," ac un Seisnig ydyw, ond rhagora yn mhell ar un Work- man." Y mae'r awdwr yn ysgrifenu yn dlws, yn ramad- egol, ac yn synwyrol; ond nid yw yn gafaelu yn agos yn holl gyssylltiadau anhebfjorol y testun. A Friend to the Working Classes traethawd Seis- nig ydyw hwn etto, ac y mae wedi ei ysgrifenu mewn iaith briodol a llithrig ond traethawd ar y cyfryngau a'r modd o weinyddu addysg ydyw, yn hytrach nag ar y manteision a ddeillia i'r radd weithgar oddiwrth addysg. Gwan ei Galon" a agora ei draethawd mewn sylwadau ar natur ae helaethrwydd addysg; ac yna y mae'n ateb rhai gwrthddadleuon o berthynas i'r priodoldeb o roddi addysg i'r Radd Weithgar. Trinia addysg dan ei brif benau, sef darllen, ysgrifenu, a rhifyduiaeth wedi hyny, crwydra oddiwrth ei destun am bedwar tudaleu, ac wedi dychwelyd, nid rhyw lawer o drefn sydd arno. Y mae yma ami i air yn cael ei gam-sillebu, ac nid yw yr awdwr yn rhyw un hyddysg iawn yn nefnyddiad priodol y llytii- yren H-byddai ycliydig addysg iddo ef ar y pen hwn yu sicr o fod yn fanteisiol. Dechreua Arfonwyson ei draethawd drwy ymholi- Beth yw addysg ? Yna a rhagddo gyda'r gofyniad-Ai y rhieni ynte y llywodraeth sydd i roddi addysg ? Cymmera i fyny un ran o dair o'i draethawd gyda'r ymholiadau ynia, yr hyn sydd yn ormod mewn traethawd bychan. Wedi hvny, sylwa ar y manteision :—(1) Personol, (2) Teuluol, (3) Gwladwriaethol neu Gyffredinol. Trinia y manteision Personol yn bur Hawn, ond y mae yn fwy cwta gyda r Teuluol, ac yn fwy ewta drachefn gyda'r Gwladwnaethol, yr hyn sydd yn gwneuthur ei draethawd yn annghydbwys, ac yn feinaeh; feiouch hyd ei ddiwedd. Ewyllysiwr Da a wna rai camsyniadau, megys haeru y gwna addysg i'r corff yr hyn a wna rhedeg a gwrol- gampau ereill, canys y mae i'r meddwl ei ymartenon, ac i'r corff ei ymarferion hefyd, ac y mae llawer meddwl mawr wedi lladd y corff, druan, o eisiau cymmeryd o r corff ei ymarferion dyladwy. Camsynia hefyd pan y dywedyd mai o blith y bobl weithgar y dyrchafodd Syr Morton Peto; y mae'n wir ei fod wedi myned drwy wahanol gangenau ei alwedigaeth yn ymarferol, ond ei ewythr a'i rhwymodd i fyned er mwyn deall a gwyboa beth oedd gwaith. Y mae gan yr awdwr yma hefyd rai ymadroddion anbapus, megys, "Gellwch syllu ar y gyda Galileo, a rhodio yn yr ardd gyda Newton. br t y frawddeg yna wedi cael ei chyfieithu o gylchgrawn se nig nid inenwog, nid yw yn un ddedwydd, canys gallaSal I gweithiwr annysgedig feddwl mai garddwr oedd Wewi • Er hyn oil, V mae'r traethawd yma yn un pur dda, bell ag y mae yn trin y pwnc. Carwr addysg," a drinia y manteision deilliiedig Yn naturiol, moesol, a chymdeithasol; nid oes genym ddlm yu erbyn y traethawd hwn can belled ag y mae yn myne Neb y mae yn bur debyg y buasai Neb y" allan o'r diwedd yn Rhywun pe buasai ynennillwr, ond yw yu dygwydd bod y waith hon. Nid ydym yn cam y

MARWOLAETH SYDYN TRI 0 BERSONAU.

CARTREFJJL