Skip to main content
Hide Articles List

15 articles on this Page

AREITHIAU YR "WYTHNOS- j

News
Cite
Share

AREITHIAU YR "WYTHNOS- SYR WILLIAM 1IARCOURT. Siaradodd Syr William yr wythnos ddiweddaf am y waith gyntaf er gobiriad ;r Senedd. Nos F wrth gadawodd Lun- dain <r <Vr <?'r>jydres gyflyni am Derly, yr hon dref a gvnrychiolir ganddo. DaeUi tyrfa fawr ynghyd i'w weled yn eychwyn, a ebafodd fynllefiiu o gymeradwy- aeth. Yn Bedford y safai'r gerbvdres gyntaf, ac ynia yr oedd llua 8 wedi d'vd i roddi croesaw iY Caoghellydd, yr hWIl a aylwodd fod yn dda ganddo gonel teithio drwy sir ag yr oedd pob sedd ynddi yn cael ei llenwi gan Byd 'rydwyr. Yn Leicester, drachefn. yr Ofad "loedd lawer wedi dort i'r oraaf, lie y cyflwynwyd fine ch ul oreur- •dig, yn nrha-il brwdfrydedd mawr, Derb oedd y lid nesaf i'i geibydres sefyll, ac yraa yr oedd miloedd lawer wedi dod i gjroesawu eu huelod hyn.if. Ffurfiwyd gor- ymdnitl], yn cael ei blaenori gtn seindyrf prei a d,miDn YM C?iTiO pmn c;:u' 0 ftl tm- gor h.,tti "'? aed i'r farchnadle, yn nghanol brwdfrydedd mawr. Ni aroswyd yno ond ycbyiiii? fuiiydnn, pan fed y tywydd yn sitbafol o oer. Cyflwynwyd anercliiad creuredig, a diolchodd y Caughellydd am y derbvniad croesawgar a gafodd. Nos Fercber, yr oeJIl y Drill Uall--yr hon a ddeil 0 buru iiii) i !iiw(-ch-yn otlawn, ac draddodwld Svr William araeth faith a phwysig. Dywediii fod y Rhyddfrydwyr wedi gallu enrio allan ran fawr o'r rhagleu y darfn'r wlarl oil hanfon i'r Senedd i'w dwyn oddiamgykh. Yn drauior yr oeddynt wedi gwnevd en goreu o blaid heddweb, a lie y bodolai BngViyfi«wndev--megis yn Armenia sicrhasint gyd-weithrediad y Gal!u<« on ill i'w uniawni tra yr oedd fcsddwch yn teyrnasu yn yr Iwerddon. Owndii' wirionedd y chwedlau a daenid fod yiuvai iiidan wedi cymeryd lie yn mhlith aelodmi v Cyfrin-Kyngor, a dywedai eu bod am wthii) eu mesurau yn mlaen yn bender- fynol. Pan etiwodd fesur Dndgysylltiad i Gymru, c'¡\,dd gymerlidwyaeth wresog y dorf fuwr, ond byr oedd y evfeiriad a wnaeth. 11 Mae'r rhesymau o blsid Dad- gyayllti id yn Nghyiuru," ebai, yn gryfatb nag liyd yn nod y rhai oedd o blaid Dadgy-ylltitid yr Eglwys yn yr Iwerddon. Ni raid i mi fyned i fewn i fanylion y owestiwn bwn gwnaed hyny yn llawn yn Ngbaerdydd, ac am hyny fe'1 gadawaf." Yna ymdriniodd a diwygio deddfau y gwatfifeydd, Megur un dyn un bleidlais, a Mesnr Tir yr Iwerdrlon. Una y rnan bwysicaf o'i araeth oedd yr un a ymdriniai a'r Xcsu" Dirwestol. Protestiai yn ddig- llawit yn erbyn yr ensyniad fod y Wein- yddiaetb am fradychu y dirwestwyr. F. ddygid y raesur yn mlaen eleni, ond byddai wedi ei ddiwygio gryn lawer. Yn y meeur y llynedd, yr unig gyfleusdra a gai'r treth- dalwyr fyddai difodi yr holl dafarnau, neu ynte adsel i,ob tafani fel cynt. Teimlid fod hyny braidd yn anymarferol, ae felly, eleni, fe roddid yn mesur y Llywodraeth y gellir lleibau iiifer y tafarnau, os na cheid mwyaf- rif digonul i'w cau bob un. Yr oedd