Skip to main content
Hide Articles List

5 articles on this Page

frgggg^—1 \F"1i MWHBE5Ba^H

I A LT, 22.I BUDDUGOLIABTH…

News
Cite
Share

I A LT, 22. I BUDDUGOLIABTH FAWR. O'r diwedd daeth y cennadiaethau a ddis- gwylid yn a'.vy ddus oddiwrth Ddug Welington i'r ddinas, y Aai a c'dangosant fod canlyniadau yr yiiidi-ecl-i ai-,idol'r Cyngreirwyr a gogoniant; cyhoeddwyd y cennadiaethau mewn Llysargraff Anarferol aeithiwyr, y rhai ydynt fel y canlyn- Llysargraff Anarferol Lhindain, I to AM DDYDD IAU, MEH. 22, | HEOL Downing MEHEFIN, 22, 1315. 1 Yo hwyr neithiwyr daeth yr Anrhydeddus H. Percy yma a chennadiaeth oddivrrth y Maes- lywydd Dog Welington, K. G. at Iarll Bathurst, o'r hwn y mae'r hyu a ganlyu yn a(lysgrif:- PIGION. I IVatci ho, Mehefin 19,1815. Fy A rgt.wydo,—Wedi i Bonaparte gynooll y laf, 21, 3ydd, 4ydd, a'r 6fed dydolindau o'r fyddin Ffrengig, y gosgorddion ymerodrol, a c agos ei holl farchluoedd, ar y Sambre, a rhwng yr afon honno a'r Meuse, rhwng y lOfed a'r 14eg o'r mis hwn, efe a gychwyuodd ar y 15fed, ac a ymosododd ar allorsafwyr y Prwssiaid yn Thuiii a Lobez ar y Sambre yn y bore gydà'r dydd. Nid oeddwn wedi clywed am y dfgwyddiadau hyn cyn hwyr y lofed, pryd y perais i'r Huoedd barottoi yn ddioed i gycawyn. Gyrrodd y gel- ynion yr allorsafwyr Prwgsiaidd oddiwrth y Sambre ar y dydd hwnnw, a,chiliodd y Cadfridog Zieten, yr hwn foasai vn Charleroi tua Fleurus, a chynnullodd y Tywysog Blucher fyddin Prws- sia ar y Sombref. Cychwynodd y gelynioh rhagddynt o Charieroi tna Bjruxeles," ac ar yr un prydnawn (15fed) ymo^odasaat ar rawter (brt- gade) o fyddin yr Iseldir, a gyrrasant hi yn ot i dyddyn-dy ar yr un ffcrdd a elwir Les Quatre Bras. Cyfnerthwyd y rhawter hon yn ddioed gan Dywysog Orarsge} ac yn gynnar yn y bore adennillodd ran o'r tir a gollasid, a galluogwyd ef i reoli'r diamwyfa rhwng hynny a gorsaf y Ty wysog Blucher. Yn y cyfamser, perais i'r holl fyddin gychwyn tua Los Quatre Bras, lie y daeth y 5ed dydoliad o dan Syr Thomas Picton ynghylch banner awr wedi dau yn y prydnawn, y rhai a ganlynwyd gan luoedd Dug Brunswick ac ereill. Arypryd hwnymosododdy gelynion a'u holl nerth (ond y corph mil wraidd cyn taf a'r ail, a dydoliad o farchluoedd, a'r rhaiyr ymosododd ar ein sefyll- faoedd ui yn Les Quatre Bas), ar y Prwssiaid. Cadwodd byddin Prwssia ei orsaf gydali gwr- older arferol yn erb yn Huoedd lawer mwy lliosog, canys nid oedd y 4ydd dydoliad dan y Cadfridog Bulow wedi uno a hi; ac nisgallaswn i ei chyn- northwyo yn ol fy nymnniad, o herwydd ym- osodid arnaf inueu, ac yr oedd y Huoedd pellenig o'r eiddym heb ddyfod ymlaen. Cadwasom nin. jieu ein gorsaf, yngwyneB ami ymosodiadau ffyr- liig marchluoeud, gwyr traed, a manguelwyr y gelynion sirndm y rtja! i yrWy<! yn ot ymhob cynnyg gydi'r gwroider mwyaf. Yn yr ymdrech lion, enwogodd