Hide Articles List

9 articles on this Page

i PARIIAD 0 1IANES CYFARFOD…

News
Cite
Share

i PARIIAD 0 1IANES CYFARFOD YR EG- LWVSWYR. YN YSGOLDY LLANLLECHII), IONA Wit 17. Yn banes Tarlles y Ffynnon, mewn llvfr a elwir "Y \!ABINOGION," gan yr ARGLWYDDES GUEST, yr ydym yn cael haIlOS um ryw clred anuaearol o 1 ddvn dii, vi- liwii ni feddai ond uu troed, ond yr i oedd cymaiut a phedwar 0 draed dynion erail 1; na ditii ond un llvgad yn nghanol ei dalcen, a di. au fod hwnw cymaiut a bocs barbio ac 311 ei law lfoii, yii nilia un yr oedd boll linacb meiuion Adda, os iawu yr wvfyn cofio (a diau yr olynwyr hefyd). Modd t)) rii,, iiii o'i WN.I.tl);iall (,yCt,,ty itor lion oedd, talo carw a dyrnod mtuvr, nes y rlioddai i enbyd; ie, cymaiut nes yr ymgasglai yr boll aui- feiliaid gwyUt a gwar, seirlf gwiberod, yn nghyd a'i addoli. Ond i fyned yn nilaeu, cylarwyddai y blac Nero hwu, OWtlin filu Urieu, i fyned at ffyn- on, ar ba un yr oedd llecb, ac ar y liech gawg arian, a chymeryd cawgiad o'r dwfr a'i daflu ar y llecb, ac y cynnyrchai hyny gawod fawr o geullysg, a gurai i'r ddaear ddail y prenau, ac mai piin y diangai dim a'i fywvd yauddo; ac felly y gwraptli Owain, a dyrna dwil v gawod yu dechrou, a diam- eit oedd a fyddai yn nod i un genliusgen o boni. A phan ddvrcbafudd ei lygaid at y pren oedd wrth y lTyn- non, nid oedd un ddtileu arno, aa eto i'w ijieddu I yn fawr, disgynodd cawod o udar ar y prell, ac ni clilywsai erioed gystal cerdd a ganent Bellacb, y casglind oddiwrth yr banes uehod yw hvn, mai amcan cyhoeddwyr y cylarfod yn Llau lfeohid oedd, nid'yn unig myned i uaHu cawgiad 0 ddwf'r ar y llechen, a chyll'roi cawod, ond gwneutb-, ur ysgol o'r awyr i ddringo i fro y rnellt, y taranau, a'r trvdau, vstordy y riiew a'r eira yn v trafatiau gogleddol, ac ystorniio a rhidiilio i lawr dalpiaa 0 ia a chenllys5 opsal ar gopa walltog eu gwrtliwyn ebwyr, vr lion, nid yn unig a ddinystrai ddail y coed, a phob path gwyrddlas, oud a laddai beth i wmbredd o adarto, cywion ieir, ac v. 11 bach Ym- | neillduaeth Olid hai how lieno ni siomwvd neb erioed ddim mwy Y gwpan a I'wriadeut Invy lenwi i ereill, a Janwyd iddynt Imy eu hunaiu byd yr yrayl. Tra yr oedd eu cllwod Ireuddwydiol yn disgvn yn llesg adiegni, yr oedd yr Ymneillduwyr yn tawel wenu ai nvnt o fewn gosen y Testament Newydd ond yr oeddynt hwy yn nod i'wcenllusg eu hunain, ac yn ymdrybaedilu hyd at en gydùran yn nghorsydd traddodiadau y tadau, neu ar hyd lynyddoedd moeli^n eanonau yr eglwys, ac yn rhedeg fcron tori eu g>vyrit ar byd Aifft (idu eu c,, Wb, wb, hai hwciiw Ar ol y gawod y sonia'r MABIS- OGION am davti, clywodd Owen ab Uricn yr alhr yn can 11. Wei, clywsom ninnan at- ol cawod Llanllecbid, ddalihuan Cwm Cowlwyd yu eanu am wn i, neu rywbeth tehyg, yu ol natur talont dallliu- au. Y mae petii o'i chan i'w gwelcd yn yr Amser- au o'r blaen, a bwn befyd. Prif amcan y cy far fod oedrl "chyJIio yn uswvdd botes ddarlith y Parch. J. Phillips," rneddir. Ond am y oaarntti non, 111 buasai gwaeth iddynt geisio tymi rb'.vng eu dannedd drawst derw, neu yn hvt- racii faro hai urn. A wclsoch chwi y taleen in awr yu nghloddfa C'ae Braich y Oafu ? 