Skip to main content
Hide Articles List

13 articles on this Page

.LLEWELYN PAIRRI- I

COLOFN Y CERDDOR. I

[No title]

CABAN Y GHWARELWYR. j

News
Cite
Share

CABAN Y GHWARELWYR. j YMDDIDDAN AR YR UNDEB. I [Golygir y golofn hon gan chwarelwr ym- arlerol, yr hwn a ddiolcha i'w gydweith- wyr am unrhyw ohebiaeth ar byngciau dyddorol i'r chwarelwyr, wedi eu cyfeirio fel y canlyn Caban y Chwarelwyr," Swyddfa'r Genedl, Caernarfon.] Y Lltwydd.—Addawsom dro yn ol roddi I mwy o sylw i Gynadledd Undeb y Chwareb wyr, a chael helaethach trafodaeth ar ei gweitbrediadau tr ol i'r adroddiad blyti- yddol ddod allan. Dyma yr adroddiai wedi rtod, a bellach cawn wrando darlleniad ohono gao Wmphra (yntan yn gwneyd). GWILYY: Y mddengys i mi fod yr Utideb yn parhau yn fyw diwy'r cwbl. Ac er nad ydyw ond gwanaidd, megis "eorsen ysig" neu lin yn mygu," eto gyda gofal a chefn- ogaeth briodol gall ddyfod yo allu cryf, gweitbgar, a defnyddiol. Bu y dyn cryfaf a mwyaf ewasanaethgar—Moses,er engraifft -tinwaitb, yn faban egwan, yn rhaid iddo wrth gynorthwy p'eill. Ac felly, er eidd- iled yr ymddengjayr Undeb, ond iddo gael y gefnogaeth a dailyuga, y mae gobaith y daw yn rymue-yo ddigon gryrnus i fod yu waredwr y gweitbiwr. Hywel.—Baban yn un-ar-bymtheg oed, dywed f Ac eto, beth arall y galwn ni ef, yn gymaint ag nad oes ganddo ddant yn ei ben, na golwg am yr un ychwaith. Nid oes mo'i arswyd ar neb. Yr ydwyf fi yn meddwl fod yr undeb wedi caal digon o amser a chyfleusdra i ddangos beth all wneyd, a dyna fe yn edlych diallo, yn yr oedran mawr a nodwyd. Yr ydwyf fi yn meddwi befyd y dyleiu gael undeb newydd, un galluog a gweithgar. A'r ffordd i'w gael ydyw anfon cylchlythyrau i bob chwarel yn Nghymru, yn gwahodd cynrychiolwyr i gynhadiedd benodedig, ac yu hono dyfod i gyd-ddeall- twriaeth ar y pethan yr ydym fel gweithwyr rnewn angen am danynt, ac yna eu curio allan yn effeithiol. Yr ydwyf yn sicr na safai dim o'u blaeo, caoys byddai dylanwad undeb felly i'w deimlo, hyd yn ncd ar greigiau Arfon a Meirion. IF&x.-Gan bwyll, Hywel, gan bwyll. Baaswn yn caru, Mr Llywydd, cael gofyn ychydig gwestiynaa i'r brawd yn nghylch yr ondeb newydd. A ydyw yn golygu cael dau undeb ar y maes, ynte un ? Os dau, beth fyddai y fantais, atolwg ? Uoid gwa- haniad a rhwygiad fyddai hyny, ac nid undeb Ao oni fyddai berygl i'r naill fyned i ymladd yn erbyn y Hall, gan anghofio fod genym ein gelynion Y Hefyd, pa eicrwydd sydd gan y cyfaill na byjd trydydd undeb yn codi, ac felly dyna rwygiad ar rwygiad; a pba beth fydd y canlyniad ? Ond os un undeb sydd yn y bwriad, atolwg, pa beth sydd i ddyfod o'r hen on ? Canys sier yw, mai nid yn rhyw rwydd iawn y rhydd i fyny I ei fodolaeth. Y maa yn demtasiwn i mi adrodd brawddeg nen ddwy ar y mater hwn o iyfr y Proffeswr Henry Jones ar "Fy ngwlad a'i rhagolygon." Dyna ftif v rlywed: Nid yw'r ateb a rydd banes Cymry yn ansicr nac aneglar. Tarddodd pob trychineb o'u Lanallu i ymuno ae i ddyfalbarhau. Pe buasai ffyddloodeb ein cyndadau i'w gilydd yo bafal i'w gwrhydri ar faes y gwaed, pe buasai ystyfnigrwydd eu hyspryd yu gyfftilyb i wre8 eu cariad at bob da, nis gadawsent i'w plant gaetbiwed yn etifeddiaeth." Peys.