Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

 Po?C? 0 ??'?(77? ?,/MM(/a??…

Y FFGRDD I FOD YN DDEDWYDD…

GEIRDA'R BEIRDD CYlvIRI IG…

News
Cite
Share

GEIRDA'R BEIRDD CYlvIRI IG YN CAEL LI 'AMD.DirFY?. WRTH ddarUen gwaith I. ap Pedr, yr bwo a \VRTH ddarllen gw.Üth 1. p Fed)', yr hwn a ymddnngosodd ar ddull ymddiddan mwng gwr Cellweirus a gwr syml (y ddau, ma?n debyg yn gynawysedtg me?n un 1. ap pe(,) daeth i'm ?of ddammeg y Barcud a'r Eos. Ofer oedd i'r Eos, l o s. 0,"et- o,,?( ( ] I*r druan, d(ladlr,u b} chaudra ei ciioi ph, a phereidd- dra di IP-is: nid oedd y Barcud yn ymhyfrydu mefvti cerddoriaeth felu,l;ci, ond, yr oedd arno chwant i ysglyfaethu corph yr Eos. megis yn un tanimaid J mae'r ddammeg lion yn ei hesponio ei hun. Lie y byddo ysbryd ma lei-us ac erlidus yn llywodraethu, ni ddichou natturioldeb a diimveid- ¡ i wydd ddiangc rhagddo. IV^ae ri ymddangos yn dehygoJ, maigwaiHr rijyw goegi-grefyddolyn V hodresgar a Phariseaidd ydyw'r gwarad w ydd waith cnllibys, a allfonwyd i'w argraflu o L 1, sef, yw hynny, o Lun- nerd v loi, mae'n debygol. Mae'r y-mddiddan yn cynnwys gogonair anghariadol i jjjjjjrdortau y beirdd, y rhai a elwir ber-w ppnnau'r beirdd- j mtiellach,^ cy hucidir y; beirdd o fuedieddau au- nuwsol. Coheir geiriau uu bardd godidog, yr hwn a feiddiodd hysbysa ei ddymuniad ar gan. Cynnwysir hefyd yn yr ymddkldan,grybw'yiliad iftijriol am y diwedda.r o'r iSard—vstyriaf y cyfau re! y c"nlyn; Bene penuuu'r '6t'?»v/ft.Ang<?nrbeidiol ydyw ystyried, Lad pob un a eitw ei hun yn Farùd, iieu a g,;Lm-elNi,ir,gaii y byd anwybodus, sydd yn deilwng o i; enw,Baisid v mrie dirrawrwaiiM- iaeth rbwng Bardd a Phrydydd, a mnvv gwahan- iaeth [ytlt rhwng Bardd a llhigymwr afreola¡dd r ,1 /I janit jyaciai l mi nodf.r gwajianiaeth yn y lie yma); Nid oes or.d ychydig o Feirdd Cym- reig yn blodeiio yn yr oes lion amledd o Big- ¡ ymwyrafreoiaidd ac Nid llwyr amtrerthynasol i'r prn hwiyydyw crybwyll yn y lie yma, na fu Twin p'r Nant erioed yn haedd. iciiinol o r enw Bardd rheolaidd j pa un a oedd 'I efe yn baeddol o gilet ei,-g)-,frif -ii gristion rheol- aidd, gadawaf i ero,iU.tiujnu, yn ol yr hCines a ysgritenodd T. o'r ISant am dano ei hun, (a gy. hoeddwyd yn y Cfvcai a argraffwyd yn Llun- dain). Nant ym fodd loni- ar y radd-^ o 'lycof/sgybl ysbus. Os herw pen y geilw 1. ap P. fyfytdodau'r Beirdd, dymllnol, a fuasai, pc buasi ei ben ef yn berwi yn yr un modd a phenau'r Bcitdd, yn lie gadael i'w ben ofer-ferwi i ddyfeisio'r ffordd i daenu gwarad- wydd ac anghlod i ddynion mwy rhagot,ol, y,ii y ey nag y daiigosodd 1. ap P. ei fod, pan y rhoddodd brawf amlwg o segurdod ysbryd, a thymmer bigog a rhagfarnllyd. .liuchcarfau y licit dd,—Y mae'n ymddangos ¡ yn debygol fed yr liunziiiolyti i-bitli,refyddol, 1. ap P. wedi ymddyrchafu i lien gorsedd l'hag- I farn, i'r diben o farnu ar fucheddau Beirdd ¡ t ymru; ond, gan ei fod wedLyqlùdyrchafll i le uchel, heb ddiin amgen nag attegiou pydron yn ei iiiial-cdi,,ychf, c,( na syrthio. A ydyw ef yn bysbys am symmudiaxlau beunyddiol Beirdd Cymru? a ydyw ef yu eu dilyn o fan i fan, yn eu hainrywiol a'u gw'abaiiol alwedigaethau ? a ydy"" ef yn gydnabyddus g,ydit'u harfenon teu- luaidd? a wyr efe pa fodd y maent yn ymddwyn ymhob c-ymdeithas, pa-un bynnag ai brawdol gwladol, neu grefyddol ? onid yw efe yn gallu gwneutliur hynny, y mae yn Uawn bryd iddo- dewi son am fucheddaul- Beirdd C y mru. DinmWeu nad ydyw holl Feirdd Cymru yn rhyddion oddiwrth rai gwendidau sydd ynglyn wrth y natur ddynol. Peth rhy gretilo.11 an- nynol, fyddai collfarnu yrhoU Feirdcl o achos hynny. Os na fu eglwys Dduw erioed heb rag- rithiwr ytiddi, ofer disgwylgweled holl Feirdd. Cymru yn ddifeiau. Os ydyw Beirdd Cymru yn sefyll mewn diffygo ddiwygiad, y ffordd oreu i ddwyo y gwaith ymlaen ydyw trwy arfer cyng- horion caredigol mewn addfwyuder a thlriondeb. ir hen ddiarlieb Lladin,;yn gj,stal t- plirofia(]- beunyddiol, a ddywed, Ilumanum est errllre y mae'l' natur ddynol yn llayvn o feiau. Dyled- swydd ac arfer pob cristiou cydwybodol yvv holi a chwilio ei.^alon ei hun yn gyntaf, cyn myued ynghykh  fufnu ereiU. Ni alhf lai ynghylob a?' gn uitb Q farnu ereill. Ni allaf lai na pnrofi allan o rraitli tsardd Saesnig yil y He hvviij— The gen'rcnife spark extinct, revive; • -{ Teach me to love and to forgive; Exact, my own defects to scan, What others are, to fceltlnd know myself a tnan." Bynniniad un Bardd godidog.- Y mae yn ymddangos ddarfod i l. ap Pedr syrthio i dymher gynimysglyd, wrth ddarllen dyinuniad neu weddi deimladol un Bardd; ond ni feiddiodd ddwyn barn gablaidd yn ei herbyn. Y mae'n gyfreith- [oil i Feirdd, yngystal ag ereill, adrodd eu teitn- Jadau ar gan. Ni ddichou mi cristion, hiraethus am bGrheithrwydd, lai na Ihvyr gyduno yn y dyinuniad c.r.ybvvy 11 ed 1 g. Gellir ystyried, ar y ffordd, fod gwahanoi dymherau, a gvvahanol deimiadaUj yn meddiaunu dynion, ar wahanol amserau, a gwahanoi arngylrhiadau. Diau fod yn rhyddj hyd yn oed i'r crfstion llesgaf a fyddo deimladwy o'i ehiau, arferu gwaith y Bardd, neu y cyffelyb, O na bae'r iriimud n fwynbaij Yn oesoedd mewn trag'wyddol wlad;" odid fod neb 'mor ddwinadydywyndeaU pa fath fwynhad a feddylirr Bellach, tynnaf at ddibendod. at Tiriondeb itp T. ut Ticm o'r Nant.