Hide Articles List

14 articles on this Page

DYIIUDDIANT I LLYWELYN TWROG…

TRI ENGL YN

[No title]

- - - - - - -GOHEBIAETH.

TRAETHAWD

ICHWARELAU DINORWIG.

IMANTEISION YAINEILLDUWYR…

DECHREUAD ENWAU SEISNIG.

ATEB I OFYNIAD "UN 0 FEIBION…

GAIR AT MR. CANTOR Y "CYMRO"…

Y DDAEAR YN SYMUD.

News
Cite
Share

Y DDAEAR YN SYMUD. Amheuir gan lawer fod y ddaear yn symud v seil- iau a dybiant fod ganddynt yw y ddwy ganlvno!, yn I a I' aiii v dywedir yn y BlbJ "Y ddaear a saif hytb," a bod" Yr Haul fel eawr yn rhedeg gyrfa dyiai v rhai a seiiiant eu tybiau ar hyn yna gufi > niai nid dysgu y ceifyddydau y mae y Blhl, ond Ilordd Iechyd- wriaeth aphan v byddai yn cy (Fwrdd a'r pethau hvn. .t i l-lu 11 3 '11. ni wna hyny ond fel yr oedd "dynion yn eu deall yn unifY, Yr 2i! sail nv, mai vn yr un man v mae y Uryniau, y dolydd a phob peth ara:l ar y ddaear erioed dicnon hyny, ond er mwvn eglurn hyn rhaid ystyned, fo I vddaear vn nivned a'i boll ran au ai ei gwyneb gyda hi, H] gyfiulvb fel v gwelir pden gron a rhyw luniau neu farciau arni, y rhai ydvit yr un fath ar y belen yn barhaus symuder hi faint a fyner felly y ddaear a'i mynyddMu, &c. ydynt yn \r un man ar ei g-wyneb er ei bod yn svmud; a p':ie byddai i frvn iieti arall symud, rhaid mai riiian o'r ddaear fyddai yn ?vmud felh. a nid y ddaear- i SÓd; gan h.\Jlj ni all gwrtijrychau ary ddaear ddau- gos ei bod yn symud gan li, n --ii;i;d edrych i ryw le arall, am brawfion tnwy priodol, sef tu ar Wybren a'i gwrtbrychau, y rhai sydd v-, dangos flld symud- iad yn bodoli yn rhyw le, a'n gorchwyl yn awr fydd cael alian ymha le y mae. Gofynwyd i mi unwaith pa brawf union gyrchol allwn ei roddi fod y ddaear yn symud ? Dywedais inau mewn atebiad nad oedd modd rhoddi prawfo'r fath heb ymroddiad pwyllog i syiwi ar bctbau yn rheolaidd, ac nid oes genyf amgen ateb i'w roddi yn bresenol er gwneyd hyny, rhaid sylwi vn y lie cyntaf fod gwahanol symudiadau i'w gweled -ar y qwahanol wrthrychau wybren'd; a'r unig wrthrychau y gwnawn sylw o honynt yn bresenol yw y Lleuad. yr Hani, a'r ser sefydiog. Mae y Lleuad fel vr holl fodau eraill i'w gweled yn codi yn J d wyrai!l, å i'r de, ac i'r gorliew in, a than y ddaear i'r dwyrain drachefn, ac felly ymlaen; ir ltwn N ii (ii-o dyddiol: ond mae iddi symodiad arall yn y gwrthwyneb i'r cyntaf, sef o'r gorllewin i'r de ac i'r dwyrain, &.c. ac y mae yn cymeryd agos i 2Sain o ddvddiau i wneyd y tro yma o amgyleh y tfurfafen. Mae i'r Hani hefyd ddau symndiad i'w ganfod yn y gwrthwvneb i'w gilydd fel ac i'r Lleaad v cyntaf yn ddyddiol o'r dwyrain i'r gorllewin, a'r ail o'r gorllewin i'r dwyrain: mae'r olaf mor araf tel v cymer fiwyddyn i fyned o amgyleh v S'urfafen. Mae hefyd i'r scr sefydiog ddau symudiad, a'r ddau hyny yr un ffurdd sef o'r dwyrain i'r gorllewin; y cyntaf yn ddyduiol fel y dywcdwvd am yr Haul ar Lleuad a'r symudiad arall yn union yr un ffordd dichon fod hyn yn bcth nad yw y cyft'redin yn sylwi nac yn dir- nad fawr o ddim yn ci gylch ond golygwn ein bod yn da! sylw ar seren yn y de, dvwedwn am 10 o'r glocli ryw noswaith erbyn y nos nenaffe fydd y seren bono yn y de 4 munud yn gynt, ac felly bob nos yn olJno! mae'n amlwg wrth hyn ei bod yn myned yn nes i'r gorllewin vn barhaus ac wedi ei cholli yno ceir ei gweled eilwaitb ymhen ychydig fisoedd yn y dwyrain, ac o'r diwedd daw i'rde 10 o'r gloeh ymheny flwydd yn union i'r nos y sylwyd arni gyntaf. 