10v i wvnt- oedd chwytlm.ac i'r cawodydd boeri yn ci wyneb, ac i'r pethciu bychain a elwir dvnion, gadw trwst, cleciau a saethu oddeutu gwinedd ei draed, sair yr heu dalcen yno mor dawel a diofn a phe 11a boi dim cyfnewidiad yn y byd yn cymeryd lie o am- gylch ci tawrhydi uchclgrib; felly yn union yr ar- aethdan sylw, oblegid y mae pob brawddeg, pin a inaen o'i inewn wedi eu claddu yn ofe.lus, yngllau- ol morter fieth y gwirionedd. Oiid eto, am y taken mawr, diamau y gollid ei d iryllio ef, ac na byddai yu ormod gwaith yan Car yr eltenau, hwd heiriannall anian ei gwympo a'i t'ivrw i lawr; ond nid Icily gwirionedd. Y mae ef yn ei berthyuas aÏ dad, yn anorchfygol, ac y mae CWj mpo, a hwrw yBrcmaa~boi» ys-" tvr iddynt ganddo ef. Y dynionach hyn aie, yn dyweyd y dryliiant y ddarlith (ai'r papur tybed a feddylient*) Hawdd dyweyd l.ydd i ddau gyw gwydd dynu Rotliscy CastU a'r Ocean Monarch i dir, neu y bydd v Maeu Clocliog o swydcl Bcnfro, a .1 melyn Lloyn yn (Itwn.io kiug, yn swydd Fon boreu foiu. end peth avail fyddai i hyny gytheryd lie. Os hydd i liogiau fel hyn ry- fygu ytnosod ar y fatb wr a'r Parch. J' Phillips eto, ac os y nTaddeuir iddynt am eu hymosodiad hwn,er nad ali af sic than y gwna plwyfolion Elan- llcchid hyny, bydded i ryw hen fain, y sobraf yny plvvyf, eu cymeryd ar ei gliniau, a throi eu hwyu- ebau tua'r llawr, a thrwy gymorth gwialen Jedw, weiui cervdd ar y fan addasaf a drefnwyd gan natur i'w it. Yr oeddwn i ac amryw eraill ryw dro yn myned i glnddedigaetii bwn a bwn, yn y fan a'r fan, ac fel yr oedd gwaethaf yr hap, arweiuid ni gan lvvybr cul ac afrywiog, ar byd Hechwedd coediog, at y ty; ac o'n blaonau ar y llechwedtl, canfyddem ryw hen fodrybedd, bithau yn vmdyna i'r un man, ond druan lii, I dygwyddodd i'w thraed fvtie(I vii mlaen yn gynt na'i p]wn, ond ceisiai arad yn mrigau y coed rhug- syrttiio, H phau nad allti wneutbur hyny, g,Ltaeloid 0 11clifrif yn y glasweJJt, Rlivw b. tli yu debyg i hyn ydvw hi ar yr lien fam (chvvedl yr lieu bold) pan y'mae 311 cael ei hyrddio yn mlaen gan ddiwygiadau yr amscroedd, y mae ei I thraed wedi myned i ymryson rhedeg a'i phen er ys talm, nes ei bygwtb achodwm ar eihyd gyliyd; ac yn y cyfyngder Ílwn nid oes ganddi, pan yn I mfthu yn mhob INm, ond ymroi i gydio yn y glas- wellt a'r uiwswg, a dyf'od tuag ochrau y bronydd a Llanllechid. We], wel! • Yr oedd yn ddiweddar hen geubren yn mharc Nannau, yu swydd Feiriouydd, a chcubren yr ell- yll y gal went ef. I'r holw oddimewn iddo, y tybir I ddartou i Owen Glyndwr, wedi iddo ladd ei gar, Idywel Sele, daflu