Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

YSGRIFEN. "I

Advertising

AT EIN COHEBWYR. I

News
Cite
Share

AT EIN COHEBWYR. Yr ydym wedi derbyn Hxnes Bywyd Mr. Hunan-dyb, gan Syllwr,—a Llythyr y Bardd Bach. G:1í Bu'r hyn a gynnygir gan Garwr y Goleuni dan ein hystyriacth yn ddiweddar, ac yrydys wedlysgrifennu i'r hrif ddinas i'r diben i ymholi a ellir gwneuthur rhyw beth buddiol yn y ffordd honno; ac hyd nes caffer rhyw gyfarwydSyd oddi yno, gwell peidio crybwyll un cyn- nyg namyn yr hwn sydd ger bron y cyffrcdin eisocs. Nid ydym yn earn cyiioeddi Prydyddiacth, na dim arall, a gynhwyso iaith ariweddus, megis-11 Gwaed Calfaria," &c. Tra dyinunol fyddai fod pob Bardd, o leiaf, yn medru ysgrifennu yn ddealladwy, trwy sylliadu yn gywir, neu geisio gan ryw un medrns wncnthur hynny drosto. Y mae rhannu'r gair A bertawe, i'r diben i ddwyn,law i gynghaneddu a gair arall yn y llinell • flaenorol, a gosod yr e derfynol wrthi ei hun yn ddi- flrwyth ar ymyl y ddalen, yn dra chwithig. 8 Nos y foru mae Cyfarfod blynyddol Bibl Gymdeithas y dref hon i gael ei gynnal, yr ydys yn disgwyl cynnull- iadlliosog at' yr achos.—•Gwel Ilysbysiad. Cvnnalwyd cylehwyl St. Dewi mewn amrywiol barthau o'r Dywysogaeth dydd jMercher diweddaf. Ymgasglodd cynnnlleidfa dra chyfrifol i'r Mackworth Arms yn y dref lion, Dr. J. C. Colins yn y gadair, yr hwn a draddododd araeth fywiog i'r gymdeithas ynghylch y bnddioldeb o wneutliur cyfarfodydd ei wladwyr rhagllaw yn Neheudir Cymru, ar ddydd Gwyl Ddewi, o ddefnydd i ddibenion ehisengar yn gystal a dibenion digrifwch, gan ddymuno ar y bon- eddigion ag oeddynt yn y lie y pryd hynny i ymdrechn dwyn hyn ymlaen yn en gwahanol ardaloedd. Efe a grybvvyllodd sefydliad elusengar i'r diben i addysgn tlodion deillion Deheudir Cymrn ymheroriaetli en offeryii cerdd cenhedlig sef y delyn, i'r draul gael ei thala a'r casgsliadau a wneir ar ddydd Gwyl Ddewi bn&^am nad oedd efe wedi ffurfio cynllun perfFaith tnag at gwblhau'r cynnyg hwn, yr oedd yn gobeithio y cymmerM rhyw fonheddig, mwy medrus ac helaethach ei awdnrdod yn y Dywysogaeth, y gorchwyl mewn llaw cyn dydd Gwyl nesaf y St. Dewi, fel byddai i',n gelltydd a'n dyffrynoedd ddadseinio drachefn gan dannaii cynghaneddol y cerddorion, Derbynwyd y cynnyg gydft gorfoledd, a tliybir, o herwydd dyngar- wch y Cynsry yn gyffrediu, y dygir y bwriad hwn i aeddfedrwydd, er budd i ddeillioll y rlian hyn o'r Dywysogaeth. Ar yr un dydd, pregethwvd pregetli yn Eglwys Pedr, Caerfyrddin, gan y Parch. Mr, Evans, y Curad, cr cof am fnchedd addas a llafur diiwiol St. Dewi, oddiwrth Heb. xiii. 7. Ciniawodd amryw Foiieddigi°n yng'iyd wedi tiynny yn y gwestdý dan ar vvydd y Chwech Clocli; wedi ciniaw yfwyd iiaweriechy(i Iones aeth plant yr Ysgolion Sabbothol yn dorf drefilli^ "jsrif heolydd, gan