Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

CAN FOREUOL.-

DAU ENGLYN,

-,-I At ArgrapJ¡iad!fJd Sefcll…

COSPEDIGAETHAU,I

News
Cite
Share

COSPEDIGAETHAU, A ARFERIH GAN Y BURMAKIAID (ASIA), A WNAED YN HYSBYS I N1 GAN MR. F. CAREY. Fob rhyw gospedtgaethau ag sydd aHnedig i feddwl dyn ei ddirnad sydd yn cael euharferyd yn gysson yn y wlad hon. Y mae nattnr a gradd y gosp yn ymddibynu yn g\vbt ar chwim ncu fympwy yr awdmdod tywod- raethol ag sydd yn ritoddt allan y Hys-orchymyn. Pa tbdd bynnag, y mae y rhai hyn etto yn gwahaniaethu yn eu gradd a'u )hyw yn ot y trosedd, cymtneriad a rbyw- ogaeth y troseddwr, os na wyrir oddiwrth y rheol gyff- redin trwy lid neu ddiatedd, yr hyN a wneir yn iynych iawn. Y rhai canlynol ydynt y rhai ag sydd yn digwydd fynychaf, a ge!)ir Ru rhanu i dh math, sef prif, Uymdost, adibwys go.spedigaethau Ym inysg y fath gyutaf y geHir rhoddi, torfynygtu, croeshodto,uewyatad, rbwygo'r bol ya agored, lIitio, tyilu trwYlne;ynn hyd angen, ffiange1 ar y (Mwyfrcn hyd angen, dynaethii be!ydr yr ban! hyd fafwotaeth, chwythu i fynu a phyior neu rywbcth hytosg ara! ty- wa!!t ptwrn toddedig i iawr i'r gwddf, gw!yb-!osgi i far- wotaeth trwy drochi mewn oiew berwedig, saethu a drvi!iauneusaethn!t,ysberioi farwoiaeth, gwasgu i far- wo!aeth trwy grwysio y pren bete ar yr arteisiau rliwng (laufa?nboo, (math o gorsen Indiaidd) nes y byddo y iiygaid a')' ymenydd yn tasgu aUan o'! pen, boddi, c'ro ar y pen i farwoiaeth a chwi!bren mawr, rhoddi ianifetl- iaid gwylltion, a rhostio ar dan arafnen fuan. Y cospedigaethau Hymdost, ydynt, y fat!) ag yw tori ymait!) y dwylo, y tl'ad, y ctustiau, y trwyn, y tafod) &c. tynu aiian y])ygaid,niangeUu ar ydwyfron,cy)ymn a chorden fain nes y byddo hyd yr asgwrn, crogi wrth y sodian, hongian wrth tSaeny bysedd, dynoetht i betydr yr haut, aUtudio i goedydd o'r rhai y mae agos anaih:- edig i ddiangc. Ym mysg y cospedigaethan bychain y genir cyfrif filaiigellii, nodi bai y troseddwr a Hythyrenau am!wg ar ei wyneb neu ei fronau, a'i farnn i gyHawnt y swydd o ddyenyddiwr cyhoedd dros fywyd; gwasgn y coesau a'r hreichtan rhwng dwy gorsen; carchammewn cyfHon a'r brcichtan wedi eu tfedu mor bell ag y byddo aituedig. Y f:)lh gospedigaethau a chrogi, saethu, gosod mewn gwddf-gySon, !losg[ y dwylo, bamn i hir garchar a chaiedwaith, nid ydynt end anam! yn cael en harferyd, ni chiywir end anfynych am aiitudiaeth. Pa fodd bynuag, y mae yn digwydd yn fynych fod amryw o'r cospedtgaethau nchod yn caet en rhoddt ar yr un troseddwr cyn ei gwbl ddyenyddio. Y mae ang- hren'tiau yn fynych yn digwydd, pan fyddo un wedi ei hoelio draed a dwyto wrth groesbien, rhan m'u ei !:oH aetodau a don ir ymaith bob yn nn, cyn y dcrbynio ei glwyfmarwot; weithiau y mae'r cosp, cr yn fychan yn ei nattur, yn cael ei