Skip to main content
Hide Articles List

3 articles on this Page

Advertising

HYSBYSIAD. II

News
Cite
Share

HYSBYSIAD. I At Garzvyr Di/noliaelh, a Chyfeillion Cym- i deithasau Cenhadol. r YR ydys yn bwriadu ffurfio CYMDEITIIAS GENHADOL, cynnorthwyol i GYMDEITHAS GENHADOL y BEDYDDV, YR. yn fuan yn ABER- TAWE, ac i gael CYI'AHFO 1) LLIOSOG ar yrachos yn yr HAF NESAF, lie y disgwylir amrvw o'r Pregeth- wyr mwjaf doniol yn Lloegr ac yng Nghymru i bregethu ar yr achos. Diben y rhybndd cynnar hwn yw rhoddi amser cyfaddas i Weinidogion yr amrywiol Eglwysi i wneuthur Casgliadau erbyn yr amser, a gwahodd pob ewyllysiwr da galluog i roddi ei enw lei tansgrifiwr (subscriber) blynyddol, i gynnal y gorchwyl canmoladwy o efengyleiddio lalun-addohvyr, ac i ddymuno ar y rhai sydd yn efengylu tangnefedd, a phob cefnogwr gwaith cenhadol, i ystyricd pa tin gymhwysaf fyddai uno holl Ddelieubarth Cyniru yn un Gymdeithas fawr, neu ynte i bob sir trurfio Cymdeithas Genhadol ar ei phen ei hun. Mewn trefn i annog Cristianogion i ymdrechu yn ol en gallu i ddanfon y newyddion da o lawenydd mawr i'w cyd- greaduriaid y rhai ydynt yn cefnu ar amser ac yn brysio i dragywyddoldeb, ni'th raid i ni ond eu hadgofio mai Cris- tianogion ydynt—fod y Grefydd Gristianogol wedi cael ei harfaethu i fod yn grefydd gyil'redinol, gan fod cyrrau pellaf y ddaear wedi eu rhoddi mewn addewid, yr hon nis gellir ei syflyd o'i lie, i'r Gwaredwr, yf hwn a ragdystiolaethodd, y byddai i'r efengyl gael ei phregethu trw y r holl fyd er tyst- iolaeth i'r holl Genhedloedd, ac a ysbrydolodd ei was i nigddywedyd udganiad udgoin y seithfed angel, yr hwn a ddywed. ar yr amser pennodedig, Aetli holl deyrnasoedd y byd yn eiddo'n Ilarghvydd ni a'i Grist ef." V cltydig hyddvsgrwydd me\Mi hanoyddiaeth ysgrythurol ac eg- lwvsig, sydd ddigon i ddangos mai trwy ofl«>rynau ac ym- arfer a'r moddion tréfnedig, y 1I1ac'1' Hollalluog arferol o ddwyn ei holl waith arfaetliedig i ben, a chyflawni ei holl addewidion grasol. Trwy fcrcgethu'r efengyl ymac gwy- bodaeth o'r Gwaredwr i U'vuvi'r ddaear; er nad yw ltioddion ddim hehddo ef, etto gan mai trwy foddion y bwriadodd ddwyn ei amcanion i ben, ni Hiia yntef ddilll heb y cyf- ryngau hyn, Nid yw'r drefn addas yma ddim yii bychanu gogoniant ei ras, gan nad oes dim yn fwy cymmwys nag i'r rhai ydynt o du Dduw i gael. cyfle i ddangos y ttiedtt liwittilv. Y mae cymmaint. o fawredd y Jehofah yn ymddangos yn ei waith yn peri i'r yd dyftt a ilrwytho, wedi gwaith a llafur caled tfiniwr y ddaear, a phe buasai yn cnydw r ddaiar a lluniaeth i ddynionlieb eu traflerth a'u helbul hwy; canys wrth yvnetkhur y cyntaf, rhoddir prawf dWnlVta^ a"u,'S- rwycld i gyftawni'r ail. Trwy arddel a llwyddo rejcngyl er iechydwriaeth dynion, y mae yn airilygu ei voi; yn symmaint, os