dar- pariaoth o'r fath yu metur Dewisiad Lleol Cymru. Hysbysodd Syr William fod un o brif Doriaid Derby wedi pencerfynu ym- daflu ei buit i wasanaeth y Rhyddfrydwyr, gan mai hwy oedd o ddifrif am sobreiddio'r wlad. Yr oedd y gwr hwn, Mr Henry Boden, ar y llwyfan, a cbafodd dderbyniid brwdfrydig. Dydd hu, dychwelodd Syr William Har- court i Lumiain. Cychwynodd o Derby am baner awr wedi naw yn y boreu, a daeth llu- awa i'w hebi wug i'r Jrsaf. Yu nghyffordd Nottingham, eynhaliwyd cyfarfod yn un o'r waiting rooms, cyflwynwyd anerchiad i'r Caughellydd, a tbraddo lodd yntau araeth galonognl. Yn Ketteriug drachefn, cyflwyn- wyd anercliiad arall iddo, a dywedodd yntau yehydig eiriau. Taith lwyddianus oedd taitli Hyr William i Derby ac yn ol, a phiof- odd fod liliyddfrydiaeth y Canoldiroed 1, er jpfaethaf dylauwad Birmingha: yn bur fyw. IARLL urEXCKTl. Nos Iau, bu Iarll Spence., rn Arglwydd y Morlys, yu anerch cyfarfod Rbyddfrydol yn Nelson. Dywedai fod y Llywodraeth yn beiiderfynol o ddal i fyny eft'eithiolrwydd y Uynges, gm fod diogelwch y wlad yn dibynu ar hyny; eto, nid oeddynt am fyned i was- traffu aiian yn ddiangenrbaid. Cyfeiridd rA t gw(??tiwri Ty'r Arg eiir b ti i (.1. C),feiriodd "t we,tlwn Ty'r lwyddi, a dywedai byddai liwnw yn y man wedi llyncu pob cwestiwn arall, gau na ellid cario allan ddi- wygiaduu tm y byddai'r Ty Uchaf ar y CFordd. DUC DEVON Bu gan yr Undebwyr arddangosiad mawr yn St Helens, nos Iau, dan lywyddiaeth Iarll Dei by. Y prif siaradwr oedd Due Devon, yr hwn a feirniadai areitliiau y Prif. weinidog, y rhai oeddynt yn bur dywyll, ebai, yn aibenig o berthynas i fwriadati y Weinvddiaeth gyda golwg ar Ymroolaetb. Dy wwlai mai aneglur ac Rmwy hefyd oedd ei areitliiau o berthynas i Dy'r Arglwyddi. Os oedd y Llywodraeth yn cifedu eu bod yu mwynliau ymddiriedaeth y wlad, paliam y petruscnt apelio at yr etholmrn?r Nid oedd bwys gun %rtTi?debwyr pa un a ddad- gorphorai'r Llywodraeth y Senedd yn awr, ai ynte uros a wnaent byd lies y gorfodid 1 hwy i wneyd byny; ond gresyn oedd gweled Senedd-dymbor amll yn Ch'i ei wastraffu iryda mesurau liiweidiol a diiudd, MK ASQUITJI. Bu Mr Asquith vn aserch torf fawr yu Henff'or'g (Circus, Htill, iies Pitwrtb. fthodcl- wyd triniaeth er. in i Mr Cliambe'lain, oblegi 1 y dull yr yniddygui at Udadgysvllt- iad i Gymru. Ond ni allai Mr Chamberlain aeri dim ar frwdfrydedd y blaid Eyddfrydig i gaiio'r mesur hWII drwodd. Bwriedid toeulio Senedd-dymhor 1895 i gario allan gymaint a ellitl o rnglen Newcastle. owadai ehwedlau a daenid fod J'iCyfrin-gyngor wedi ymimm. Rhaid oedd s#Ui> cwestiwn Ty'r Arglwyddi yn y fath fodd fel ag i sicrhau mai Ty y Cyffredin fydd yr awdurdo1 uwchnf. MK. IIEKKElvT LEWIS, A.S. I Wrth roddi anerehiad o'r gadair yn y ITyddgrug, nos Lun, pan draddodid darlith ton Mr T. Darlington ar Genedlaetholdeb lymreig a'i feirniaid," sylwodd Mr Herbert ,ewis, A.S., fod y Gogledd a'r Deheudir yn tynu yn nes at eu gilydd, a chiedai y Cymry