Skip to main content
Hide Articles List

21 articles on this Page

V* SGKI5PAN JOHNI .uU n N.

News
Cite
Share

V* SGKI5PAN JOHN .uU n N. Raif XLYII.  rv<WT-?D .—tr?'to.. yt!/ t??.—C?tcy? ?;,fft'ttt??." — ??'< blodau i7'?? ?0'— y Qhrhwur. Gdtr yn wleidyldol o ??'???"?.?-?'??''?' y ???. Rhoddwyd i mi y f, ait o g?e) treulio yf .?hooa ddiwedd?f ?r e: hyd mewn t?wel- ? ?h bonded ya «*!>«. y ??- Yr wyf ,n cofi« darben ''yf?, ayn?dau yn 01, yn Lyn yp.?wd Nr to N?t?? HeMt." C?n iMb, gyth". ydyw calon AmM. M y mae hono yi curd gyda hull north by wyd yn „ wind a aufanvolwyii gan awen biraethlawn (, orcnwy Olv" Nid wyf frodor o Fun ftae fater am hyny), oal y irae i'w hanes a'l golygfeydd SWYD haf-I i mi a r eiddo y wlad v caijodd Lewis Morris am leudld el i rhianod. Nid wyf yn bwriadu euwi y i faDgie lie y b'.Im y waith hon rhag digwydd i hyny fod yo ai'fantuis i mi erbya rhyw dro I eto ac nid wyf ya dealt fod y presIVylwyr yn awyddus o gwMi "aaverteisio" y fro. Hyn a ddywed-f Y mae yn 11b tawel mewn gwir- ion-dd. Nul wyf yuawgrymu mai lie di. BWIJ vdyw ond rd cheir yno y dwndIVr-yr I bwrr-bwrh sy'n syfrdanu dyuion yn nghanol berw "gwareiddiad" a masuach y j trefi a'r dinasoedd Yn ystod yr wythnos hon ui chlywais cbwibauiad yr ager-boiriant | o gwbi Ccfitis waredig-aot'u rhag pla an- hyhd y "G..T,.uAn baud;" dolsfau trymiou y troliau glo, a swn "Ihfar y clychau llaeth" nid ooddyat, yoo, na bora na hwyr. 0 dawtl hedd Oûd yn lie y "drygau angkaa- rh diol hyn sydd yn p ent pobl y dref, yr oedi yn y fsodir y cvfeiriaf ati olud o gein- ion, seiuiau byth-newydd telyn Anian yn gwasgai, hyfrydwch diball. Pwy ey'n fclino ar gin yr eiwdydd—su yr awal yn y gwair- brefiadau y iuches fin yr hwvr-a chyngerdd "amrywiaethol y farm yard ar ben boreu ? (Bid aiwr, y mas yr item olaf yo tybiod eich bad wdi cael eouiwyta gwsg y noson cynt). Y mae tiiiondeb p.ib! y wlad—ac yn en- wedig jjwlau Mon—yn (ilia,hebul. Oi myn- web, gtllwch prwydro o dy i dy, gan Odifti crempogaa well eu troahi iqrwu ymenyn, ae ymfwyuhau gyda chyfeillion hynaws a doniol-gaiedig Oad y mae i'r dull yua o dreulio gwytiau ei bi ryg!, a gwu fod cylla llawer brawd gwau wedi dyoddef yn dost o hitwydd ei Pn-iila i gytlawui yr extra work a syrthiodd ran tr,t yr oedd ei berchou oddicattfef. Y tnaa yu hawdd syrthio i'r brofedigaeth j waith gynU (llId ynfyd yw y dyn a geiiis. gyfl-nvLi yr anmhosibl eilwaith a tbrachefu' Os ydydJ. yn uo o'r M'ln- wyson gellwib anturio at y stigiau yn ddi- brydor; owl, os p^rthyn i glwb "dilfyg treuliad "yr ydych—tineare Owell i chwi lyau wrth' y ti-ugar-ddaa eyffiedin, a rhoddi chwaveu ten i Natu: i adnewyddu y badall briad. Both all dyn wneyd fig ef ei bun yn nghaool gwltld 1" Wel, y mae llawer petti yn bosibl. Gellwch gael y papyr newydd am I'ddue" ond myned ddwy filldir i chwilio am dano y mae yn hawdd i chwi dd'od a llyfr gyia chwi a'i ddarllen yn yr awyr agored ae, os ya eyiiieryd mygyn,' yuinecioesaw i chwi wpeyd hyny. Nid ydyw y ftawdde^ sjniaiua, "No smoking allowed," we a ei gosod i fyny yn unman. Oad y dull syrnl a gymerais i i dreulio yr wythuos hon ydoedd crwydro y meusydd i chwilio am ddail a b!odau gwylitiou. Gwened a weno- felly y bii, ae nid yw