Hide Articles List

14 articles on this Page

DYIIUDDIANT I LLYWELYN TWROG…

TRI ENGL YN

[No title]

- - - - - - -GOHEBIAETH.

TRAETHAWD

News
Cite
Share

TRAETHAWD I AR "YR ACIIOSlO Sy'N PERI FOD SEFVLLFA Y GWEITHIWR YN GWAETHVGU YN NGWVNEB CYNYDD MASNACU. ell o destynau Eisteddfod Cymar, Mai 10, 1852. (Parhad o'r rhifyn diwedditf. Crybwyllasom yn flaenorol fod anturiaethwyr new- yddion yn ciddigeddu wrth lwyddiant eu blaenaf- iaid,ac yn neidio ar fwrdd chwareufan y cynlluniau gweithyddol, ae yn cyfodi gweithdai, a melindai, ac yndwyn rhyw welliant adnewyddol er eynorthwyo y gweithyddion i wneyd cymaint arall o waith ag oedd yn cael ei wneyd yn yr hen ddull, ac am lawer llai o bris, a llai o d lynion-l!enwi y farchnad gartrefol, a chystadleuwyr tramor yn eyfodi eu penau, pan yn methu a dal llinyn cystadleuaeth a liwyddau ein trafnidacth, mai ein hen amaethwyr ninau gynt vn anfodloni am fod un wlad arall yn alluog i g-olli yd- au vn rhatach nahwynt, ac nad allent am ddiwrnod gysiadlu a hwynt, yn gosod trelh yr yd ar holl ydau tramor, er cadw pris y gwertriiant yn ddigon uchel iddvnt i wneyd elw mawr o'u masnach. Tebyg i hyna ydvw ymddy'giadau llawer o wledydd tuag at y naili y llall, yn, ale ar eu gwahanol nwyddau; sef, gosod cyllidau ar eiddo delidau pob gwlad os dygir y cyfrai idd eu gwledydd a'u haberoedd, y rhai ydynt vn achosion pwysig ar fFordd ac amgylehiadau y gweithwyr. YcyUidauyngyftredinynfwyna gwerth prynadwy y delidau geirwon, (raw materials,) a llafur y gweithwyr, er fod masnach yn ymhelaethu ei therfvnau yn barhaus, eto y cyllidau wedi achosi i huriau y gweithyddion gael eu darostwng i'r haner o'r hyn a fuont, ac wedi atal y gwerthiant cyfiredinol, a miioedd o weithwyr allan oorchwylion, ac yn par- hati felly am dymhorau, nes y byddo angenion yn gorfodi llywiedyddion gwledydd tramor yn gystal a'n gwlad ein hunain i ddileu y cyllidau, am nad oes neb o gelfyddydwyr eu gwledydd yn alluog i droi off-ryn- au celydion, at wasanaeth trigolion y byd, yn debyg o ran diwylliant, harddweh a medrusrwydd gwasan- aethvddol yn gynelyb i gelfyddydwyr Birmingham, SheSeid, a Leeds,a mwy nac y dichon idd yr amaeth- ydd Prydeinig i gystadlu a'r amaethydd Ainerican- aidd mewn codiad pob ydau. Ond y mae caledwch y tvmhorau yn y chwildroadau yma ar fasnach a'r gwahanol geKyddydau yn resynus-miloedd mewn angen bara, tra yn aros idd yr ymrysonau yma i iachnu ychydig ar eu galwedigaethau, dymor ar ol tymor-tra ar yr un pryd y bydd gweithdai mawrion yn cae l eu cvfodi, a'u perchenogion yn myned i dvnu y dorch, a'r hen weithyddion, a ehysta Ueuaeth mewu masnach yn cymeryd lie, ond rhwng yr holl helbul- ion yma, ac helaethu gwneuthuriad pob nwyddau, cliwylliadau mewn peirianau, (lileti rlianau o'r cyllid- all, èto, ni a welwn mai gostwng yn gyffrediny mae huriau y gweithyddion. Er ein bod ni yn Mrydain yn alluog i lenwi marchnadoedd y byd ag ofFerynau a;;cA, cvHi)!, (!yrch, bwvelli, pladuriau, crymanau, llifau, cleddyfau, drylliau, a llawddryiiiau, dageri, magnelou, &e., &e. mewn gair, pob peth angen- rheidiol at wasanaeth dynoliaeth, er cyflawni a dwyn i herneithrwydd holl gelfau ac adeiliadau y byd, o'r pin byclian iddyr ermig gadarngref, ac wedi diwallu holl angenion meib v eelfau teg, er cyflawni eu gor- chestion penigamp. Ond er diwallu y byd a chyfltwn- der o orchestwaitb eelfyddydol,pa fodd y mae cyfrifam y dihoeniad a zyiiiei-a le Yi, mhrisiau a chyHawniadau gweitiuddol y worin weithgar, er fod masnach yn cynyddu ar ei chanfed bob ugain mlynedd A pha fwyaf y zN-stadieuaetli, gwaethaf oil yw sefyllfa y qweithiiLT,obIe'id sethrir ar yr huriau ac un gweith iwryn bradychu ac yn cynllwyn yn erbyn dedwydd- weh arall, a phawb yn beiaw eu gilydd nes ydyw yn syrthio yn raddol idd y cyfwng isal, ac oddiar