Welsh Newspapers

Search 15 million Welsh newspaper articles

Hide Articles List

11 articles on this Page

barddoniaeth-I

GOHEBIAETH. ____I

ETilOLlAD CAERNARFON.I

OPINIYNAU RHEN GEASWR, TY…

[No title]

 GORSEDD A\ GORSEDD BEIKU?…

News
Cite
Share

 GORSEDD A\ GORSEDD BEIKU? I NYS PRYDAIN. LLYTH y{. LLyrtiyR it. Eisteddfod gyjallwy Glenydd Taf. Nid Eisteddfod ardal yw hnn, ond Cymnnfa gyff- j redinol ein gwlal canolbwnc a 11 vs yr Orse dd. Dylai pob Bardd Urddedig ei chefnogi, am mai ar j Ddefod o'rfath mae ei awdurdod a'i Urddas ei bun yn j seiliedig; a dylai pob ymgeisydd ei chefnogi, drwy | vvobrwyon a chlod, os yw am wneyd yr unig sefydl- j iad lie y gellir dysgwyl cael Urddau ynawryn rwysg- us acanrhydeddus. I Ni all neb rodJi y Cadciriau mewn cystadleuaeth, tra r Orsedd uchod yn etho, a'r cyfryw gadeiriau clan ei chesaii; heb gael eu rhoddi felly gan Orsedd- lIgion yn Ngorsedd. Ac ni ellir golyga neb yn eis- tcdd yn rheolaidd yn unrliyw Gadair daicitliiol, lie na osodwvd v cyfryw Gadair ailan mewn cystadleu- aeth,yn rheolaidd ac awdurdodol gan Orseddogion. Ni chyfaddefa yr Orsedd hon neb dan urddau rheolaidd a urd Iwyd gwedi ei ddlroad i'r Alban Hefin, yn 1 8-"j(), na neb yn Feirdd wrth Fraint a Defod Beirtld Ynys Pryde.in heb fod gwedi derbyn yr VrJd yn gydweddol a Defodau y cyfryw Orsedd. Tybia llawer eu bod yn Feirdd a thrawsddefnyddiant yr enw, am eu bod Yl galll) prydu. Gwir eu bod yn brydyddion rliagorol, ac o gyneddfau da, pan y mae y penaf petil sydd anhebnorol i wneyd Bardd yn I eisiau. Hejwydd i fod yn Fardd, rbaid meddu tri I pheth, sef nid yn unig 'Meddu A wen wrth Gerdd a ?- n u ii i 1 11 e,, d u A ?x, e ii w r t ChYIJl'lldfall V'a,' oncl rhaid lIJeddu a Gwybod Cyf- ririoti liarl(las.' (Gwel Trioedd Braint a Defod.) Gwybod y djai hyny sydd yn agor llygaid v Bi.rdd, 1 gan ei godi i'r goleu clir, uwch niwlen a chaddug y Œug- a'r twyll, a gwybod swrn a sylwedd arwyddair I yr Orsedd, sef y Gwir yn Eibyn y Byd.' Ii:, y cell- llifhwn o oleuni yn disgyn ar fynwes v Bardd, fuyn foddion i warchod Derwyddiaeth yn llaw Derwydd- ion Prydain drwy bob oes, yn ei symlrwydd a'i j wreiddiolrwydd eyntetig mor ddinewid pan y blagur- j odd twyll ofl'tiriadaelh i'r fatb eithafoedd gyda clicn euiaethau ereiil y ddaiar. Pe cyhjekLJy C) friuion synent ddysgedigion Ewrop. a rhoddent y byd rnewn goleuni newydd o'r India a Thibet, i eithafy Werd L. on, Gwahardda vr Orsedd yr arferiad ysgafn a di- feddwI a wneir gan lax,er o'i liai-%v sef ??