Hide Articles List

24 articles on this Page

"TIYNCMTAWS AM ATHROD YNI…

YSToml FRAWYCHUS YN LLEYNJI

CAERNARFON. I

I 'CAERGYBI. j

I BETHESDA A'R CYFFINIAU.…

I PORTHDINORWIG. I

IDINAS, PORTHDINORWIG..1

[No title]

I ., w Y u,,10,N HI W J:1;1JUA…

RHOSYBOL. I

AMLWCH.-...I -. - . -_, -.._?…

IABERYSTWYTH.- I

CHWECH 0 BLANT WEDI EU LLOSGI.

CYMANF.v GERDDOROL ANXIBYN-.…

CYLCHWYL GERDDOROL IHARLECH.

YMLADDFA DEIRW.

I LLYTHYR LLUNDAIN.

News
Cite
Share

I LLYTHYR LLUNDAIN. I [ODDI WRTH BIN GOHEBYDD NElLLDUOL.] LLUNDAIN, Nos LUN. 7 Tymhor.— Y DdedJf Droseddot.— Y Gvllideb Indiaidd.—Volea Aberystwyth. —Socialism—Mr Boive Bennct (Goheb- ydd y "Liverpool Mercury, ) ac Athron- laell, Grefyddol Ddiioeddar. Parha y Senedd i eistedd, er y disgwylid unwaith y terfynasai ddiwedd yr wythnos. Serch fod nifer yr aelodau yn Rraddol leihau, eto fe gerir yn mlaen da chyflymdra svdd yn adlewyrchu clod md bychan ar yi Wrthblaid. Pan yn ysgrifenu, nid oes go h iri d sicrwydd ar ba ddiwrnod y eymcry gohiriad le; y tebygolrwydd ydyw mai ar ddydd lau nesaf. Ond ni raid synu os parheir yr eisteddiad hyd yn oed i'r wythnos nesat; mae y Toriaid yn sicr o gadw y peiriant deddfwrol i droi gan hired ag a allai.t, ac o yru drwyddo gymaint o fesurau ag sydd DOSlbl. Nos Wener, darllenwyd y Mesur i WeUa y Ddeddf Droseddol am y trydydd tro yn Nhy y Cyffredin. Er yn agored i demtasiwn gre i fyned i eithafion gyda'r inesur hwn, fe gyfaddefir yn gyffredinol fod y Senedd wedi gweithredu mewn modd doeth a chymedrol iawn, ac wedi cadw yn K''1' "r hyn a elwir yn panic legislation. Erbyn hyn, mae agitation y Pall Mall yn deehreu marw, gallwn dybio, ac mae'n debyg mai y demonstration yn Hyde Park, ddydd Sadwrn nesaf, fydd y diweddglo. Mae y datgudd; iedigaethau diweddar wedi rhoddi bod i amryw o ystoriaif pur anymunol am rai o wyr mwyaf adnabyddus y deyrnas, ac y mae awyrgylch y Brif-ddinas wedi ei drydanu gan y chwealau a daenir am hwn ar llall. Pa un a ydynt yn wir ai peidio, nis gwn, ac nid yw yn rhan o fy musnes, drwy drugaredd, i chwilio allan. Digon i mi ydyw crybwyil y ffaith fod llawer o laid yn cael ei danu ar gymeriadau ein prif enwogion. Fel rheol, busnes ag yr ymdrinir Ag ef mewn modd pur ddigyffro ydyw y Gyllideb Indiaidd. Dygir hi i fewn yn nyddiau diweddaf y Tymhor, ac ni thelir nemawr sylw iddi gan yr ychydig o'r aelodau Seneddol fyddant heb fyned i'r wlad. Eleni, modd bynag, mae pethau dipyn yn wahanol. Er bod y tymhor ar derfynu, ac er fod nifer mawr o'r aelodau wedi gadael y Brif-ddinas, eto fe deimlir graddau eithriadol oddyddor- deb yn y Gyllideb Indiaidd. Gwrandawyd araeth Arglwydd Randolph Churchill, nos Iau, gydag astudrwydd anghyffredin gan Dy cydmarol lawn. Yr oedd yr amgylchiad yn nodedig oherwydd dau reswm. Yn un peth, mae yinlierodraeth yr India, oblegid dvnesiad y Rwsiaid at ei therfynau, mewn sefyllfa lied ddifrifol ar hyn o bryd, ac yr oedd cryn