Skip to main content
Hide Articles List

12 articles on this Page

LUTE O'R AMERICA. I

News
Cite
Share

LUTE O'R AMERICA. Nid oeddwn yn meddwl anfon dim hyd yn evnar v^n v flwyddyn newydd os cawn fywl EidVyfwScael agos gynifer o lythyrau ermu wff yn y wlad hon, yn yr adeg hon 0 r flw3y- ddyi 0 y!ol Medi hyd Tachwedd, ag wyf n?wyuuyu f fel v mae yn rhaid 1 ?? anfon we?g.elel.??y ?J??e? b rhyw ym- h?n? ?n sefyllfa «««<»- a chrefydd a wir gan amryw obebwyr ataf?, yn fwy cydnaws IÙn chwaeth, ond efall fod mwy ?an?nam wybod am y 10 goreu 1 enill bywoliaeth i rieni a phiant ar hyn o bryd, ac at hyny y cyfeiriaf yn gytaf ac yn benaf. Ystyrir gan fasnachwyr, gweithw? r acamaeth- wyr y talaethau gog oddol fad yr ethohad ar- ly wyddol a aeth heibio dechreuymls hwn, wedi trci ya ifafriol iawn 1 fasnach y wlad hon. Dyegwylir blynyddoedd gwir lwyddiannus. X inae y Cadfridog Garfield, yr arlywyd(I ethol- odig, yu ddyn rhagorol, a disgwylir iddo ffurfio s weinyddiaeth dda, a fydd o fantais i'r wlad yn gytfredinol. Yn yr ystyr yma yr wyf yn llawer mwy clIlonog i anog fy nghydgenedl 1 ymfudo i America nag y bum er's blynydd- oedd. Eto, nid wyf er dim am orliwio rhagor- iaethau Am rica, ns per. ibobl dr yigwyl cael gwlad na chant ei ch, ffelyb yn myll y peohu, y cystuddiau, u'r marw; ac nid wyt am derfysgu ar neb mewn gwaith da a chartrefi cysurns yu Nghymru. Yr wyf yn hoffi y ddwy wlad, ac yn ymwybodol o'u rhagoriaethau. Nid yw agos i ddeuddeng mlynedd o fyw yn America wedi oeri mymryn o'm serch at Gymru, a byddaf yn ami yn dyweyd y carwn dreulio gweddill fy oes yu ngwlad fy ngenedigaeth. Fel hyn dealler fod yr oil a draethaf mewn ton gymhedrol, ac yn ddibartiaeth. Modd bynag, y mae yn amlwg fod cyfeiriad mawr Uanw ymfudiaeth tuag America. Bydd beth bynag dros 400,000 o ymfudwyr wedi ym- sefydlu yma eleni. Gan fy mod yn byw bnno fwg y ddinas, yn y wlad rai milldiroedd, pan yn aros am y tren hwyrol i fyned adref, yn yr Union Depôt, byddaf yn cael mantais i weled yr ymfudwyr fyddant yn cyfeirio ar hyd llinell y Panhandle, trwy St. Louis, a Chicago, i'r Gorllewin. Y Germaniaid, y Danis, a'r Norweg- ians yw y nifer fwyaf o lawer sydd yn d'od y ffordd hon, ond gwelais lu o Gymry, yn eu mysg rai Saeson o Cheshire, Gloucestershire, Staffordshire, ac yn neillduol o Yorkshire, a Gogledd Lloegr; a nifer lied helaeth o Wyddelod ac Ysgotiaid. Y mae gwrando ar eu hystori (hyd y gallwn ddeall ein gilydd), yn profi fod gwir angen ymfudo o wledyda Ewrop, a hawdd yw casglu nad yw Cymru, er ei holl fanteision, hyd eto, beth bynag, yn agos ddigon mawr a darbodus i ro'i bywoliaeth weddol gysurus i'r plant a'r bobl ieuainc a fegir ynddi. Felly y mae yn rhaid ymfhdo; a chymeryd pob peth gyda eu gilydd, nid wyf yn fwybod am uu wlad yn y byd (os nad yw Patagonia yn