Tywysog Orange, Syr Thomas Picton, Dug Brunswick, y Cadfridog Syr James Kempt, a Syr Denis Pack eu huriain, ynghyd ag ararvw swyddogion ereill. Bu lluoedd y 5ed dydoliad, a Uuoedd Brunswick yn hir mewn ymdrech boeth, ac ymddygasant gyda'r dewredd mwyaf; yn neillduol y catrodau 28ain, 42ain, 79aiti, a'r 92ain, a'r rhangatrod Hanoveraidd. Ein colled sydd fawr, fel y cenfydd eich Ar- glwyddiaeth wrth y rhes enwau a ganlyn yr hanes hwo. Gofidiaf yn neillduol ar ol Dug Brunswick, yr hwn a syrthiodd tra'r oedd yn ymladd yn ddewr gyda'i luoedd. ¡ Er fod y Tywysog Blucherwedi eadw ei orsaf ¡ yn Sambre, etto yr oedd efa gwedi gwanhau cymmaint trwy lynidostedd yr ymdrech, ac am hynny efe a farnodd yn angenrfreidiol i gilio yn ot a sefydlu ei fyddin ar Wavre, lie y cychwyn- odd yn y uos wedi i'r frwydr fyned heibio. Y symmudiad hwn o e'iildo.'r Tyivysog Blucher a wnaeth un cyfattebol o'm tu inneu yn angen- rheidiol, a chiliais yn ol o Quatre Bras i Gen- appe, ac oddi yno i Waterloo y bore nesaf (17). Ni chynti),godd y gelymoti i ymlid y Llywydd Blucher, nac i allonyddn ein gwrth-gychwyniad ninnen, er i ni ei wneuthur ganol dydd, ond yn unig dilyn inarch-luoedd Iarll Uxbrrdge a chorph helaeth o'u march-luoedd hwy, yr hyn a voddodd gyfle i Iarll TJxbridge ymosod arnynt i'r Dniyn-gor ltar, y rhai a roddasant fawr foddlonrwydd i'w Arglwyddiaeth. Yn Water- 100 yr oedd y dramwyfa yn agored rhyngom a'r Tywysog Blucher yn WarrC, yr hwn a addaw- odd fy nghynnorthwyo åg un dydoliad neu ddalJ, fel y byddai yr achos yn gofyn os ymos- od id arnaf. Cynnullodd y gelyn ei holl fyddin, (oddigerth y 3ydd dydoliad, yr hwn oedd i -vvilio'i, Llywvdd Blucher) ar res o uchelderau ar, citi cyfer ni, ar nos y 17eg, a bore ddoe; ac ynghylch 10 o'r gloch dechreuodd ruthr ftyrnig ar ein gorsaf yn Hougoumont. Y r oeddwfl wedi meddiannu yr orsaf honno a dydoliad o Riwtcr y Cadfridog Byng; a da gennyf y gallaf fyuegu icidi gael ei chadw gan y Iluoedd dewrion hyn, er hot! I orchestion mynychol cyrph lliosog o'r gelynion ilw chytnmeryd. Yn gydfynedol a'r ymosodiad hwn ar du deheu canol y fyddin, yr oedd tan trwm o'r mnngnelau yn chwarae ar ein holl gadres, yr hwn a fwi iadid irwyddhau yr ymoS- odiadau gan y marchluoedd afr gwyr traed, y rhai a ruth rent ymlaen weithiau gydi'u gilydd ac weithiau ar wahan. Mewn un o'r ymosod- iadau hyn enriillodd y gelypion. y Tyddyn^dy j La Haye Saint, am fod y dydoliad ag oedd yn ei amddifFyn wedi tieulio eu holl bylor a plielau, a meddiannodd y gelynion yr unig drarowyfa rhypgom a hwy. j Rhuthrodd ínarchluoedd y gelynion yn dra mynych ar ein gwyr traed, ond yr oedd pob cynnyg yn aflwyddiannus, athoddasant ay tl i'n marchluoedd ni i ymosod arnynt, ac mewn un o'r rhuthradau hyn enwogodd y mardduoedd dan Arglwydd E. Somerset, a'r Cadfiidog Port- sonby eu