-;r yn Erbyn >, Byd, am nad yw briodol ond iddi hi ei hunan. Hefvd nad yw v Nod Cylrin i'w arfer gan neb uwch eu cyfansoddiadau, ond y eylryw gy'ansodd- r,ei) uin-t!li eu evfittisoidi ?-%v q ia('iau f?dd?tijt g%N-edi eu -?tn Oi-sed( I B. Nad yw Eisteddfod i'w chynal, ond yn yr awyr agored, Yn n?wyueb Haul a L!y?ad Goleuni.' A'r hyn a'i cyfansodda yw, Eisteddiad y Gorseddogion ai y Maen Llo^, ac o fewn cyleh y cyngrair. Nitt oes cadeirydd i fod lie bo Eisteddfod, oddi- eithr Cadeir-fardd, am fod yno yn oestad Orsedl ac y mae Gorsedd yn mhell uwchiaw CaJair- Y Gorseddogion svdd i Ivvvio gwaith y dv ld. Nid yw Gorsedd Beirdd Ynys Prydain i fod dan nawdd neb, ond Yn Nawd-i Duw a'i Dangnef,' am mai Gorsedd yd vw; a'i bod (fely cyfaddefai Cylreith- iau Dyfnwal Moelmud, o ha rai y tarddodd gogoniant Csfreillr.au presenoi Prydain Fawr) y cyntaf, yr hvnaf ei bonedd, ac uchal ei urddas, o bob Gorsedd Livveh na Gorsedd gwlad ae Argiwydd, ac uwch j ii a Gorsedd y Cyfrenin, a'r rheswin digonol dros llyn)" w, uid yn unig ei bod yr hvnaf ei bonedd, ond hdyd ei bod yn seiliedig ar wybodaeth, a gallu moesol, ac nid gallu anianol, neu anileiii&idd; ac yn amddiflyne lig gan Rinwedd, ac nid y Cledd heb rod y ceJyl yn g-allu Iljjd o uurhyw wasanaeth drosti, pan y gall, ac yn fyuych y mae, yn amdditfyniad G"l'icddau isradlog brciiiuoedd ac Ymerawdwyr. Ar sail y rbesymau cedyrn blaenorol, GorseftdBeirdd Ynys Prydain, uwehraddog ei hansawdd, yw yr Orsedd uchaf yn yr boll I'v,l-ac v mae yn wir y rhaid bod hono yn rlivw le-a pha le v gallwn ddys- gwyl iddi fod, ond gyda'r Cymry; g-an mai hit Gomer ydyntbwy, a hwnw yn fab hvnaf Japhelb, mab hynaf Noah — hervvydd os disgynai yr hawlfraint i Orsedd, a'r Allor, yn etifeildol yn lliuaeh mail hvnaf Noah, brenin ac olfeiriad yr holi ddaiar, yua, Cvinro sydd wrth raid, i fuel yn eiste Id ar Orsedd, ac i weini ger allor, uchaf y Byd. Gan hyny, bod yn Orseddog yn Orse,id Beirdd Ynys Prydain, y v fod ar y Pinacl ue'riai (I fonedd ac anrhydedd a fedd v ddaiar. Gan livnv, nac edryched )ieb i gael ei dderbvn (lrw: D rudau, i'r anrhydedd hwn, n fod yn llvwvdd i a barnwrar yr Orsedd uchaf yn y byd,ond v teilwng mewn dysg a nodweddiad. Nid v meddw yr hwn sydd yn profi ci hun yn anabl i ly wyddu ei fol ei hun, sydd deiiwng o yuiddiriedu iddo lywyddiacth y fatb Orse Id oruebel, gyfiaw n a rbinvveddtd; ac nid y ucb a m?wii, neu a all oddef twyll, syrid deil wng o rod.li yn 81 law Awenau Gorsedd sydd harwyddair vn Wir vn Erbyn y B.