nid yn fwy, a phe buasai yn enllill pawb i w ybodaeth o'r gwirjoaedd heb y/ndiechiadau dynol i ledu'J efengyl5 o I herwydd ni buasai'r peth yn ol yr ystyriaeth olaf hyn yn I gadael cyS'e i ddynion ddangos yr un graddau o barch a serchawgr\Vydd at y Goruchaf. Dylem gofio mai trwy ddanfon pregethwyr y gellir pregethu, ac am mai nid angylion ydynt, rhaid eu eynnal, a rhoddi Biblau yn rhad i cil iiii-addolwyr y rhai ni's gwyddatittu gwerth. YIi ol y cyfrif cywiraf a fedrwyd wnduthiir o drigolion y byd, nid oes ond un o bymtheg o honynt yn myned dan yr enw Cristianogion Protcstanaidd; deugys byn fod y maes yn helaeth, a digon o le i boh enw o Gristianogion ym Mrydain, ie, a holl Ewrop Brotestanaidd, i weithio, heb achos i un gyfvngu ar y Hall; ni'th raid i neb ofni y dan- fonir gormodd o bregethwyr, neu y cesglir gormodd o ariart i roddi Biblau i Eilun-addolwyr a Mahometaniaid tra fydd- ont hwy byw. Ac nid cysson yw i neb ddywedyd eu bod. yn gweddio yn ddiragriih am Iwyddiant gweinidogaeth y cymmod, tra fyddont yn esgeuluso defnyddio'r unig foddion a drefnwyd i helaethu'r deyrnas nefol, yn neilidnol pan fyddo Ithagluniaeth yn eglur ddangos fod y dnvs yn agored, y torri, yr anialwch yn dcchreu blodeuo, a'n bro- dyfi^m mliarthau pellaf y byd mewn peryglon yn galw arnoin gan ddywedyd,Gristianogion, cynnorthwywch ni;" a chyflwr y byd gresynol yn croch-floeddio, Chwi wyr hyddysg yn nhrefn icchydwriaeth, tosturiweh wrthym ni." Nid oes dim Ilai ym mwrlad Cristianogion yr Oes hon ná Hwyr oresgyn yr boll fyd Paganaidd, a'i orchfygn trwy Dduw; y mac'r rhyfel wedi dechreu; rliy ddiweddar yw gofyn yn awr, ai doethineb yw cynnyg efengyleiddioV Eilun-addolwyr ai peidio ?-rhy ddiweddar yw codi gwrth- ddadleuon a dywedyd nad yw'r amser wedi dyfod, a honni liawl i'r enw Gristianogol. Yr ilnig ofyniad teilwng yu awr yw, Pa un ai o du Paganiacth neu Gristianogacth yr ydymf Os y blaenaf, boed i ni sefyll i fynu fel dynion, a dadlu yn erbyn pob ymdrech i ennill Eilun-addohvyr i flydd Crist, ac ymorchcstwn i baganeiddio boll wledydd cred; trwy haeru yn gadani nad yw'r efengyl o wertii ej cliacl,-iiiai gwell yw byw mcwn gwlad lie yrabcrtliir y plant i'r Sharks a'r Aligattus, lie y llosgir caunoedd o w eddwon yn flynyddol, ac y dinystrir lluocdd dirif dan olwynion pwysig cerbyd yr anghentilaidd Juggernaut; ond os o du'r efengyl, dangoswn hynny trwy bob ymdrech o'i phlaid yn ol ein gallu; nid achos yw hwn i fod yn am- hleidgar yn ei gylch; melldigwyd Meroz am fod yn am- hleidgar mewn achos llawer Hai ei bwys; os felly Pa fodd y diangwn ni, as esgeuluswn ymegnioo blaid iechydwriaeth gymmalnt." Ym mhlith amrywiol Gristianogion ereill, ni bu'r Bo- dyddwyr yn Lloegr gyda'r olaf i ddelyroi at y gorchwyl teilweg hun. Cyttunwyd ynghymmanfa Nottingham, yn y