ddisgwyliad i glywed pa beth a wneir i amddiffyn y llinell derfyn yn nghymydogaeth Affghanistan. Ond y rheswm pwysicaf o lawer ydoedd v dymun- iad am gael prawf o aim swyddogol ac arianol Arglwydd Randolph Churchill, yr Ysgrifenydd Indiaidd. Cafwyd arddangos- iad ychwanegol nos Iau o'r ffaith fod Arglwydd Randolph yn un o'r personau, os nad y mwyaf galluog a dylanwadol, eto, y mwyaf dyddorol yn y byd politicaidd. Dyma ei araeth swyddogol gyntaf fel Cyfrin- gynghorwr, a chyraaint ydyw y cynydd mae wedi wneyd yn ddiweddar, fel yr edrychid yn mlaen ati gyda chryn lawei o bryder gan gyfeillion a gelynion. Ni chaniata gofod i mi hyd yn oed grybwyll y prif iteins arianol yn y Gyllideb. Ond nis gallaf lai na galw sylw at un peth yn araeth ei arghvyddiaeth, set at y gymhariaeth a dybiodd yn ddoeth ei thynu rhwng gweinyddiaeth Arglwydd Ripon yn yr India ac eiddo ei flaenorydd, Arglwydd Ljrtton. Bethbynag all fod rhagor- oldeb cydmariaetholyddau foneddwr hyn (ac efallai nad yw eiddo yr un olionynt yn werth ymdaeru llawer yn ei gylch), fe fernir yn bur gyffredinol fod y cwrs a fabwysiadwyd gan Arglwydd Randolph yn annoeth i'r eithaf. Mewn hysbysiad arianol, nid oes neb yn disgwyl yr ymostyngir i ymosod ar bersonau a'r hyn oedd yn gwneyd y drwg yn waeth yn yr achos hwn ydoedd na fyn- tumiwyd wrth Arglwydd Ripon nac wrth ei gyfeillion y dygid ei enw i mewn i'r drafod- aeth o gwbl. Yr oedd y Rhyddfrydwyr, o ganlyniad, yn hollol anmharod i amddiffyn y diweddar Is-frenhin, er i Arglwydd Hartington siarad yn rymus ac effeithiol iawn, ac ystyried yr anhawsdra dan ba un y llafuriai. 'Siaradwyd i gyffelyb bwroos hefyd gan Mr J. K. CroM, a Mr Buchanan, tra yr amddiffynwyd Arglwydd Randolph Churchill gan Mr Stanhope, yr hwn a ddiolchai i Dduw fod ?eidyddwr o allu ac athrylith ei arglwyddiaeth yn y swyddfa Indiaidd. Tybid ar y cyntaf y byddai i Arglwydd Ripon ddod a'r mater yn mlaen a gwneyd ei amddiffyniad yn Nhy yr Arglwyddi; ond y tebygolrwydd ydyw na fydd i hyny gymeryd lie. Sylwer fod Arglwydd Randolph Churchill wedi myned alian o'i ffordd, yn nghwrs ei araith, i dalu compliment i'r Parnelliad. Mae yr ieuad anghydmarus" yn parhau i ddwyn ffrwyth. Pjrydnawn ddydd Mercher, ar basiad yr Appropriation Bill, gwnaeth Mr Morgan Lloyd rai sylwadau ar y cwestiwn o grant Coleg Aberystwyth. Efallai nad anfuddiol fyddai egluro mai yr Appropriation Bill ydyw y mesur o eiddo Ty y Cyffredin sydd yn rhoddi caniatad i'r Llywodraeth i gy- meryd meddiant o'r arian a gynwysid yn y votes ofsupphy trwy ystod y tymhor; hebddo fe fyddai y notes hyny yn ofer. Gan fod grants y colegau Cymreig yn un ohonynt, yr oedd rhyddid i unrhyw aelod wneyd sylwadau arnynt ar ddarHeniad yr Appro- priation Bill. Nid yn ami y bydd genyf ryw lawer i'w ddyweyd am Dy yr Arglwyddi; rhag hollol anwybyddu y sefydliad parchus hwnw, modd bynag, gallaf grybwyll yn fyr am y ddadl a gymerodd le yno nos Wener ar