— Yn ol i I. ap P. flino yn ymleferydd am fcrw pennau a bucheddau Beirdd Cymru, y triae ofe YH dangos pleidgarwch, nid bychan, at yi* aflabaf o Feirdd Cymru yn ei i) es os a,m ci ti mae ei gylVes ef ei hun, yny Greal, yn gy fifes 'anwireddus: ond ymddygodd [. an P. yn esmwyth tuag at goffad- wriaeth T. o'r Ntinty o herwydd fod T, o'r N. yn arferu dyfod i Ad(lol(ty Trefnyddion Calfm- aidel, yr hwn ocdd yn agos at ei anuedd, yn Nhinbych. O'r achos hvvmni', gadauodd 1. ap P. o'i ran ef, fcl y tebygir, gennad rhwydd i T. o'r Nant fyned trwy berth Paradwys ni ewylI- ysiodd farnu yn gul ar T. o'r Nant, a bu agos iddo arferu ysgrythur ar yr achos ond, os gwir myned Twin o'r Nant trwy borth ParadWys, odid nad yn wysg ci gefn yr aeth efe 1-i-wy Ir pOrth cyfyng hwnnw, sef yn yr uu modd ag y byddai efe arferol o gilio at ddrws yr Add old) yn Nhinbych, pan anfonid am dano i'r dafarn gan ryw hen gyfaill. Crybwyllodd I. ap Pedr ddarfod i T. o'r Nant gat! safnau erlidwyr cref- ydd: haeriad noefh, disail, a digy wilydd yw yr unrhyw. Pi ofer, os meiddicr, ddarfod iddo gau safn un erlidiwr crefydd yri ci oes. Yr er- lidiwr peiuiaf, ar agos i bob canghcn o grofydd, brolfesedig Yngwynedd, oedd T. o'r Nant, fel y gwelir yu eglur yn ei lyfr a elwir Creglais o'r Groglofit; ac J'o ei ddychanau i'r Personiaid, &c. Diammeu ddarfod i'r Personiaid, ac ereill, ddaiigos mwy o foneddigeiddrwydd cristia nogol, ac efengylrwydd ymddy»iad, l-wy omtnedd syhvi ar fudreidd-vvaith 'J'. o'r'«>it, nag a ddangoswyd erioed, gau neb ^^Ljogwyr rhith- ef. Nid gwaifh boff gan ^W^difTynwyr crefydd ydyw arferu y fath eiriiti, isei-waeiion a bud ron. ag a welir yn rhai o ddychanau gorchestol T. o'r Nant, megis, Baio ihjffant o bxdl itffcru—y tinbocth grus bentxzmhrcn; a llaweroedd o'r fath. Cymmysgu rnSl a hustl, ysgrythur a, bud- reddi, oedd difyrweh naturiol T. o'r Nant. Gan fod gwirionedd, megis yr awdwro hono, o drag- ywyddol barhad, cyriawn yw dywedyd y gwir am y marw, yn gystal ag am y byw. Dyno athrylith natturiol gref oedd T. o'r Nant, ond ni ddarosfyngwyd ei athrylith i reolacth celfyddyd: ni etlyb ei orchcstwnith i reolau y grammadeg Cyrnreig, fel y gcllid prof; yn eglur pe byddai cyfleusdra teg yn caniattau. Benthyciodd T. o'r Nant ei dduyvinyddiaeth, yn gystal a'1 philo- sophyddiacth, o waith Morgan Llvvyd o Wynedd; ei ddull o gy fansoddi chwareuyddiaethau a fen- thyeiodd o waith prydyddyn crwydrcdig-, aelwid Sion Cadwaladr, o'r Bala. Ei boblogrwydd a darddodd oddiw rthgytfredinolrwydd ei gerddi, a da 11 ineb yr -anwybodus a'r aughyfarvvydd mewn barddoniaefh. 1 ddiweddu. Gellir cynnal coffadwriaeth am T. o'r Nant, gan ei ystyried megis Cynghan- eddwr penrhydd, o radd gymmesur; ond nid fel Bardd rheolaidd a bucheddwr llcicnrchus. Glan Mor UdJ. Okdovicus.

AT ARGRAFFIEDYDD SEREN GOMER.

NODIADAU^AR WAITH MAT. CRAIG…

- AT ARGRAFFIEDYDD SEREN GOMER.,