yn yr BTwyddair Cymru gyfan." Byddai unrbyw ormes mewn un rban o'r wlad yn sicr o ellyn cydymdeiuiLid yuili -b rhan o'r Dywysi gaetli, fel y dangcs.vyd yn aches y gweitliwyr aryrbeilffordd (eyuieradwyaetb). Yr ( • d gan Gymru banes, iaith, a llenydd- iseth VII eiddo iddi ei bun. Nid oedd y diyled yr oedd llenvcdiaeth Ewroperiidd asni i ddrycbfeddyliau Celtaidd ond decbreu cael ei gydnabod. Gwariai y Cymry 200,000 o buiniHU yn flynyddol ar ei llenyddiaeth yn Gymraeg yn unig. Yr oedd cenedlaetholdeb Cymru wi di gwi tliod cael ei difodi, a dang- 081\1 by n f(I'1 gan llagluniaeth i-yw amcan wrth ei gadw trwi gymaint o anbawsderau. Yr oedd rliai yn credu y buaeai difodi y Gymraeg a'r teimlad Cymreig yn enill i Gymru. ond credai ef uiai y petb gvraetbaf allai ddigwydd fyddai hyf, ac anogai hwynt i gadw eu nudweddion goieu a gwella eu sefyllia. MR HERBERT RORERTS, A.S. Bu Mr IIi rbert Roberts, A.S.. a Mr W. 8. Caine, A.S., yn eiarad j??, ?,. .fr?d Rbyddfrydo) yn DafgoHen nos Lun. Cy- feiriodd Mr Roberts at Gymru Fydd, a sylw- odd ei f, ,d > II cl.fuogi'r 1I111diad o'r decbreu, ac yr oedd yn ll/lwellbau eu bod yn sefydlu 8aJJgcn yn Llangollen. With gyfeirio at y cyfarfody< d yn Nghaerdydd, sylwodd fod Cymru wedi ei cbydnabod fel gallu mawr ar faes blwy gwleidyddiaetb. Yr oedd sol y blaid Ryddfi ydol wedi ei roddi i Ddadgys- ylltiad yn Nghaerdydd. Boddhaol oedd deall ar awdurdod Mr T. Ellis fod cyf- newidiadau i symud ymaith y blotiau, a hryfhau y mesur wcdi eu gwneyd. Yr oedd Eglw'8wJr wedi gwele mat ofer CeJSIO cyfnewid meddwl Cyniru ar y cwestiwn, ac yn awr yr oeddynt vn ajie io at y Saeson, y rhai na wyddont ddim am Gymru. Cvfeir- 1 iodd at lyfr Esgob Llanclwy, a sylwodd mai amser i weitliio, ao nid i ctdadlen; yr 0' dd en hucbos vn nwyinT v Lly 1' ¡" ,e'h. a galleint ymddirietl ynddi. Vn N^l«.«crd> \1, hefyd, penderfynwyd synmd yn I rb,n Ty" Ar^lwyildi, ac yn ildiau >r oe;M p ,11' Ii. s;wertbfawr i Gpnra yn dibyrm nr tyniad y cwestiwn bwn. Nid oeddynt i gael rhwystro ew'llys yr etbolwyr -dyna bou- derfyniad y biztid [iydclfrydol. I MR W. 8. CAINE, A.S. Yn ei araeth yu Llangollen, llongytarch- odd Mr Caine Gymru ar sidle ei mesur. Cy- feiriodd at waith cyffredinol y Sunedd- dymhor nesaf, niegis DeddfTir i'r Iwerddon, uno Llundain, diwygiad cofrestiiadol, a'r mesur dirwestol. Cyfeiriodd hefyd at dalu i'r aelodiu Seneddol. Y prif gwestiwn oedd Ty'r Arglwyddi, ac yr oedd et am roddi ter- fyn ar y Ty hWII. Modd bynag, yr oedd y Llywodraeth am ganiatau iddo wrthod mesur unwaith yn unig. Siaradai yn galonog am y dyfodol, a sylwodd mai da fuasai i Gymru gael gwared o'i dau aelod Toriaidd presenol.

Advertising

- - " n__-I SiKOL MON.

I MARWOLAETfl AR^WYDI) - RANDOLPJI…

I TRYSORAU CUDDIEDIG.

I AMM-IM ) :

TWYLLO'R DIMWE1).iI

GWYR1 II MEWN RHEITHORDY

Advertising

COLOFN B E-Iii-

NOSWEITrtlAU Y GAUAF

AT Y PAKOH I>. 1. THOMAS,…

ARIANDY GIMiilim Ai DINEUDIR…

Advertising

| COFADAIL LSA WEiAN.