ei gelain. Caf*iv -d lin,d i'\v es- gyru ynddo, meddir, yn mhen rltyw ddeugain i IlIlyncdll; ond yr hen geubren, er i amscr ei Iwyta yn liolw oddimewn, a dallai albm flagur, ac a wtli- iai ei winedd i'r ddaear, ac a blethai ei wraidil am pi-iddelli. Gwnai ei oreu lei hyn i wrtlisefyll y gwyntoedd ond och fi, daeth rhyw bwít' brwnt o wynt, ac a dallold yr hen geubren patriarchaidd i lawr. Felly y mae Eglwys Loegr; mae Pabydd- iaeth a Pnseyaeth wedi pydru a lmyta jiilionenau ealon athrawirieth iaehns oÏ mewn, fie er fod yn chli eto ychydig nodd i allu taflu allan ainbell g:ti)(-n wenidlas, y mae hefyd rhyy fyw ofna twy yn ngwinedd ei thraed, i gripio, ac i grafu ei cliytn- vdogion, ac i'w lhoddi drwy ambell un go 1eddal befyd. Ond gwylied hithau y gwynt. Y mae rhyw ar- wyd 1 fion oflJadwy yn y wybren, a rhyw goch IFvr- nig yn ymdaenu oddeutu y gorwei gwalit y for wyn, a t!iraeth awyr i'w gan fod ytria a thraw. Ac y mae Almanaciau gwell na, rhai Llanrwst a Chaer gyùi, yn addaw y bydd iddi Chwythu yn enbyd, Am fer enyd. Y mae yr hin ddangosydd eis;oes rhwng y much rain a'r stormy. Ond beth fydd diwedd y petluiu 1-13'11 ? Wel, beth bynag t"o eu diwedd a'u dechreu nid rhaid i Eglwys Dduwddim ofnj, pa lodd bynag y bydd hi ar Eglwys Loegr, ac Eglwys Rhufain. bi,I;t(-,i i infer rriawr o drigolion y Dywys ogaeth, 0 Gaergybi i Gaerdydd, niai yr achos o'r boil gynnwrl preseuol yw, ddarfod i ryw Olygydd o Sais, sydd o ran ei gorifyn Mangor, ond o ran ei euaid yn Rhufain, wneyd sylw nicwn newyddiad- ur o'i eiddo, "Fud ymadael o'r Eglwys at yr Ym. neillduwyr, yu waetii na myned at Eglwys Rhuf- ain." Ilynod mewn dilrif mor tllIneth yw'r aes- ou. Y mae yn debvg lla adawai doethiueb y dyn !vl1 iddo fwyta hai a yn sych, os cai yoienyn gydag ef- Y mae ei eiriau hyn, wedi eu liestvn allan yn nwylaw yr Yinueiiiduvvyr, fel India ruber, a myn- cgwyd i mi gan ryw fran ddu, nad oedd y Golyg- ydd bynavvs 311 meddwl i bobl ddirdynu ei fraw- ddeg i'r fatb eithaifon ac y darfu iddynt. Pinion, Ir, Sais, ond beth yw yr achos tybed? Gadawer i w boced a'i gyraeriad ateb. Nid parch i'r Yui- neillduwyr, O na. Och och meddai lien hlVeh Ty'n y Clwt, ry\v fjreu pin oedd nowydd lyogcu dau g,w iar; "I i gaila;-ai rliywun dieithr with gi)wed yr auitail barus yn oetiaiu, feddwl ei bod yn edifarha u am y weithred, oud ni ehoelia i fawr, oblegid evil pen dwy avvr, gwelwyd lii drachefn yn ce.sio agor dor- | all ei hwyneb, am yr iar, niain y cywion Pa sens s\dd tnewn ocliain ac edifarhau fel hyn? Hwch fvdd hwch o iiyd, a bwystfil fydd bwy^tfil bytb. Geliir coelio geiriau Golygydd papur Bangor, PAD na b'o gon ddyn ddiUJ bydarail I'w wneyd. Gresyn fod hyn yn loddion i wneyd i'r Ymneill- duwyr afael agefail bedoli y gwirionerld yn nhrwyn yr Eglwys, a'i bliogo 311 tyw a cbleddvf cyfiawn- der, o achos rhyw Sais fel hyu. I feddwl cael ym- wared