pharhau tra parhao'r bywyd a mynych y mae cospedigaethau o nattm- ddibwys yn caet cu harferyd, fet y mae angen yn Hnocheladwy yn can!yn; wedi eu huno a'u gilydd, y maeut yn gwneud y cospedigaethau trymaf a Hyrndostaf a e!!i: feddwt am danynt,ac etto dyma'r thai mwyafcy{fredin. Mynych y mac'r diniwed yn dioddef gydn'r euos'; megis y wi aig am fni y gwr, piant am drosedd en rhien!, yr hot! dodn yn caet eu dinystrio am drosedd un yn unig, a gwa.sanaethwyr a dorir ymaith am fai eumeistr. laid. Nid yw yfathhynogospedigaethau, erhynny yn digwydd and anfynych, ond oddiwrth lid Ilea ddi- a)edd disymwth, os na bydd yn achos enciliaid, neu rai yneuogofradwriaeth. an y byddo nn o waed brenhinol i dderbyn y prif gospedigactii, y mae'n cact ei wnend yn gynredin trwy tbddi: yn y tie cyntaffe'i cytymir draed a dwylo, yna fe'i gwnier mewn cwd coch, yr hwn hefyd, weitluau, a roddir mewn costrei, ac a cttyngir yn raddot i lawr t'r dwfr, gyda phwysau digonot i'w soddi. Fe gyrchir at yr arferiad llyn, ob!egi(! ei fad yu eaei ci gyfrii'yn be. chod i dywaUt gwaed brcnMnot. Nid yw benywod, a Uefarn yn gymhariaethot, end anfynych yn ddarostyngedig i brif gospedigaethan:! pan f\ddo amgy!chiad o'j- fath hyn yn digwydd, y mac i yn gynredin am ryw fai gwarthus. Benywod, pan y dihenyddir, fynycitafadarawir ar en pen å cJI\Ioq.1 nes y byddo'r ymenydd yn rhtithro aHan, ond weiti(tU-1 fe'n r!twygir yn agored, nen en chwythn i f'yQ,U neu a roddir i deiger, nen ryw grea(iiir givyllt at alI. Y mae cyrph y dr%vgweitlii.cdwyr yn wastad yn cae! en rhod<)i mewn He amiwg i'w gweled dros d) i diwr- nod, wedi hynny fe'n gwthir i dwti, yr hwn a gioddiwyd at yr achos, a gorchuddir itwy a phridd, heb gae! yr anrhydedd o gae! eu Hosgi. Achosion bradwrus yn fynych a bronr trwy ddibetir- brawf, cyn y byddo barn yn cael ei chyhoeddi. Mi a adroddaf yn awr both a gyjnmerodd te yn y drpf hon, Rangoon, er pan gwnaet!)nm fy arosiad ynddi, yr hyn nid yw uwcMaw pedair biynedd. Rhai o'r drwg. weithredwyr a weiais yn cael en dienyddio a'm iiygaid fyhun, a gwetais yrhaicreiu yn t'uanarolendihcn- yddiad. Yn y Ue cyntaf, fe gafbdd dyn dywaHt phvm toddedi:; i Iawr i'w geg, yr hwn yn fuan a dorodd a!!an trwv y gwddf, ae amryw ranan o'r corph. Pedwar nen bump, yn o) cae! eu hoeHo draed a dwyio wrth y pren dioddef, torwyd en tafodan ymaith, yna hotitwyd en genau o nn c!nst i'r Hal), yna torwyd eu ctnstian ymaith, ac o'r diwedd rhwygwyd eu boiian yn ago red. Chwech a gawsant eu croeshoeno fe! y can!yn:—En tracd a'n dwyio eu hoeHo wrth y pren dioddef, yna eu liygaid en tynnu a!!an a bachyn pw!, ac yn y cyflwr hwnnw yr oeddynt yn caet en gadaet i nn-w: dan a fn- ant feirwmewn yspaid pcdwar niwrnod; y rhai ereii!a ryddi'awyd, ond a fuant feirw trwygnawd-Iygriad ar y chwechcd nen y seithfcd dydd. Pedwar