flwyddyn 1784, ar fod i gyfarfod gweddi gael ei gynnal ar hwyr y dydd Llun cyntaf o bob mis, i ymbit am ledaniad yr efengyl Y11 gyll'rodin, yn yr holl eglwysi, ac yn hyn yr ym- unodd Cristianogion 0 enwau ereill yn fuan, ac lind y dydd hwn y mac cvfarfodydd gweddiau ytt cad eu cynnal ar yr amser dywededig trwy Locgr, ac mewn llawer o cghvvsi yug Nghymru, niegis Abertawe, a lleoedd ereill. Yr oi'dd Mr. Carey, (Dr. Carey yn awr), Gweinidog yr EglwVs yn Moulton, yn mynych ddywedyd, Y mae eisiau gwneuthur rhywbeth gydft gwcddio." Yn y flwyddyn 1793, tiriodd ef a Mr. Thomas yn Bengal; ac aeth cenhadon ereill ar eu hol, Mr. Ward, Mr. Marsh man (Dr. Marshman yn awr), Mr. Fountain, Mr. Grant, a Mr. Brunsdon. Buont yn dysgu'r iziith, eyficitliulr Bibl, a phregetliu i'r brodorion dros amrvw flynyddau cyn i'r weinidogaeth lwyddo. W cdi hir laiurio drylliwyd cauwyn y cast, bedyddiwyd rhai o'r Bramins, neu oileiriaid yr eilun-dduwiau, y rhai ydynt yn awr yn bregethwyr o'r efengyl. Y mae cenhadon y Gym- deithas hon wedi ymwasgaru ym mhell oddiwrth eu gilydd, ac yn pregethu mewn deunaw o wahanol ardaloedd, lie y mae o 30 i 40 o bregethwyr yn ddyfal yn efengylu tang- ncfedd; y mae ychwaneg 11a phump canto Hindoos, Maho- metaniaid, Armeniaid (trigolion gwlad Armenia), Portu- guese, ac ereill, wedi cael eu bedyddio ar broll'es o'u frydd amryw gannoedd o blant y brodorion yn cael eu dvsgu mewn ysgolion rhad; yr ysgrythurau wedi cael eu cyfieithu i amryw ieithoedd, trwy fawr ddiwydrwydd ac uchc1 dysg- eidiaeth y cenhadon; dewiswyd Dr. Carey i fod yn Athraw Cadeiriog (Professor) ym lhrif A throfa Calcutta; a gosodir yr holl genhadon ar waith i gyfieithu ac argraphu cyfan- soddiadau mwyaf dysgedig yr Hindoos, gan y Gymdeithas enwoccaf yn y byd am ddysgeiJiaeth Dwyreiniol, aelodau pennaf yr hon a drigant yn y He. Y mae Dr. Carey, Dr. Marshman, Mr. Ward, ac ereill, yn enqill rhai miloedd o bunnau yn flynyddol, tnvy eu dysgeidiacth, eitlir^nid ydynt yn cadw ceiniog at eu hachos eu hunain, ond rhoddi'r cwbl at achos y Gennadwri. llawdd fuasai i Dr. Carey ddanfon ( ei feibion adref i brynu tiroedd helaeth, a byw mewn rhod- ) res fel bonheddigion gohidog, ond yn lie liynny, y maent, mor ewyliy-'gar a'u t;td, yn peryglu eu bywydau ym mhlith eilun-addolwyr; anhawdd canfod y fatli amlygiadau o hunan-ymwadiad yn ein dyddiau ni. Dengys ypigioll can- lynol fawr ddiw ydrwydd a medrusrwydd Cenhadon y pym- deithas lion, wi th y gorchwyl o,ifcithu'r ),sgryttiuri.ii-- Y argraphiad mawr o'r Testament Newy dd yn y Tamul, trwy ddiwydrwydd (yr hwn sydd agos a bod yn anghredtidwy) y Cenhadon yn Serampore, wedi ei gwbl berif'eithio."