dueddiad, cymeriad, ac effeithiau socialistic ddeddfwr- iaeth y pymtheng mlynedd diweddaf." Dygwyd y pwnc 1 mewn gan Arglwydd Wemyss, boneddwr sydd er's amser yn dioddef oddiwrth socialism on tlte brain. Cariwyd y ddadl yn mlaen gan Arglwyddi Salisbury, Granville, a Bramwell-y di- weddaf o gyffelyb ddull o feddwl i Arglwydd Wemyss. Nid wyf wedi clywed fawr o son am y ddadl hon, ac ni chreodd ystwr o gwbl yn y wasg; ac felly gallwn ninau, mae'n debyg, hyfforddi peidio ymheibulo yn ei chylch. Gyda 11aw, a oes yn y Gymraeg air da am socialism 1 Yn y geiriaduron, rhoddir cymmrodoliaeth, yr hwn sydd yn rhy debyg i cymmrodorion, cyfarweddiaeth, a chyd- feddianaeth, y rhai sydd braidd yn hir a chlogyrnaidd. A ydyw yn rheolaidd defnyddio y Cymreigiad, Socialistaeth ? Mae y gair yma hefyd efallai yn drwstan ac annestlus; er y ceir enghreifftiau o ffurfiad cyffelyb yn Methodistaeth, Calvinistaeth, Sosiniaeth, ac felly yn y blaen. A oes neb yn barod gydageglurhad neu gynygiad ? Mae llawer o ddarllenwyr y Genedl yn ddiamheu yn arfer edrych dros,lythyrau LIundeinig godidog y Liverpool Mercury, ac yn mawr edmygu gallu a thalent yr ysgrif- enydd, Mr Rowe Bennct. Mae Mr Bennet yn cael ei ystyried yn un o'r gohebwyr Llun- deinig mwyaf enwog yn Nhy y Cyffredin, mae, efallai, y mwyaf adnabyddus o'r press men (fel eu gelwir), ag eithrio Mr Lucy: o ran ymddanosiad personol, nid vw yn annhebyg i Irving, yr actor, er ei fod yn llai drwyddo, a'i wyneb heb fod mor daraw- iadol nid yw yn gwisgo barf. Ond at hyn yr oeddwn am gyfeirio. Yn y Contemporary Beview am y mis presenol, vmddengys erthygl o eiddo Mr Bennet ar Spencer- Harrison—Arnold," yn yr hon yr ymdrecha I adeiladu un gyfundrefn can,, o grefydd ac athroniaeth allan o wahanol gyfundrefnau yr enwogion crvbwylledig cymer oddef- ladau y tri wyr hyn, a dyd hwynt gyda'u gilydd, er gweled beth ydyw eu sum total. Y diwedd ydyw ei fod yn cael yr ymgais yn troi allan yn anfoddhaol, ac arweinir ef i'r casgliad fod un coll pwysig yn y tai ,cyfun- dre?n, yr hwn a Mr eu bod gyda u gilydd yn annigonol. Y maent oil (medd Mr Bennet) wedi dwfn ymdraddodi i arswyd o anthro^- imnorphism." Gwneir l fyny y ¡tail' mawr ??o??ddM air Groegyn .golygu ?a .ffltrj, a'i vstvr vdyw, pnodoliad nodweddion a eWSd^ x'r ?Muo, Dduw ac 3^ ol Mr Bennet, gwrthodiad 1 feddwl am Dduwfel?h'o'ddyn dyrchafedig a gor- uwch-naturiol ydyw yr unig Mhos tod cyfundrefnau Spencer, a Hamson ac Arno d yn ffaelu rhoddi i 1?"? sydd yn ein digonoli." 'Does ryfedd ?,J byd fod Mr Bennet yn methu gwneyd rhyiv ,!a?er o Senwyr fel Herbert Spencer a Frederic S??cuidywMathewArnoidnemawr dealladwy fel duwinydd ond ymddengys i mi fod Mr Bennet yn camgymerydwi h dybio y byddai eu cyfundrefnau yn werth rhywbeth pe symudid oddi arnynt y blotyn y soniai am dano.

Advertising

! MANCHESTER

* BRIWSION 0 RHYL.

IMARWOLAETH CERFLUNYDD CYMREIG.

Y JUBILI DDIRWESTOL.

RHOSDDU.

Advertising