'Nawr. os nad yw v ddaear yn symud pa fodd y geliir ateb am yr "hull symudiadau hyn yn gyson a threfn ? Byddai yn ormod gorchwyl, ie i angel fedru ei ateb a sicr yw na allodd neb ddychmvgu un math ar beiriant i ateb i'r fath symudiadau, ac i bethau fod yn rheolaidd a naturiol. Pe gwir fyddai y dyb fod yr eang fydoedd gogoneddusyna yn chw yrndroi o amgyleh ein byd ni bob 24 awr, byddai yr Haul yn gorfud trafaclu agos i bedwar can mil o filhiiroedd bob mynyd a byddai raid i'r byd newydd (Neifion) drafaelu 10 mil o hl- oedd bob munud; neu 260,000 o fiildiroedd bob eil- iad sef amgylchedd ein byd ni 10 gwaith a hanner, a hyny bob eiliad ac nid yw hyn eto ond megis dim i'w gydmaru a symudiadau y ser sefydiog. Mae petb- au fel byn allan o bob rbeswm. Heblaw hyna, nid yw ein byd ni ond fel tvwodyn bach yn yrnyl tv mawr anferth wrth rai o'r bodau wybrenol, pe soniem ond am yr Haul yn unig, mae e'n fwy na'n byd ni dros dri- chant ar ddeg o filoedd o weithiau. Tybed ynte fod yn rhaid i'r Bodau mawrion anferth, a'r eangderau anfeidrol fod yn y fath gyffro annirnadwy o ufudd- dod i'r llwehyn o fyd yr ydy:n ni ynddo? Pa betb, ai am ein bod ni yn byw ynddo y coleddwn y fath dyb fl*,)l Onid oes rhyw ni yn y bydoedd eraill a allant dybio yr un fath am yr eiddynt hwythau, a hyny ar gystal seiliau a ninau; na, mae cvmaint o brawfiadau a goleuni wedi dyfod ar bethau lies vdym yn edrych ar v fath dyb yn un o'r rhai wwy-if anail ac ynfyd. Ond o'r ochr arall, gydag ychydig o ystyr. iaeth am y ddaear, ei bod yn belen gron, ac yn troi megis ar echel, o'r gorllewin i'r dwyrain, dyna'r holl ffurfafen a'i gwrthrychau i'w gweled yn symud i'r gwrthwyneb o'r dwyrain i'r gorllew in, vn ddyddiol. Ac erbyn ystyried fod y ddaear yn myned o amgyleh yr Haul mewn blwyddvn, dyna yr holl ddyryswch o barth i'r symudiadau crybwylledig yn ffoi yniaith ar unwaith felniwl o flaen gwynt: a hawdd fyddai i un go gyffredin wneyd peiriant i ddangos yr holl svmudiad- au byn ar nnwaith yn gyson a naturiol. Trwy yr un ystyriaeth yma y cafwyd allan ddeddfau na 'ddych- mygodd yr henafiaid eriocd ddim am danynt; ac hefyd v cymer Rhifyddiaeth ei theithiau ar hyd yr eangderau mawrion; ac o hyn hefyd y deillia ffeith- iau a phrawfiadau anhvgoel. Rhag bod vn faith mi a derfynaf gydag ychydig olwg- ar rediad y ddau symudiad a nodwyd. Mae v ddaear yn ei rhanau cyhydeddol yn symud ychydig dros fil o filldiroedd yn yr awr. Nid yw hyn ond ycliydig wrth ei svmud- iad blynvddol: y daith yma o eiddo y ddaear a fesur 590 mil o filoedd o filldiroedd, yr byn a gvflawna hi mewn blwyddyn; ac mewn awr 68 mil o fiildiroedd; mewn munud 1133 o ti Ildiroedd a 19 milldir bob eiliad!! Cymerai Agerddlong agos i bytbefnos i fyned o Gvmru i New York, agos i dair mil o fiildir- oedd, ond syn genym yw meddwl ein bod yn cae l ein trosglwyddo gymaint a hyny o floidd bob dau fynvd a haner o'n bywyd Bangor. E. WILLIAMS.

YMDDVGIAD YR AWSTRIAID TUAG…

[No title]

FY NGHYFAILL A GOLLAIS. I