ei gwedd ddiweddaraf), yn well i'r Cymry droi iddi nag America. Meddylior am bob math o grefftwyr (oddieithr clercod), yn seiri meini a choed, yn ofaint a pheiriannwyr, yn gryddiun a theilwriaid, yn blastrwyr a phaentwyr, yn argraphwyr a llyfr-rwymwyr, &c.; ac yn enwedig gweithwyr tin a gl6, ac yn fwy arbenig na dim amaethwyr a llafurwyr y ddaear,-y mae yma le iddynt wneyd cystal bywoliaeth, ac mewn rhai amgylchiadau gwell bywoliaeth nag a allaut wneyd yn Nghymru. Gwir fod llai o alw am y rhai hyn rai blyn- yddoedd na'u gilydd, ac nad all pob crefft a galwedigaeth: gllel eu diwallu yn yr un ddinas neu ardal. Y mae eisieu bod yn ddoeth a gofalus wrth drefnu lie i ymfudo. Er mwyn hyn dylid ymgynghori llawer i chyfeillion cyfarwydd yn y wlad hon, a thalai yn dda i mi gael gan eu cyfeillion anfon newyddiaduron Cymreig America iddynt, neu os na tydd gan rai gyfeillion yma, byddai yn werth i nifer a f- riadant ymiudo glybio i'w cael. Rhydd y rhai hyn well golwg ar ein sefydliadau a'n harferion nag a allaf fi na neb arall ro'i mewn rhyw lith yn awr a phryd arall. ■ «i■■■ m 1 Y mae yn bur sicr jn fy llieddwl y bydd y pwno o ymfudiaeth yn dyfod yn fwy fires a gwerthfawr trwy Ewrop acyn Lloegr aChymru, yn enwedig y blynyddoedd nesaf. Dylai cym- deithas ymfudol fod yn Nghymru, neu ryw foneddwr neu foneddigion tebyg i T. Hughes Yaw. (Tom Brown), ymgymeryd a rho'i eu bamser, euprofiad, a'u harian i gyfarwyddo a chynorthwyo ein oydgenedl i ymfudo. Y mae y boneddwr hwn newydd droi yn ol i Loegr, wedi bod am wythnosau yn y wlad hon yn nglyn ft chychwyn sefydliad, 0 Saeson yn benaf, yn Tennessee. Cychwynwyd tref yno, a gelwir hi Rugby, a chodir yno eglwys, a pharotoir at gael sefydliadau addysg yno. Boed clod i'w galon, ei ben, a'i booed. Pa toneddwr Cymreig a wna hyn ? Am yr adeg oreu i ymfudo-gall gweithwyr glo a thftn ddyfod agos unrhyw adeg, ond byddai yn well i grefftwyr cyffredin, ac am- aethwyr, oedi hyd yn gynar yn y gwanwyn. Deua rhai yma bob adeg o'r flwyddyn. Yr oedd amryw ymfudwyr yn ein oapel y ddau Sabboth diweddaf, o L'owlais a Glandwr, ger Abertawe; a gwelais gryn nifer y Fabboth cyn hyny yn Frostburgh, Ma., newydd dd'od 0 Maesteg. Ond fel rheol y gwanwyn yw yr adeg oreu i dd'od. Am y lie goreu i ymfudo-y mae yn fwy nag a allaf fi ddyweyd. Ystyrir y tal- aethau dwyreiniol yn well i grefftwyr cyffredin, a gweithwyr glo a than; a'r hen sefydliadau yn y gwahanol dalaethau yw y lieoedd goreu i amaethwyr a thipyn o arian ganddynt, ac wedi arfer i moethau cymdeithas; ond am y rhai nad oes ganddynt ddim llawer o arian, a phlaut cryfion ganddynt, ac a allant fforddio byw dipyn yn arw a chaled am y blynyddoedd cyntaf, gwell iddynt hwy wynebu ar y gorllowin. Nid wyf yn gallu canmol un lie penodol yn y gor- llewin. Gwelais gyfaill yr