\d: Pawb o ymddygiad annheilwng o anrhydedd yr Orsedd, gan beryglu dWYIl Gorsedd morloyw ag yw | Gorsedd Beirdd Ynys Prydain' dan waith, i g:¡d ei ddiupido, a'i fwrw allan di-v Dim twy.U-. ac fjjsybe:vvd J'W oddef; end rhaid | 1 Bod yn g.M Jet Scirjf', a dinin'eidfel Oolomeuod.' | Mae Gorsedd Beirdd Ynys Prydairi v sefydiiad j uchaf; a hynaf wrth fonedd a defod, i roddi graddau, I fely gwneirvn y I'dlegau; a hyny o hub lUttthyn ) • rhinwedd y Tair Urd-i. 1 Mae Rhcolau a D.-fo lau yr Orsedd oruebel, gySawn, heddychlon, a rhinweddol hwn, gwedi c-lel 1 amynt drwy ymbrawf ymarfer a bwynt, filo dd o flviivddoedd, 'ae wedi eh Jychwelyd o, bryd i bryd, i'r svmlrwvdl mwyaf; fel na ellir yn awr ddvmuno cuiwell, ¡" ¡awn dr<;[;lll, a Ilywio."r ;idlOS nèlJyJdot I a barddonol, vn ein inysg ni y Cymrv; ond cn rhoi I ar waith.—Meddant y fantais hon ar unrhyw reolau iHr.vvtlditin n ell r cu cyny?, eu bod hwv vn barod i dan J -ir a"urd..ù g)'/addefedii{ gali bawb sef awdurdod hyoufiaotli,^ a bonedd; yr hyn fantais i ddvlanwadu yinostyngiad unol iddynt, ni fy dd ai gan uurhyw gyfundrefn newydd. Ond gell.r ychwanegu ab'ut,  'Rhagwelai vr!'?n ?ydfmmaidfndCenedtv Cytnrv,Lmh y Cymry, (iorsedd y Cymry, a phob ')th oedd (rytnrci?, o'f iath ansawdd dd.dd?rh.d fel ua welsant bwy ddini yn debyg o fod V11 ddi_r0n p.,r. !haus)?!Y)nueu I)eli,)Il lc iI'll Oi-sedti i'r Hardt! 'C)'lllreig, o"d y g?irre, .r ,-A c hyn v mac (rorsnJd svm!, a dinewul e.u Beirdd, :??Ycd? para, drwv'roes?-id o'fcyntyd. p:m mac hen Orseddan G1'u, a Rhu?' S??'-I.?" "??'' a H?i?.er ys i¡awr oes. C'any? L e,n <?'o ni oedd en oes. C,??]Ys, eill cra i ?? 1, joc(ld et) Mae Gorsedd V Bardd Cymrc? yn fyw vn awr, ac 4ir sigi, ae ?,ydl iii -,it- I C,l v ?l d y Taf, mo,  T.? f ,,uoi- fvw a? oedd er ,s tan- a rHe?.ur nm ? flyneddau vn  o!, fel arrt'ed mamaeth, neu Gawell Ccridwen, yn inagu i fynu blant yr Lrd:ae/ m;le -v n p:n-avmnL,i'rfh? d !'?"  para yma, Ïr dydd hwn, o l cvmyd, pan mae Urddy 'M?,'t)'D\v\r:ui.acL;rddy?i-tm,c[ANL!?js,' !?w(-d.dinant)braidd er cyn poo banes. i Yr Orsedd hOB !!ynt oedd Gyu niawr Undeb, a ?sefydio?rwyddcf?.ily Cvm?-??j? I;y\vi,) tvwvs(?i..n-i!ys ??'" ?"?—Pair berw H?rddon iaeth, yn dys?u Gwy'"?'??"- mocs, a Rhinwedd a hyny yn symirwy'l?cyntci? anhui.