—Y mae undeb yn dda, canys mown undeb y mae nerth." Ond rhaid ei gael wedi ei sylfaenu ar egwyddorion tsg— egwyddorion "cyfalaf a llafur." Y mae diffygion yn yr undebau y dadleuwch cbwi drostynt. Tuedd un ydyw dinystrio llafur, I trwy ei ranu-gyrn y gweithwyr i ymrafaelio 4'u gilydd, a th £ wedi ymranu yn ei erbyn ei hUB ni saif." Tuedd y liall ydyw rhodrii cyfalaf a llafur mewn gwrthdarawiad. Y mae genym ddigon o aphawsderau a rhwystrau i'w gwynebu, a gelynion i'w gorchfygu (canys yr un a'r unrhyw yw eiddo y naill a'r llall o honom), heb i ni fyned i ymladd in gilydd. Felly, gwelwch fy mod i am gymeryd i fewn i'r undeb bawb sydd ya ddibynol ar y chwarelau, yn feistriaid a gweithwyr. Fy rheswm dros hyny ydyw, am fod ein tynged, ein llwyddiant, an haflwyddiant, yn anwahanol gysylltiedig ha gilydd. O ganlyniad, dylai y meistriaid barchu y gweithwyr, a'r gweithwyr hwythan barchu eu gilydd a'u meistriaid. Cefug genyf, pan oeddwn fachgen," i mi glywed adrodd am lyngesydd gallnog wedi eael amgylchu ei lyoges fecban gan lynges fwy y gelyn; ae ya hytrach nagantnrio ymladd dan y cyfryw amgylchiadau anffafriol, dewisodd lwybr cyfrwysach—ciliodd yn lladradaidd o'u oanol, gan ymfwynhau yn y pellder yn yr olwg ar ei elynion yn dinystrio eu gilydd. Beth dybygech chwi am feistr yn chwareu yr un pranc i'i welthwyr ag a wnaeth y llyngesydd cyfrwys i'i elynioul Ie, beth dybygech chwi befyd am weithwyr yn cymeryd eu harwain i ddinystrio eu gilydd mor wirioneddot ag ygwnaeth y mQr-filwyr, ond gyda hyn o wahaniaetb, fod y naill yn gwybpd yr hyn yr oeddynt yn ei wneyd, tra yr oedd y lleill yn eu hanwybodaeth. Wei, dyna eu banes bellach, en cwymp a fu fawr —o ben pinacl llwyddiant i ddyfnder daros- tyngiad. Meddyliweh eto am bertbynas y "istr A'r gweithwyr; nid oes llwyddiant i'w ddisgwvl tra mewn gwrthdarawiadau parhaus. Y mae Hawer o synwyr yn yr byn addywedodd un fifarmwr, na welodd ef erioed lewyrch ar waith ty lie byddai y feistres a'r forwyn ya croesdynu ynngwaethaf eu gilydd byth a hefyd. A glywsocb chwi erioed am gadfridog llwyddiannus yn creu ymblaidiau yo ei fyddin, ac yn gosod ei huuan mewn gwrthdarawiad parhaus å hwy! Na. trwy unoliaeth y mae yn llwyddo, bod o'r un galon ao o'r un yapryd, ac o'r un amcan iddynt ol), sef gorchfygu eu gelynbn, a gelynion eu gwlad a'u brenin, a dwyn mewn canlyniad yspail lawer adref i'w canlyn. Dyna mewn cyfatebiaeth ydym ninau. Y mae genym ein hanhawsderau a'n rhwystrau, mewnol ao allanol. Y mae genym eisieu gwella ein galwedige.eth-eisieu ymladd fig anfanteieioo, a syroad ya mlaen gyda chyn- ydd yr oea. Y mae genym gydymgeiswyr yn y farchnad i ymgystidlu A hwy, megys tilu, zine, baiarn, yn nghyda llechau tramor; y mae genym royalties gorlethol eisieu eu symud, a tbollau dirwasgol eisieu eu dileu. A phwy a wna y pethau hyn drosom? Neb. Rbaid i ni ei wneyd ein bunain, neu bydd heb ei wneyd. Ac ni allwn nioau ei gyflawni heb fod o'r un galon,ac o'r un ysbryd, a'r un amcan mewn golwg cenym. Ou1 gyda'r petbau byn genym, Ballwn lwyddo, a bydd gwobr i'n gwaith. Gwelwch, gan hyny, nad oes genym fodd i wastraffa ain hamser s'n nerth i ymladd &'o gilydd a difwyno ein cysuron. Ond rbag ofn i chwi feddwl fy mod am osod y pwn i gyd ar un ochr, a'm bod wedi anghufio deddf mantoliad galln, dylwn ddyweyd fy mod yn golygu fod i'l gweithwyr a'r meistriaid eu hundebau ar wahao, a bod llys nweh i'w ffurfio, I cynwysedig o gynrychiolwyr y ddau undeb, or ybtyried, barnu, a pheiadertyriu achosion ) (cymeradwyaeth). TREBOR. Yr oeddwn wedi meddwl gatw eich sllw at yr yegrifau, sydd yn y Genecll ddiweddaf, ar Chwareuon yr oes." Y Llywydd,—C&nt sylw y tro nesaf.

Advertising

ORIAU GYDA'R TADAU.

! LLANERCHYMEDD._I

PROFIAD AC ADDYSG. I

IDIM OND. I

[No title]

- - - COEDPOETH. u - - I

BIRMINGHAM.-I

Advertising