—" Nid oedd y Cenhadon yn Serampore wedi myned rhagddynt ym mhell i wneulhur llythyrennau i'r Bibi Armenaidd (yn yr hyn y dywedir eu bod wedi llwyddo mewn modd rhyfeddol), pan ildaeth gal wad o'r ncwydd am y'tudrechiadau Bibl Gymdeithas Calcutta o barth arall. Y mae deg argraphwasg ar waitit yn gysson yn Seram- pore, a phrin y mae diwrnod yn myned heibio heb fod rhyw brawf-len (proof sheet) o'r ysgrythurau yn myned trwy ddwylaw eu hysgrif-raglaw."—" Y mae eich gweithredwyr (committee), gan ddeall fod mynedfa trwy Russia i Ymer- odraetti Chiiia, wedi gyrru am yr ysgrythurau (yn iaith y Chinese) o Canton a Serampore." Llythyr oddiwrth y Dr. Carey, Caleutta, Rhag. 10, 1813." Y mae'r cais ychwanegol a thaer am yr ysgrythurau sanctaidd mor fawr, fel nas gellir ei atteb, er fod gennym ddeg argraphwasg ar waith yn gysson. Yr ydym heb lyfr o'r Testament Newydd yn y Bengalaeg a'r llindaeg, cr ys agos i cliwecli mis; y gahvadau mynych a thaerion aiada- IIvnt o amryw barthau o'r wlad ydynt yn gyfryw fel yr yly01 yn gorfod rhoddi Uyfrau'r Efengylwyr ymaith cyn argraphu y rhanau ereill. Heblaw'r cyfieithiadau a ddygir ym mlaen dan ein arolygiaeth ein hunain (y rhai ydynt yn awr yn iiii ar hugain o rifedi, o'r rhai y mae un ar by mtheg yn y wasg), yr ydym yn argraphu'r Testament Newydd yn y Cingalese, ac argraphiad Hindoostattaidd a llythyrennau Persia idd, gan y diweddar Mr. Martyn; ac yr ydym yng- hylch dechreu dau argraphiad o Fibl Malay, un mcwn llythyrennau fulufeiiiig i Amboyna, a'r Hall yn yr Arabaeg i drigolion Java: ac y mae llythyrennau yn cael eu gwneu- tliur i argraphu'r boll Fibl yn iaith yr Armeniaid. Er yr holl gyfieitbiadau hyn, yr wyf yn gwybod am saith neu wj th o ieithoedd ar gyfandir Asia, i'r rhai nid oes sill wedi ei gytieitlui; ac at y rhai hyn gellir vchwaqegu o leiaf deg neu ddeuddeg yn yr ynysoedd. Am hynny, y mae rhifedi'r ieithoedd, i'r rliiii nid ydys wedi deehivt4 cyfieithu I gair Duw, mor lliosog yn y Dwycaiii a'r rhal. ag y tnae ynddynt.—Pu fodd bynnag, dygir y gwaUh ym mlaen yn ddiammeu, hyd oni chlywo'r holl genhedloedd, yn eu hieith- oedd eu liunain, fawrion weithredoedd Duw."—Tenth Re- port of the British and Foreign Bible Society, page 18, 19, 20, 22,-132. Jlebiaw'r amrywiol gyfleithiadau uthod o'r ysgrythuraii, cyhoeddodd Dr. Carey y Ramavuna o Valmoeki yngliyd a chyfieithiad Saesueg, yn dri llyfr pedin-a i--I)l lei th. idlur (grammar) ac ymddiddanion yny ncnaJac-leithadur yn iaith Mahattra—Geiriadur ,Nlztliattra-,ic leittiadtir Sungs- krit, pedwar-plyg. Ae, meddai A rglwydtl Iliiito, Rhaglaw India, o flaen Arglwydd Moira, yu ei araeth wrth gatiLiD iach i India, yr hon a dracthwy d ganddo, Medi 20,1813,- "Y inae efe (Dr. Carey) newydd gorphen argraphu leithadur yn iaith y Punjee; ac y mae ganddo yn awr yn y wasg Ieithaduron y Telinga a'r Carnatic. Ac y mae he- fyd yn ysgrifennu Ieithaduron i'r Kujhmeere, y Pushna, y Ballothee, 