fon- cyflion y dirywiad mwyaf rai prvdiau y biagura di- wylliadau mawrion, gan ddwyn dull, modd, a new- ydd-deb ar y cyfan, at yr hyn oedd yn flaenorol, heb ond ychydig yn unig yn derbyn bu id, ac yn ami, y cyfrai enwogion a luniasant, neu a gawsant allan y gwelliantau ydynt, yn gyffredin yn cael y gwaddoliad lleiaf, yr anmharch mwyaf, ac wedi mynych deimlo angen bara, pan yr oedd y dYllion cyroeth,)g yn der- byn eu miioedd yn flynyddol oddiwrth eu gwelliaut all a'u Y mae annheg weh mawr yn bodoli mewn achosion gweithyddol yn fynych, vn cael ei achosi gan y gweithwyr eu hunain, sef pan fvddo gostyugiadau vn cvmeryd lie—sef>-llyx» „ri,vn telerau y meistnani, tra V" nyuci amgylehiadau y rhai hyny wedi eu gorfodi i duarostwng y prisiau, 0 herwydd yr ystorau mawrion o nwyddau a fyddont wedi govlenvvi y uiarcbnadoedd trwy gyuydd y gWtl- hanol weithfeytid. Byddai vn ddaioni cyflVedinol pe bvddai mwy o gydweithrediad yn hanfocli rhwng y meistri a'u gweitbwyr, ae anianawd eyfiaferiaeth yn mvnych weitliio ei fFordd rhyna;ddynt, yu lIe y swn aunymunol o'r un yn beiaw y llall,—U:J am ei drais, a'r llall a:n annfudd-clol, oblegid cyn wired a. bod gweithfeydd a ehelfau vn ymhelaethu, a masnach yn cynyddu, i lawr y mae y prisiau yn dyfnd. Bu am- ser pan werthid haiarn Fryaeinig am ddeg neu ddeu- ddej punt y dunell, y brethynau a werthid unwaith am 30s. y Hath, a ivertliii- yn bresenol am tPs., y cot- Will a werthid gynt am wyth a deg ceiniog y Hath, ydynt yn awr am d Iwy geiniog y Ilatli Ond nid oes neb yn ein dyddiau ni a fyddant morynfyd a dis- gwy 1 y cvfryw brisiau am eu nwyddau yn bresenol, He y mae miioedd ar iiloedd o dunelli o'r un fath haiarn, ac a werthid am ddeg punt y dunell gynt, wedi dyfod mor isel a thair punt, dan swllt ar bym- tlieg, a clnve' cheiniog ar rai amserau yn ein coi'ni, a huriau y gweithwvr wedi dyfod i lawr idd yr un cyfartalrwydd, a ehale Iwcli dirfawr wedi bod ar fil- ocdd 0 achus hyny; eto, masnach yn cynyd !u. Y mae cyfnodall wcdi bod pan oedd prisiau gorchwylion y gweithwyr yn darostwng, tra yr oedd pob angen- rheidiau bywyd yn cvfodi yn eu prisiau, a hyny o achos y cyllidau a osodid arnynt pan eu dygid idd y deyrnas hon, liethrdafwl yr yd, cyllidau ar gig, au an- ifeiliaid tramor, a phub dodrefnau eraill a ddygid i mewn, gan newynu ein gweithyddion, er c ( Nv fynu ben anianawd y tir-feddianwyr, a hen feehyn o gyfundraeth y diogcliad, er llesiant ein marchnadoedd a diwydrwydd cartrefol Ond, dirwynodd y tymor hwnw i ben yn raddol, a'r diweddar Syr n: Pel, a fu a'i fwy ail ysgythru ar gangenau y preu llygredig hwnw, er hyny y mae He i wneyd ychwaneg o drin iaeth arno, ac os nad yw arwyddion yr amserau yn bygwth gwueyd ol ei law ar gaethiwed masnaehol, a hwylysu (For-dd i ddyfod ag angenrheidiau bvwyd y gweithiwr iddyr un gwastadrwydd a phrisiau ei or- chwylion, yr ydym yn camsynied amcanion rhai odd ein cyrmvynaswyr Seneddol yn fawr. Rhaid i fawr- ion liywiadol ein gwlad ymddarostwng i lais cyffred- itiol v weriti. Yn mlaen yr a masnach, a tlieiivvii"" i bub gweithiwr ci wala n'i weùdill 0 ymborth am ei lafur, a hyny oddiwrth bris ei waith, pe na byddai ond ceiniog v dydd. Y mae cywreinrwydd a cliyn ydd eelfau, yn nghvd a phob darganfyddiad newydd, yn hwylysiad ein gorchwylion dyddiol, yn agorvd mensydd newyddion i ddiwydrwydd masnaehol gael lie i ddawnsio arnynt, a'r nod y deuir i gyrchu tL;, vii fuan g-an bob gwlad ag sydd yn caru llwyddiant gwcithfeydd, a chynydd masnach, a fydd cystadleu- aeth uchafol am radoldeb eu nwyddau. (I'w betrh(tti.)

ICHWARELAU DINORWIG.

IMANTEISION YAINEILLDUWYR…

DECHREUAD ENWAU SEISNIG.

ATEB I OFYNIAD "UN 0 FEIBION…

GAIR AT MR. CANTOR Y "CYMRO"…

Y DDAEAR YN SYMUD.

YMDDVGIAD YR AWSTRIAID TUAG…

[No title]

FY NGHYFAILL A GOLLAIS. I