wisgo cennin yn en lietiaMy dysfMv'd- wyi- gyda liwy ,f .r Fe genfydd ein darllenwyr yn ein banes: o, "VTeltiirtid- oedd y Seneddr fod ysgrif dros a yfnewid cyfreithan'r ^d wedi cael ei darllen yr ail waith yn Nh^'r Cyffredin &r fod llawer o ddeisyfiadau yn ei hcrbyn wedi cael eii cyf. lwyuo i'r T> Yr ydym yn deali fod Mr. W. Kichol, 6 swydd For- ganwg, gwedi cael o hono ei urdd o 1\1. D. ymhrif Athrofa Paris, wedi cael ci anrhydcddu gan Louis XVIII. ag addiirn y Lily am ei wasanacth diwobr i'r Ffrahgcod clwyfus achleition; efe yw'r Brython cyritaf a dderbyniodd eiraddaii yn y brifathrofa uehod. Dywenydd gennym glywed fod Ysgol-rad, yn ol cynllnn Madrass, ynghylch cael ei sefydlu yn Aberteifi, er budd i blant tlodion y dref honno a'r gymmydogaeth. Wythnos i echdoe, cymmerodd gwr iehiingc, 23ain mhvydd oed, mab Mr. John Jenkin, Tyddynwr, yn Marcross, gerllaw Penybont-ar-Ogwr, Morganwg, ei ddryll alhiii gyda'r bwriad i saethu cwriningod; with ollvvng yr ergyd allan holltodd y dryll ac aeth rhyw ddam o bono yn erbyn ei ben, gan ddnyllio^r sial, a gyrru yr esgyrn ar yr ymenydd, yr hwn a lifwdd allan trwy'r rhwyg; ceiswyd cynnorthwy meddygol yn ebrwydd, ond yn y fath amgylchiad nid oedd dim i'w wneuthur, efe a ddihoenodd hyd naw o'r gloch bore dydd Ian a threngodd. Dan fis cyn hynny aeth dryll yn ddarnau yn ei law o'r blaen, pan oedd yn saethu ag ef, eithr ni chafodd fwy o niwed y pryd hynny na chwyf bychan ar ei law. Lladdwyd dyn ieuangc o'r enw John Harries, o blwyf Llanarthney, swydd Caerfyrddin, ddydd Gwener wythnos i'r diweddaf, gan awyr aminir yr hwn a gymmerodd dan, fel yr oedd yn gweithio mewn pwll glo, yn y Mynydd mawr, plwyf Llandybie, yn yr un Sir; yr oedd dyn arall o'r un plwyf, o'r enw Wiliam Wiliams gydag cf yn y pwll, yr hwn hefyd sydd mewn I cyfiwr gresynol. ltfawr oful Dttw am fywydau dynion.Dydd Mercher y 15fed o'r mis diweddaf y torodd pont y Tnm-road, yr hon a elwir Pont-pwll-ysgub, ag sydd o gyJch saith milldir islaw Merthyr Tydfil, pan oedd y Trams yn llwythog o again tunnell o haiarn ami. Yr oedd y cyr- icdydd a phedwar ereill yn eistedd ar y llvvythi haiarn pan gwympodd y bont, y Trams, yr haiarn, y dynion a'r celFylau bendramwnvvgl i'r afon: yr oedd o ymyl y bont i wyneb y dwfr dair troedfedd ar ddeg ar hngain, ac yr oedd y dwfr ynghyJch deg troedfedd o ddyfnder. Bu farw un ceff'yl yn y fan, ond er syndod i bawb y mae y dynion oil yn fyw, ac yn weddol iach; ond un ferch, ac y mae pob arwyddion y daw honno yn iach ar fyr. Mewllychwanegiad at y cyfleusderau i fordcithwyr yn Aberdaugleddyf, y mae IJiid llewydd tIws i gael ei sefydln, a chlustogau ynddo, a piiedwar o ddynion medrus i'w rwyfo o'r tir i'r Ilythyrlongau ag ydynt yn hwylio oddi yno i Waterford yn yr lwei-ddoii. Dylai dynion fod yn dra gofalus yn y dyddiau hyn rhag cymmeryd arian ffngiol (drwg) gan fod llawer o ddihirod yn eu dosbarthu yn awr yn y Dywysogaeth- dcrbyniodd un dyn yn ffair Llangyfelach wythnos i heddyw, gymuiaint a 14s. Prynu ceffylau.