a gawsant eu dihcnyddio yn y modd hyn, sef) trwy g\ !ymn ?n t< aed a'u dwylo, a'n hestyn aUan i'r eithaf,me\vn ystnm union-syth: yr oeddynt Jll capi en gadae! yn y modd yma hyd nes byddent feirw; a phob peth a chwennychcnti'wfwyttaa gaent, i'r dtben i cstyn en bywyd a'u trneni. Yn yr amgyi( hind hyn yr oedd en traed a'u coesau yn chwyddo a !!ygrtt vmhen tri nen bedwar diwrnod: fe ddywcdir fod rhui yn byw fei yma dros bythefnos, ac o'r diwedd yn marw o iudded a maitdod. Y rhai a weiais i a gawsant eu rhyddhau ymhen tri nen bedwar diw! nod. Un aratt a gafodd yrn corscn fawr trwy ei fol, yt'hyn a roddodd ddiwedd buan ar ci oedi. Dan a gawsant rwygo en bolian yn agored, yn ddigon i dderbyn rhan fechan o'r eotuddion ag oeddynt yn rhnthroymlaen; ac yn oleu sicrhau draed a dwyio a chortynau, a'u hestyn allan i'r eithafmewn modd union syth ar ddwy geubren, yr oeddynt yn caei eu gosod ar wyneb yr afon i nono i tynu ac i wared gyda'r gwrthlif, yngolwg pawb. Nid wyfyn cono yn gymhwys rifedi y r!tai a gawsant dorri eu penau ymaith; ond y maent yn sicr o fod o ugain i ddeg ar hugain. Un dyn a gafbdd ei iino, trwy osod y Hifar asgwrn ei ysgwydd, a'i lifio i tawr yn gymhwys nes oedd yr ymys- garoeddyndyfodaUan. Un fcnyw a gnrwyd i farwo!aeth a chw!b) en mawr. Dau a groeshociiwyd yn unig, ond a ryddhawyd yn fuan. Pum dyn, sef gwr, ei wraig (yr hon oedd yn y chwcched mis o'i beichiogrwydd), ei btentyn ynghytch pum mtwydd oed, a dau wr creiU, a arweimwyd i'i dy- enydd-ie; ygwyr a ddedfrydwyd i'w crocsiiociio, a'a hagor; <t'r wraig a'r ptentyn oeddyntigaeieuhestyn altan ar y ddaear, a'u hagor; yr oedd pob peth wedi ei barottoi, a'r dyenyddiwr yn sefyll yno a'l arfdinystrioi, yn barod i gyiiawni ei swydd waediyd, ac yn ymnrrostio eii'odyHaHHOg i'w ehytlawni yn weddmdd; pa iodd bvnnag, daeth gwarant i oedt y dienyddiad, a t hwystf. wyd y cyuawntad; ac y mae y thai hyn yn fyw eito. Torn y dwy)o a'r traed ymaith a gymmerodd !e lawer g\vaith, thai a fuant feirw o acuos coili gwaed, end y mae y rhan fwyaf etto yn fyw. Y thai hyn ydynt y rhan fwyaf u'r cospedigaethau a we!ais ac a gtywais am danynt er pan ydwyt yn y He hwn; ondtlaweranghraititaddigwyddodd ynfy ang- wyddotdeb, y rhai nid adroddais. Am y troseddiadau o herwydd y thai yr cedd y cospedigaethan hyn yn caet ea gosod, ni ddywedaf ond yn nnig fed trosedd- iadau rhai yu haeddu tuarwoiactb, thai ceddyot o oatur ddibwys, a rfJai G'r d¡oddefwyr oeddynt yn!tol!ol ddi-i euog. Wrth sylwi ar y dartnniad cywir Hchod, pa G: ist!on na ymdrechai efengyleiddio parthan tywyll y ddaear, y I rhai ydynt !awn:on o d) igfanan t) awsder a chrentondeb, hyd yn ocd pe na byddai pet thynas rhwHg yr efeogyl a chyfiwr i ddyfbd.

I --GOLYGAWD BYR

LLONG-NEWYDDtON.I

. PENLLANWR MOR YN MHORTHLAnDOEDD…

i. GORUCHWYL WYR.