yn edifar geoyf am y moda y Ueuiiaia yr I amier. Y mae liawer o'M a?tneuwyr yn hysbys ddigou o Gywydd y C'v?h?wdd gan Goronwy. Y mae y bardd yu aoog ei I ffrynd—Mt Wm. Parry, is redydd y R,th- dy, L'undain—i ddyfodara dio i'r wlad, a dyma rai o'i resymaa D'od i'tli Fint, na fydd grint^ch, Wyliau am fis, Wilym fach, Dyfydd o fangre'r dufwg, Ga i, er nef, y d, c f a'i drwg Dyr d, er diiad arian, Ao os gwnai, ti a gai gln, Diod o (Mwr,—dooi a ddel, A chywydd, ac iach aWclJ, A chroeso o-iloa onost, Ddid,licholl,-p t raid gwe); gwdit ? darlanio ya myned ill dau dan ymgoinio i roiio llwybrau'r ardd CawD noli o'n cain adaU, Gwyrth Duw mewa rhagorwaith dail, A diau bob blodeuyn A hyabys ddengya i ddyn Ddirf-iwr ddyfnderoedd arfaeth Diegwan Ior,-Duw a'i gwnaeth. Breuddwydio am ei Fon yr oedd Goronwy pan yn canu y llicellau hyn, ac y maent ya liawn o brydferthwchgwirioueddol. t Gallaf innau ddwyn tystiolaeth glir i'r ffaith mai difyrodiaeth ydyw crwydro gyda'e II awl iach" i gasgll1 blodau'r maes, ae i sylwi I mewn dystawrwydd ar y dail sy'n awr mor iraidd mewn gweirglodd, clawdd, a ffos "Gwyrth Duw mewn rhagorwaith dail." Cesglaia lawer ohonynt, ond aid wyf yn bwriadu troi yn "ddoctor dail." Yn unig yr wyf yn crybwyll fod plecer pur i'w gael drwy grwydro'r meusydd a chraffu ar y llysiau prydferth sydd yn tarddu mown cyflawnder heb neb yn sylwi aroynt. Mae csdw y meddwl gyda rhylV orchwyl o'r fath yn help oaawr i dreulio dyddiau seibiant yn hapus i buddiol i gorph a meddwl. Yn ddi- weddar mi a adarllenais yr annogaeth a ganlyn mewn cyhoeddiad Cymreig sydd yn pryaurwneyd ei fare Byddlii yn dda iawa gjoym pj daofonai rhai o'n darllenwyr sydd ya byw yo nghaool y wlad, &o., rhyw ffeithiau a welant oeu a glywant yn llwybrau tawel en bywyd, yn y coed, 1100 ar hyd y meusydd a'r mynyddoedd. Hanes- ion am aiar a'u harferiou, am bysgod, am baiwar-t'oed aid ao ymias^iaid; ae am lysiau a blodeu.a phrenau a ffrwythan Gall odid bawb ddweyd rhyw bethau flyddorol ar y naill neu y llall o'r testynau uchod a byddai un banes wedi ei nodi yn gywir a deutlus, yn werth haner cant o hsnecion am gytarKidydd te." Byddai yn ddiamea, a gobeithio y llwyddir i gael mwy 0 syhyadau ar bethau Natur, ac, mewu canlyniai, ar natur ptithau. Mae'n wir mai gan y rhai sydd yn by>v yu y wlad y mae y fantail oreu yn yr ystyr yma, ond gall y sawl sydd yn cael uianc yn achlysurol o'r dref i'r wlad weled a chlywed lliwer o bethaa sydd yn tra rhagori ar y gossip byr. I noedlog sydd yn cael ei brycu a'l ddarllen foreu a nawn. Wedi i mi dd'od adref, bwrw trem ar yr hen gyuefio, gRelais tod iiuryw trodyr wadi bod roor fwyll ag ysg.-ifoi.u atuf. Yn en phtb, yr optld y Ilythyr caalynol oddiwrth I" :—Anwyl Mr Brown, Wrth Mh ech brtnej fu byn o bryd cefais allan eich boi wedi croesi y tnor i wlad y Gadar- enlQld. LDyr¡ iIlSlllt,I(\,>ddwo, srnaf fi ac ar y Wllkd 14,, sydd yn fata Cvtnru." Pa "ydyparha i<ohl yn eu haowybodaeth am ystyr y trawddeg—"Mich Mon?" p" bua,.ai ycl)ydi.. vn rbag,,r o'r moch (cyflym- dra) meddyli.il yna g>»n "Aitonwr" ni Syrthias;ti i'r fath ddiffyg chwaetb, ond y 42iie yn gwella wrth fYDed ymlien, fel y Mae arfklr pobl dda yr Adeg hon o'r flwy- ddyn.") Nis wwa pi