—le, vr oedd yr Orsedd hon ,n Fa-nar Hedd?ch v ccnedi .edd, a | Safon mawry 'Gwir yn Erbyn y Byd;'—?, Bardd ami, yn ei gynieriad ?')yw, yn cael ei v?ty)-)e! yn ie-u- ar h?ll, a'i air yn uct?f, a gweli na llw yn I mhob llys. (iwdwo fod derbyn Lrdd ar yr Orsedd hon vn grvn anrhydedd."am byny ymdreched pob un feuilu noilwetldiad teilwng o r Orsedd, mewn sobnvydd, cvfiawtider, gwirionedd, syberwyd, dysg, a pbob Rhinwedd. Nid wrth redeg i lawr wyr dan Urddau, fel Gorseddogion, a Beirniaid yn yr Eistedtifodau, y mac i'r Yingeiswvr am l-'rddau ddysgwyl cael eu dyrehafu na cliael eu parchll ea liuuain, yn ol cyr- aedd i r un sefvlifa herwydd byddaut gwedi cyinylu nnrbydeid yrOrse-id, ac wedi dysgu y werin i gablu Urdiias. Pareheut bwy v do svtid yn iisvr, parcha v j do ddyfodol bwythau. Ond os cydymnna Gwil.m liid, Gwrwsti lago a loan Emlyn, Br.chan.a Nathan Dyfed, &e..gwtiawn o r goreu —Cedwir yn ol g.iblwyr Urddas, nes rhoddent well boJdlnnnvydd. i mrod<L wn at gywinleb a dini wei Irwydd, frodyr anwyl, yn Orseddogion, ac Ymgeiswyr; gan fyw mewn cvd- i weitiirediad, Undcb, a Ciiaria l, fel piaid lieddwh; | gan obeiiliio, am unwaith, cael un Gymdeitlias bur, i anrhydeddus, botf yn aelod o honi, a theilwiT" o'r arwyddair, Y Gwir yn Erbyn y Bui.' Gallwn liyderu yn sicr, "s eawn j fewn ddijon o teilwi?g dan Urddau, a fl'urfio P.Y',H.o; c?.f.y S??V scfy.iit.td fnv); Ld o ddyhtn?ad tna?r- eddog, nid yn unig i ro idi eyebwyniad newydd i Hynydd g?yb?dM'? LenYd.i?l a. H?ddon'd, a dwyn pethau i w?? t'?" '?'d hefyd, ar foesau y cnrdl sydd yn codi. Herwyfijy,ij;tcrjiy?,?;??i.i?y? ircd:.?d gwedi invned i "d ?;;?,)?, Cd t"ut t;¡¡l" at.?r..u-t'odyd)i<c)rdd. Cylch?jiauyncat.-i eu liu osogi, Eisteddioaan gwedi myned yn fwy nachvinan f'dd; ac Yil :tw.r, liS g;¡¡!I'n l[ÿsylltii g\\iri;,uedd, ft..n?!"da.t)se!yd!??.i?v(,(\]?,j ??;?.;?,??;?,. eyfiawnder, solirwydd, a pbob syiierwyd a rliinvve.Id, inor fawr, ac mor gyfiredinol, gailwn wne"yd lies an ulierfynol os ceir dechrcu ar Iiviiv yii 'aw)?v!a cbychwyniad yr Orsedd. Hefyd, wi th' f)d v B"rdd i'fthynyt)'-a<d?)\v?d i fynych gydgyfarfod vn nn- rhyde'ldus ar eu buclieiwyliau yn Ngorseud v fl'urfir undeb a ch\feillgarwch rhwug y taieutau goreu — ,vr ai,f?-?r o Iiclit?Iiion-Iiodtlir pen ar ?.cr.?th a dtfno yn inysg plaid yr a wen, am v deuir <Ian ddpg'hlacth F Orsecld--a i)idd yr Orsedd yn Uche[-!yswrth ))dcfnd, i aclr-wn« r mewn aeh is o <ramfeirni:Hheth i apdlO ati am'gl Ihwnder, herwydd iJ Deddf heb Eisteddfod.' Os Ullwn ni law law, wir blaid vr Awen, j Heb lethu y cawn fygU pob ceufigen, Sydd ar ei chynydd —pob twyll, bar a ehyrten, Ea troi yn cu holan I\n;t'n k;ruwiaJt.n: (ierv Byd cwyd y (jwir ci ben,—cawn c'web, A lledd, os cr«dvvcb, -¥ Dduwj.-s Ccridw en. Ik can Myfv!i.

[No title]

.YMNEILLDUWYR LLANIDLOES.

ORGRAFF Y G YMRAEG. I

- -.- - -*..: I AlUDDIFF f…

[No title]