hunain, cymmerasant aniryw garchar- orion ac un eryr. Mynychwyd yr ymosodiadau hyn nes ordd ynghylch saith o'r gloch yn y prydnawn, pryd y gwnaeth y gelynion gynnyg ffyrnig march- luoedd, a gwyr traed, y rhai a gyunorthwyid gan fangnelwyr, i dorri canol ein cadres gerilavv Tyddyn La Haye Saint, y rhai wedi ymdrech galed a lIofruddiog a ddymcnwel wyd, a dych-j welasant o'r He jcewn annhrefn niawr; llyn, ynghyd a deall fod cycIiMyniad y Cafjfrkiog Bulow yn dechreu effeithio ar barth arail, a bod y Tywysog Blucher wedi uno a dydoliad o'i fyddin wrth aden aswy ein byddin ni, a Wnaeth i mi ymroddi ymosod ar y geIynjon7 ac yn ddioed cychwynodd yr holl gadres. Llwyddodd y cynnyg ymhob man; gyrwyd y gelynion o'u garsaf ar yr uchelderau, a iioisa;;t yn yr annhtefn nnvyaf, gan adael ar eu hol, cyll belled ag y gallaf famu gant a hanner o Jangneiau alit harlwy, y rtiai a feddianwyd gennym ni. Y mlidiatS hwy yn hir wedi'r tyw- yllnos, ac yna rhoddais heibio ffr gyfrif lludded y mi I wyr, y rhaioeddynt ttedi bed yn ymdrechu dro3 12 awr; ac o herwydd i mi ddeall fy mod ar yr un ffordd a'r Tywysog Blucher, yr hwn a sicrhaodd wrthyf ei fod h bwriadu eu hymlid trwy'r nos; y mae efe wedi danfon attaf ei fod wedi cymmeryd trugain mangnel a berthynent i'r gosgorddion ymerodrol, amryw gerbydau, a phedrolfennij &c. oddi ar Botiapairte, yn Ge- noppe. Bwriadaf symmud y bore hwn fna Nivelea, a pharhau'r ymlidiad. Fe genfvdd eich Arglvrydd- iaeth, na ellasid ymladd y fath frwydr ffyrnig, ac enniM y fath fanteision, heb lawer o golled; a gofidus gennyf ychwanegu fod yr eiddym ni yn ddirfawr. Ym marwolaeth y Cadgridog Syr T. Picton, y collodd ei Fawrhydi swyddog ag sydd wedi enwogi ei hun yn fynych; efe a syrthiodd yn ogoneddus tra'r oedd yn tywys ei ddydoliad i ruthr a'r dryllfidogau, trwy'r hyn y maeddwyd y gelynion yn un o'u rhuthradau mwyaf ffyrnig ,ar ein gorsaf. Wedi myned yn llwyddiannus trwy waith y dydd, clwyfWyd larH Uxbridge gan agos yr ergyd diweddaf a saethwyd, yr hyn, fel yr wyf yn ofni. addifuddia ei Fawrhydi dros gryn amser oli was- iiaoth ef. Enwogodd Tywysog Orange ei hun trwy ei ymddygiad gwrol, hyd oni clwyfwyd ef gan belen yn ei ysgwydd, yr hyn a barodd iddo adael y maes. [Yma y canlyn enwau amryw Swyddogion, Arglwydd Hil, ac amryw ereill, y rhai a gyn- northwyasant yn yr ymdrech lwyddiannus; a diolchir i'r Tywysog Blucher a byddin Prwssia, am y cynnorthwy amserol a gafwyd ganddynt; a chanmolir gwaith y Cadfridog Bulow yn neill- duol, yr hwn a wnaeth lawer yn y sefyllfa ag oedd ef tuag at beri i'r gelynion gilio yn ol.] Yr wyf yn anfon gÿdà'rcennadï"aeth hwn I ddau eryr a gymmerwyd gan y llnoedd yn y frvvjdr hon, y rhai a esyd yr Uchganwriad Percy wrth draed ei Uchder Brenhinol. (Arwyddwyd) Weijngt&nv I

[No title]

? :- ? ? 'I I ! 4 GWENE'R,…

[No title]