newyddion aydd yo tydu eich aylw yn y fro yna, ond pwnc mawr, v dydd gyda ni ydyw yr hetbul y mae y L'ywodraeth ynddi gyda mench H^rri yr Vin. a Sion y Bragwr. Rhyw bymtheg nilycedd yn 01, os da yr wyf yn cofio, fe yinunodd y dneuddyn hyn mewn priodas (r:i ddywedaf-" glan briodas," am nas gallaf). Diau i Sion gael ei ddawis yn gymhar, nid oherwydu dynglaerdeb ei garictar, ond yn bytrach oharwydd helaethrwydd ei gyfoetb, ac yr oedd y golud hwa yn dotio llygad y bricdasferch. Ond erbyn hyn y mae y Ritdio?'tMd yu bygwth ?Sonyddu ar yst. d y y feneddi?ea Eglwysig, ao y mae ambell ynad bedci Ych o ddirwa3twr yn sangu ar gOBglau tueusydd Sion y Bragwr. A dyna y mae y Liywodraeth yn ei wneyd yu nwr— chwilio i inewn i'r gweithredoedd, a chnisit) helaetbu yr yitid drwy fyoed 4 bolt dir 'llhisiart Ddiwyd' oddi arno hraidd yn Ilwyr, a rhaou yr yeibail rhwng y Sefvdiiad a'r Fasnaob. Oacl y mae barn gwlad yn farn condemuiad ar y fath arghyfiawnder, Ly mae yr bya yeyfeiria Arfonwr ato yu bwac y dydd yu Mon, yn ogystal ag Arfon. Deogys haoes y cynghor sirol di- weddaf a gynhaliwyd YIJO fod llais y F^m- ynys yn gryf ac yn groch yn erbyn egtoyddor mesur y publicanod a'r pachadudaid.] Y. mae yn gofus gan y darllenydd i mi y tro diweddaf gyflwyno cwestiwn i'w aylw yn cgiyn åg awduriaeth emyn. Erbyn uyn, y mae d:1t1 frawd—a dau fardd-oid an- enwog wedi yserifenu ataf i gynyg egfur- had goleu ar hyn," nid amgen, Cenin a Charneddog. Nid ydynt yn cytuno o gwbl am awdwr yr gmyn, ond dichon y bydd eu sylwatlaayo gynorthwy i gael sicrwydd -os ydyw hyny yo yrhaeddadwy-ar y mater. ?,_ T byn yr ysgrifena Camoddug Anwyl Gymrawd,—Yn yr "Yagrepan" am yr wythnos hon, gwelaf fod un o'r enw O. J." yo dymuno ya fawr cael gwybd genych pwy ydyw awdwr yr ben benill, Mab unig anedig, un odiaetb," &c. Gallaf eich bysbysu fod ei awduriaeth yn cael ei briodoli i'r hen fardd Howel Griffith, Bedd- gekrt, ac y mae y cyfryw genyf yn mysg ei woithiau a gesglais er's amryw flynyddau. Cefais y ponill hwn gan hen chwaer gofus ag sydd yn awr wedi myned i nrphwys, yr hon a'm eicihai mai Howel Griffith ,Ù piau. 09 gill rLywua brofi yn amgen, gweled yn dda wnauthur byay, rhag i mi ayrthio i amryfuaedd yn ei gylch, gan fy mod yn arfaethu cyhoeddi llyfryn byeban, yn cyn- wy" detholiad o weithian Howell rhyw dro yn y dyfodol, yn nghydag ychydig syiwadau ar ei fywyd, a ysgrifenwyd mewn rhan gan yr hen llaenor hygloc1 Griffith Richards, Beadgelert. 0.:1 g»ll rbywau fy nghynys- gaoddu a rhyw ddernyn o eidao iiowei, bydd yn hyfrydwch o'r mwyaf genyf ei dderoyn, pa yo fy meddiaateisoes ai peidio Y mae wedi llunio rhai cynyrchion gwych, ag sydd wedi eu sslio ar gof lluaws o heuafgwyr y plwyf hwn, er heb erioed weled Dew cysodydd. Cyfansoddodd befyd Iwyth trol o diibanau parod, doniol, diniwed, rhai gwych a rhsi gwael, i foddio hen greadur- iaid fyddai yn barhaus yn ei ben yn crefu am bwt o gftn i'r peth a'r peth. Credaf fod Hownl yn bur gall yn ei genhedlaetb, gan ei fod yn gallu plesio pawb, a'i enw a'i alluoodd fel ba.rdd yn cael ei ddyrebafu i Gaergwydion o'r berwydd, a pharha felly yn maddwl y mwyafiif hyd heddyw. Gwelir fod Carneddog yn priodoli yr emyn i Hywel Otnffydd ar (ail tystiolaeth hen wraig gofus," yr hon, mae'n debyg, a gafodd yr hysbysrwydd drwy dystiolfieth rhywun arall.. Y aiae hyn yn dda mor bell ag y mae yn myned. A dylid cofio fod Hywel Giuff/dd yn gyfryw fardd ag y gallesid yn hawdd meddwl am dauo fel awdwr ponnill o'r fatb. Da genyf fod Carneddog yn arfaethu dwyu allan gasgliad o'i waith, & Y mae yn *r cymhwya iawn at y fath orchwyl, ac yn sicr o'i gyflawni gyda'r gofal a'r uiaaylrwydd rnwyif.