11'1' Orissa. Miewn ychwanegiad at y Ilafiir liel- aeth ac anirywiol hyn, bydd i'r Gweinidog duwiol, a'r ysgolhaig diludded hwn, orphen ei Eiriadnr Bengalaeg mewn dwy flyned(I ym mhellach. Y mae leithadur yn iaith Burmah, gan ei fab Felix Carey, yr hwn sydd eisoes yn dilyn llwybrau duwiol a dysgedig ei dad, yn argraffwasg y Cennadon yn Serampore. Y mae Dr. Marshman wedi dechreu cvhoeddi gwaith Confucius, ynghyd a ehyfieithiad ac eshoniad. Cyfansodd- odd waith dan yr enw Clavis Sinica, neit Allwedd i laith China; cyhoeddwyd y rhan gyntaf, a hydd y cwbl o 4 i 500 o du-dalennau pedwar plyg. Y mae yr ymadroddion Chi- naeg wedi eu hargraffu ar lythyrennau symmudol, yr hyn a ddygwyd gan y Dr. Marshman a'i gydvveithwy r, trwy y cywreinnvydd a'r dyfal barhau mwyaf clodfawr, i'r fath berlleithrwydd ag oedd yn anhysbys o'r blaen. "Cyhoeddodd Mr. Ward, hefyd, yu ddiweddar ail argraphiad o waith ar Grefydd, Ysgrifennadau, a Moesau'r I Hindoos, yn bechvar llyfr pedwar plyg. Yr wyf yn profi'r dywcnydd mwyaf dirlwvll wrth I ddwyn teilyngdod ysgolheigaidd Mr. Marshman, ac aelodau parchedig creill Cennadwri Serampore, i sylw'r cyilredin; a dwyn fy nhystiolaeth i'r gwaitii mawr ac anarferol, ag y galluogwyd y Gymdcithas ddiuchelgais a chyfrifol yma i gyfJawni. Ac nid llai boddhaol gennyf yw y cyfle a rydd eu eyflawniadau dysgedig i mi amlygu fy syhv o werth pa- trynol eu byw y dau, a'r egwyddor fuddiol sydd yn rheoli yr amryw sefydliadau defnyddiol a fiurtiwyd ganddynt, a'r rhai « ddygir ym mlaen ganddynt eu hunain."—Lord Minto's Valedictory Address, Srpt.'L20, 1813» Wedi dangos o honom yn y modd hyn gyflwr gresynol rhan fwyaf o drigolion y byd, cymhwysder y Cenhadau a ddanfonwyd allan, a llwyddiant eu hymdrechiadau, yr ydym yn gobeithio na bydd i neb o gyfeillion Cymdeithas Genhadol y Bedyddwyr trwy'r Dywysogaeth, a swydd Mynwy, esgeuluso casglu a thansgrifio yn helaeth yn ol eu sefyllfaoedd, a dwyn eu trysorau i Abertawe, i'r Cvfarfod cyfiVedin yr Haf nesaf, pryd yr ystyrir y dull a'r modd a ymddr.ngoso oreu i ddwyn ym mlaen achosion y Gymdei- thas. Rhoddir rliybudd amserol ain amser y Cyfarfod cyn y cymmerO !e. Gehvir yn uchel ardrigolion Cymru i ddilyn anghreifTtiau eu brody r yn Lloegr; am debygoli eu brodyr yn India nid gwiw yngan, canys tybia llawer na fu ymddygiadau ac ym- j drech nemmawr yn deilwng !'w (ystadln a'r eiddyut hwy j wedi yr oes apostolaidd. Anhawdd wybod am well llbrdd i gyllawni y gorchymmyn, "TrysoiMch i dnd t-icli hunain drysorau yn y iief," iid thrwy gynnal Cennadon a dosparthu Biblau ym mhlith eilun-addolwyr. Yr ydym ni yn casgkt avian, ac yn gyrru!,rciri-,tu'r by%v yd a phregethwyr i India, a'r rhai hynny yn gvrru'r trigolion i'r nefocdd, a pha drysor gwell a allvvn fod yn ofterynol i'w ddanfon yno.

Newyddion Lhmdain, lSC.