—YiyM coflyfru pob ceffyl a brynir mewn ffair gyhoedd, ynghyd a boll aiiigylcltiad pryniad, gan ysgolhaig y ffair, i'r dibcn i wneutliur y cyfryvv bryniad yn safadwy,, pe amgen, os lledratwyd y ceffyl gan ryw un ag oedd yn ei arddel ryw bryd cyn hynny, dichon y perchenog cyntaf honni bawl iddo cyn I gynted ag y gellir profi mai ei eiddo cf ydocfhl. Gostyngiad pris y tir.—Gollyngwyd ychydig dir a berthynai i sefydliad elusenaidd yn Bridgnorth yn 1 ddiweddar allan trwy arwerthiad cylioedd, am 231. y flwyddym yr oeddid yn ddiweddar yn tain 471. am dano. Derbyniasom bummed Mynegiad Bill Gymdeithas York Newydd. Gwasgarwyd yn ystod y flvvyddyn ddiweddafgan y Gymdeithas hon, 1675 o Fiblail. Y I maent ynghylch cyhoeddi argraffiad o 6000 o Fiblau jm iaith y Ffrangcod, i'w dosbartliu yn Canada a Louisiana; ac y mae csgob Pabaidd Louisiana wcdi caniatau i'r Biblau gael en dosparthu yn ci csgobaeth éf. Darlunir afisavvdd Bibl Gymdeithasau ereill yn Unol Daleithau yr Americ, y rhai ydynt dra lliosog yn awr, yn y Myncgiad hwn. Y mae 1 Bibl Gymdeithas yn Nhalaeth swydd Hamp Newydd, 7 yn Massachusets, 2 yn Vermont, 1 yn Ynys Rhode, 1 yn Connecticut, 12 yn York Newydd, 4 yn Jersey Newydd, 8 yn Pensyl- vania, 1 yn Delaware, 2 yn Maryland, 11 yn Virginia, 1 yn y Carolina Ogleddol, 2 yn y Carolina Ddeheuol, l yn Georgia, 1 yn Kentucky, 3 yn Ohio, l yn Tenessee, 1 ynhiriogaeth y Mississippi, l yn Louisiana, ac 1 ynhiriogaeth Coltinibia-oll yn 62. Ar y lleg o'r mis diwcddaf cynnalwyd cyfarfod lliosog gan y Trefnyddion Yngwrexham i'r dibeil i ddwyn ymtaen ddibehion graslon Duw yn nychweliad y paganiaid, trwy offerynaeth Cenhadon. GwobrNvyivyd Griffith David yn ddiweddar gan Gymdeithas ddynol GvVynedd am achub Mary ac Ann Hughes, iiierciiil-d Jolin Hughes, 0 Doluvvcheogryd, Meirion, rliag boddi. Y mae 59 o ddynion wedi cael eu hacliub rhag claddedigaeth anamserol oddi ar pan fabwyswyd y cynllun adfywiol Yngwynedd. Danfonwyd W. Davis, o blwyf Llangunllo, swydd Faesyfed, i'r cospdý gwaith dros dri mis, am saethu ysgyfarnogod ar y Sabbath, gan H. J. Hague, Ysw. Cafwyd corph morwr yn ddiweddar wedi ei olchi i'r tir gerllaw Pvvllfanog, Mon, yr hwn with ei ymddang- osiad a fviasai gryn lawer o amser yn y dwfr. Çafwyd ychydig sylltau yn ei logell, a dwy ysgrif Manx, y naill am 5s. a'r llall am 2s. 6d. ac yr oedd gwddf-liain sidan am ei wddf, a'r nodau R. R. 3. arno. Yn ffair Brysfo, wythnos i heddyw, nid oedd ond ychydig o anifeiliaid breision; gostyngodd pris y rhai teneuon gryn lawer; anifeiliaid breision, 0 Bl, i 3Z. 10s. y 112 pwys; llawero geffylau, ond