wythnos ddiweddaf a fu am wibdaith o chwech wythnos trwy ranau helaeth o'r gorllewin,—canmolai ef yn fawr ogledd-ddwyrain a rhanau o ddeheubarth Kansas, a gogledd-orllewin Nebraska, a barnai y bydd yn Dakota, a Washington Territory, sefydliadau arddercbog cyn pen nemawr o am- ser. Hefyd y mae rhanau o Tennessee yn dyfod i fri uchel, a bydd y rheilffyrdd a wneir trwy Texas yn sicr o agor gwlad fawr i ymfudwyr, ac y mae amryw Gymry yn hoffi Arkansas. Dewised pob un drosto ei hun yn ol ei chwaeth a'i farn, ao y mae yn gysurus iawn fod digon o le i ddewis. Dymunir amaf gan amryw alw sylw yr eglwysi Cymreig trwy Dde a Gogledd Cymru yn mysg pob enwad, at laweroedd o grefydd- wyr llac a disal sydd yn ymfudo atom. Go- ddefer i mi ddyfynu o lythyr hen Gristion gloew a deffro, a arddengys mewn cylch byr yr hyn a deimlir yn ofidus genym: Y mae yma amryw o ymfudwyr o'r hen wlad wedi dyfod y deuuaw mis diweddaf, ond y mae yn rhaid i mi gyfaddef mai dyma y orefyddwyr gwaelaf a welais yn d'od atom er's agos i ddeugain mlyn- edd, pan y daethum gyntaf yma. Erys rhai am Sabbothau heb holi am y cwrdd, cyflwyna y Heill eu llythyrau ar ol eu cadw fisoedd- o dan rhyw esgus neu gilydd, ao y mae amryw yn YIII- ollwng yn feddwon, gan fyned yn mhell i dir gwrthgiliad, ereill yn symud i ardaloedd ereill na chlywir air mwy am danynt." Yr ydym ni wedi cael rhai crefyddwyr da iawn. ond y mae amryw, ysywaeth, wedi troi yn bur debytt i ddar- luniad yr hen frawd a nodais. Gall diofalwch ymfudwyr Cymreig droi yn bwysig mewn amser, a hyny heb fod yn bell iawn. Ymddy- byna vr etflwysi Cymreig yn benaf am eu par- had a'u cynydd ar ymfudwyr o Gymru, ao 08 esgeulusant hwy y oapeli, gall y rhai hyny gael eu troi yn Haosneg, fel na fydd yma ddim capeli Cymreig mewn llawer o fanau i'w derbyn. Pwy a all ddyweyd beth fydd y canlyniad o hyn i'n cydgenedl P Y mae llawer ohonom yn gor- fod trafferthu i wasanaethu yn y ddwy iaith bob Sabboth, a byddai yn ddigon rhwydd troi llawer lie yn Saesneg i gyd. Meddylied oyfeillion crefydd o bob enwad am hyn. Pe yr ymroddai y Gymraeg i farw mor gynted y gall iaith wneyd, bydd eisieu lieoedd i addoli yn Gymraeg am un haner can' mlynedd eto beth bynag, a byddai yn golle i i'u oenedl golli y capeli god- wyd gan ein tadau. Wrth ail edrych dros yr ymholion a anfonwyd i mi, yr wyf yn gweled fod amryw bethau heb eu cyffwrdd genyf. Rhaid i mi gael amser i ymholi fy hun cyn gallu gwneyd dim tebyg i ateb yn gy wir. Felly gellir dysgwyl llilh eto oddiwrthyf cyn hir. H. B. THOKAS. Pittsburgh, Pa., Taohwedd 16eg, 1880.

NUDIADAU OWEN TJbUR. 1

' - AMA ETRYI)DIAETH. I

c. NA DDANGOS DY GEFN I DY…

JJREUDDWTD _MAM _AR OL Ef…

LLINELLAU

ER OOF

ANEROHIAD,- I

TWR DU OFFA: nu. t; dialedd…

Advertising

tJlhiDn 1Urimnaibb.

Y PARCH 0. JONES, GELLI: (