—Oud y tyst nesaf ydyw Csnin," a dyma fel y dywed :— Anwyl Mr Brown,—Yr ydych ya gofyo pwy ydyw awdwr y psnill Mab unig," & as genyf i hen wraig ddyweyd y penill hwu wrtbyf, ao ysgrifenaia gymaint ag oodd yn ei gofio ohono. Un o'r enw J,)bn Ro. berts, Lleiniau Hition, Llanaelhaiara, yr hwn oedd yo cadw yagol yu ben gapal Llithfaen, a'i cyfansoddodd, a hyny ar ben catofa gerrig o flaen drws yr hen gapel bychan hwow, oedd yn Llitbfaea y pryd hyny. Awr canol dydd ydoeUd, a r plant bychain yn chwareu o'i gwmpai-, ac yntau yn disgwvl y plant mwyaf i dd'od i fyny o afoo y Biaenau, pa rai oedd yn edrych ar y ffermwyr cyfagosyn golchi eu defaid yn yr afon, Gofynodd i'r hun a ddywedodd wrthyf (ac y mae yn fyw ac yo iach heddyw), a allai ddarllen ysgrifen, dywedai hithau nas gallai, oherwydd nid oedd ond rhyw naw mlwydd oed y pryd hyny, yna darllenodd ef iddi gan ofyn beth feddyliai ohono, anogodd hithau iddo ddyfod i'w chartref (aef Oefn Gwnus) i'w ddangos i'w mham. Ac aeth v ddan i'r awel wrtb gaomol ymab." Yr oedd yn hen ysgolfeistrptaen iawn ei wisg, a chlocaiau mawr am ei draed, eto yr oedd y plant yu ei garu fel t<d, a gwnai yutalt ambell: benill i'w difyru. Y maa oddeatu 66 o flynyddoedd er hyny. Byddai yn dda genyf gael mwy o hanes yr ysgolfeistr uehod gan rywun. Beth fyddai i ryw rai yn mhob ardal ysgtifenu cymaint a wyddant am be:- r,oniu hynod eu hardal a'u bwrw i "Ysgrepan J,In Br-wn?" Caem felly wybod liawer o I'ddirgetion." Disgwyliaf noL wnewch chwitbau Mr Brown, fliuo cario yr' Ysgropan, a datguadio ei chy nwys. Well dun.a, Cjaiu Llith fechan ddar llenadwy droa bsn. lIen wraig eto Bdb a wnaem neb "gof" y ch wiorydd ? Hwy pia hi o ddigon am gofio hen bethau, Wei, y mae y ddwy aystiolaeth yn wahanol, a'r peth forsu allaf wneyd ydyw gofyn i'r daiilep ydi farnu drosto ei hun, a derbyn yr uo sydd yn ymddacgos yn fwyaf pendant yn ol ei feddwl ef. Yr wyf yn ddiolchgar iawn i'r brodyr uchod am eu trafferth, a byddai yn dda geayf fod o ryw gynorthwy i gario allan awgsym Cenin" meWD perthyoas igytner- iadau teilwng sydd wedi bod yn gwteyd daiuni mewn liawer srdal, ac eto heb nemawr gofnod am eu Lanes, eu neuldnolioa, a'u gwaitb. r::F Fel arfer, cyfeirier pob Eodiada fwriedir i'r golofn i JOHN BROWN, GP.IIEdl Office, Caernarfon.

LLADD PEDWAR 0 BERSONAU.

I CRONFA'R AMRYWION

[No title]

UNDEB GWARCHEIDWAID CAERNARFON.

CANIATAU MEDDWDOD.

Advertising

SYRTHIO I GROCHAtfI BERWEDIG.

: CYMANFA BEDYDDWYR SIR GAERNARFON.I

IIIYXA-IIFA ANNIIIYN-I WYR…

CRISTIONOGION YN LLADD MAHOMETAN-IAID.

PWY BIA'R lOOp.?I

CYMANFA MALDWYN.

LLADRATA POT -PRES. I

Y BLAID RYDDFRYDIG A'R DAD.,…

-——— PENBLETH Y LLYWODRAETH.

[No title]

I PENDERFYNIAD RHYL. I

-F Y LLAWR DYRNU.

ADDYSG AMAETHYDDOL YN MHLWYF…

DECHREU DADFE1LIO.