gwerthiad marwaidd. Difyrivch nuueidiol a mellclithiol.Dydd Sadwrn, ger- llaw Penzance, difyrodd ychydig wyr, bechgyn, a dwy ddynes ieuangc, eu liunain trwy gylymmu corn eidion with gynffon ci pan droisant y creadur brawychus yn rhydd, dilynasant ef gyda gorfoledd ellyllaidd. -Itliedodd y -ci, gan gael ei ddilyn gan eiymlidwyr gwylltfilaidd., i lawr ar hyd ffordd gul, lie y eyful-fit a men (laii geffyl, yn llawn glo, yrlion a yrrid gan faclu gennyn ynghylch dwy ar bymtheg oed brawychwyd y ceffylau, taflwyd y bachgen oddiar y fen hyd y llavvr, ac aeth un o'r blwynion am draws ei ben fel y bu farw yn y fan. Rhoddodd yr ynfydion, ag oeddynt wedi bod yn achos 0 hyn, heibio ddilyn y cipan welsant yr hyn a ddigwyddodd; a deallodd y ddwy ddynes ieuaingc, pan ddaethant ymlaen, mai eu brawd oedd y bachgenyn ag oedd newydd ei ladd! Cyflawnwyd y weithred arswydus ganlynol yn Ply- mouth, ar y 22ain o'r mis diweddaf. Yr oeddid wedi sylwi fod dyn o'r enw Cosgrave mewn cyntedd bychan yn Cheapside, yn y ddinas honno, yn byw ar delerau (it-wg ia%vit gydh'i wraig, clywsailr cymmydogion Imy yn ymrafaelio yn fynych, a hithau yn dywedyd fod ami olu invned adref rhag cael ei churo- gan ei gwr. RhvvTl^ chwech a saith o'r gloch ar y dydd uchod JS&I w>D }I dod i ddyn ag oedd yn myned heibio ar byd GiiCfipskie, o herwydd gweled o hono Cosgrave yn sefyll yinlien pellaf y fynedta i'w dý, heb ddim am j dano iored er grys a'i gap nos. Ar waith y dyn yn fiyne^tt ceiAiodd Cosgrave ganddo fynegu yn y gym- ttyd§g#etfi ei fod ef wedi tagu ei wraig a thorri ei wddf ci Iflln. Brawychwyd y dyn yn fawr gan y newydd hvyn, a eheisiodd ddau ddyn ereill y rhai a aethant gydag ef i'r t$, a chawsant y Ilofi (idd yn yiliyl ei wraig yn y gwely, yr hon oedd yn hollel farw, a'i I chrys wedi ei orcUuddio gan waed, ac eiddo Cosgrave liefyd; ac wedi i'r adyn crenlon fvaychu yr hanes a fynegodd b'r blaen, .gyrwyd am heddgeidwad, a cllym- merwyd ef i ddalfa. Gwniwyd ei glwyf, ond nid oeddid yn ystyried ei fod yn welladwy y pryd hynny. Nid oedd y gwr na'r wraig yn feddw, ac nid oedd neb wedi en clywcd yn yniryson y noson hoiino.—Rheith- farn, Llofruddiaeih Givirfoddvl; yn erbyn T. Cosgrave; Y mae Mr. Nield, canlynwr y dyngar Howard, wedi ymweled a phob carchar yn y deyrnas ddwy waith ac wedi cyhoeddi y svlwadaii a wriaeth arnynt. Y mae'r trefniadaii yngharcharau'r Dywysogaeth yn ddrwg yn gyffredin. Nid oes dim yn cael ei ganiatau i ddyledwyr am ymborth yngharchar Aberteifi, y caixharau heb fod yn cael en diwallu ag allgenrheidian yngerwindeb y gauaf, yn Beaumaris, Glernarfoii, Aberteifi, aDoItellau; dim gwelyau yn Aberiionddu, Beaumaris, C^erdydd, Aberteifi, a Dolgellau. Yng- harèharau Caèrnarfon ac Aberhonddu, cafodd Mr. Nield wragedd mewn hciyrn dvblon. Yngliastell Caerfyrddin