o'r efailbeJoli lioti,y cynnaliodd yr Eglwys wyr gyfarfod L1 utliccbid, ond gwaetli eto, syrtli- iodd yr boll gorff i'r cyffion y noson tioiio Ilhyfeddais a synais lawer eu bod yn ccisio sugno didenar. cortF pydredig yr "olyiiiaetli," a hwythau. yn ei weled û'u llygaid eu hunain, yn onvedd yo gelain ddrewedig ar hyd ddalenau Y Traethodydd." Hach, ohonynt' Diau fod holl brofl'wydi'r llwyni wedi ymgasglu yn nghyd, ac yu galw ar y Baal bwn gyda phetban ereill, i'w hach- ub, oud uid oedd llais na neb yn ateb. Rhag i'r llythyr hwn fyned yn rhy faith a blin, gadowch i ni alw allan o'i cheubren, ddallhuau CWlll Cow- lwyd, i roi gair i'w gami, a dyma hi. Mcddylir ar ei swit a'i hosgo vn "tfiesio'r key," mai euw ei thôn yw Difyrwch gwyr Ilarleclt," ouide ? Tra b'o Hordd ar Fwlch Rliiw felan, A thre'r Bala tucba i Gorwcn, Dwr a yro yn afon Ogwen, a Hafren, Tw hw hw, Rhwng crafangau'r gwak-h a'r gigfran, Byddo'r liouiau ilrwg en liamcan, Alii ddychrynu ben ddallhuau O'i IIUDfUll, Tw Ilw liw Garw iawn na chawsai lonytbl, Uliwn: y Jlan a'r hen geabrenydd, Ntu vn nh vllau y parwj-dydd trwy'r hirddydd, Tw hw hw. Cael ar adar lawii awdnnlod, Trm oddiaragykh a dal llygod, G wledda ar y grill't a'r LL al wod, yn hynod, Tw hw hw, Mae tarw'r Pab sef l'io, yn Rhufain draw yn [liiuo. Nisgwn pe gwnawn gyfl'esiad llawu, Nad troi a wnawn at NOlin; Cadw chwill.1 S yn lie cosper, Tynu Uygaid dynion Lloeger, Drachefn bwyta rliai'11 i'm swper fo'm harfer ¡ Tw hw h w. I Myn Sant Patrig, myn Sant Peter, Myn hen fwyali'Twrn ylhitihcr, Rho'isfy ngwinedd rhyw nos VVener, Trwy'u lianer, tw hw hw; Ond gwell erbyn hyn debygwn, Fnnsai taro nvth y cacwn, l'i- hen geubren 'IHtIYf pe gallwn mi hedwn, Tw hw hw; Brwnt a ehas ar bobol Bangor, Wthio i mcwll drwy gioer fy 'sgubor, Gresyn na uuusai rhagor o'm hoelnir, Tw hw hw; Dwl a snrllyd y troes allan, I'm ttyfbi; bran a eliogfran, Oedd nivr ddail a niinau druan, fyhunan, Tw hw hw; l\Iac'r liatil i'm dallu eto, A'r a lar wed i'm rowndio, Oeh, ow 11 11a ehawn Fonaehleg, A gown gwyn aehaeeii gei¡¡iog-, Awn o flbrdd y piogod pigog, a halog, Tw hw hw. Wel, cerdd dithauhen ddallhunn at dy deulu dy hunan, aphaid a dyfod i nigrithio i blith y colo- menod eto. Dos i Rufain rhug dy tlaeu. Y mae y gair ar led y bydd i'r ddallhuau iiou gadw cyfar- fod cyfriuachol yn mharc ar yr 20fed o'r mis hwn, ac y gwalioddir holl frain Rug, y Pale, a Bodiyddan, pryd y oymerir y grHlair gan hen chwapr ddailhuan three hundred years Bydd iIi- eyfa; lid ddechreti liaiiier awi, wedi wyth y nos, ac i barliau hyd Jasiad y dydd, a chaiff dallhuull Uwm Cowlwyd bob chwaren teg i olrhain ei liach- au a'i gwaedoliaeth byd ddyddiau Noah. Amen. lIuw DEIUEL.

I DR. ULLATllORNE, A LORD…

j N E W V DDI ON C Y M R E…

Family Notices

MAN ION.

[No title]

! TY'R _ARGLWYDDI.

TY Y CYFFREDIN.

PUMED A It AETH V TAD GAVAZZI.