y mae LJawfeddygwedi cael ei drefnu; ond meddai Mr. N. Cefais amryw o'r carcharorion yn glaf, ac un yn neiilduol na allasai droi ei hun yn y gwely; ctto dywedent wrthyf irad oedd y llawfeddyg wedi ymweled a hvvy ei huh, na danfon ei gynnorth- wywr dros ddau fis, er dazifozi att6 amryw weithiau.' Yr ydym yn gobeithio y gofalair Ynadon i chwilio i'r pethau hyn, er lies i'r digymhorth. Dyfciswyd peiriant gan Eilliwr yn NhreJfynhon, swydd Fflint, i blethu gwallt, trwy orwyrhder yr hwh y dichon efe orphen gwallt-gap (wig) mewn diwrnod, yr hyn a fyddai ddigon i weithiwr da, heb y peiriant, i'w gvflavvni mewn tri niwrnod. Hen wraig ag oedd yn cael ci chynnorthwyo gan y plwyf, a ddygwyd ger bron Ynad, ac a gyhuddwyd gan y phvyfolion, o fod yn chvvanog 0 yfed llawer o gwrw: gofynodd yr Ynad iddi a oedd y cyhuddiad yn wiripnedd; attebodd liithau, Pe bawn yn yfed fy holl dreth, syr, ni fyddai ond ychydig 0 beth: aliebodfl ynteu, Dihen y plwyfyn rhoddi treth i'r tlodion, yw, en diwallu yn gysurus a bara, ae iiio, at yfed cvvrw; canys bara yw cynnaliaeth byvvvd digon gwir, sir (ebe hitheu) bara yw cynnaliaoth bywyd ond llymaid o gwrw yw'r bywyd ei hunan. Digwyddodd fod areithydd hyawdl, yn ddiweddar, yn ceryddu ei wrandawyr am arfcrid geiriau anaddas; ac ymhlith ereill. dywedodti, fod rhai yn arfer y gair Oerfelg-arivch, sef earn oerfel; nid oes un dyn yn y byd (eb efe) mor ffol a charu oerfel. Attebodd nn o'r gyf.. eillach, Yr wyf yn cofio fy mod i mor ffol a hynny un waith, pan oeddwn ar Oror Guinea, a phelydr poethion yr haul yn disgytt arfy mhen (yn waeth nag ar ben Jona gynt), a'm traed, braidd, yn cras-bobi gan wres an- nioddefol y tywod; ac yr oeddwn yn teinilo cariad neiil- duol yn fy mynwes tuag at oerfel fy ngwlad enedigol, yn y gauaf. Gvvyddyl, wedi'r barnwr roddi dedryd lmrwolaeth arno, a ddeisyfodd gael un flafi- yii y drefn 0 hougian. Gofynodd y barnwr iddo, beth oedd? Coglais cnbyd sydd ar fy ngwddf, a byddai yn well gennyfi chvvi beri gosod y rebystr am fon fy mreichiau, 0, ebe y barnydd, y mae eich cais yn amhosibl ei ganiattau, y gyfraith sydd yn dwend gwddf" yn bendant. Y Gvvyddyl a ofyn- ] odd wedi hynny, os oedd y gyfraith yn pennodi pwy bren, os nad oedd, y byddai yn ddymunol iawn ganddo t gael dewis y pren i hyn yr attebwyd yn naccaol, gan ei gennadu i ddewis un rhyw bren, ac iddo gymmeryd ei feddvvl yn fnan. Y Gvvyddyl a ddywedodd nad oedd achos itldoastndio yn hir, gan eifod wedi meddvvl am hynny mlaen-llaw, ar hynny, fe geisiodd gan y barnwr beri l'rsirydd i barottoi pren gwsberics: Oh, Oh, ebe y harnwT, nid oes nn o'r coed hynny yn ddigon cryf, Pwy fater am hynny, ebe y Gvvyddyl yr wyf fi y foddlon aros iddo dyfu.

ENGLYNION rPALAS ARIAN." I

Family Notices

I MARCHNADOÉDD. * -

,,,,+-i,,_-<-' '")D \ r-rin..…