Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

-'MARWNAD '-.I

I YSGHIFEN-FEDD.

I AT GTIIOEDDrrn SEnEX COMER.!

VCHYDIG 0 LAWER, O'R GEIRIAU…

ARAETH PENCOEDFOEL, j

News
Cite
Share

ARAETH PENCOEDFOEL, rn nghlyw Trigolion Gdlfaharen, Ibei-crdin, ar Fcrdrc- faier, yn achos jDiorseddiad Bonaparte. I. Daelli Bonaparte i ddyben anaele o'r diwedd. 0 hir ddrwg y daw mawr ddrwg. Alegis c'aioe yr oedd gor- mesdeyrn Ffrainc cyn ucheled ei ben, fel yn cyrhaedd i'r cymmylau—Ewropia yn crynu rhagddo; ac yntcfa'i grombil cyn leted, onid ydoedd am lyncu llywodiatfh y hyd iddo ei hun. Y pen-yspeiliwr hwn ydoedd llaenor mintai 0 ladron echryslon, o'r fath haerllucaf a ym- ddangosodd yn y byd erioed. Pa lath, attolwg, ydoedd ei ben-eadpeniaid a'i swyddogion lhyfd, mngcn na gwancwyr a chyfiafanwyr llawruddiog, y rhai lli phrisient hald pendeiigiona bonerld Ffrainc, i gipio a (hratmgu ell meddijlHluHl iddynt eu hunain: onidbyny yn gylhcdin ydoedd cu prifnodau? Tybiodd llawcr, ainscr yn ol, mai efe oedd y cadpcn doetliaf agwrolaf a feddiannai yr oes; ond with weled. cyn- ynfyted yd- oedd ei anturiaetli fyrbwyll, gyda ei-finteioedd lliosog yn erbyn Moscow", yn nyfnder ganaf, lieb giel yspaid i ystyricd, gan gynddeirioced, pa beth oedd yn debyg o ddygwydd iddo oddiwrthgocllwigoetld a gwylitoedd gwlad Russia, y rhew a'r eira, a siglenydd diorpher^ gwhul y gogledd. Heb gynghor, efe a roddes hediam gynddeiriog, gan gycliwyn gyda miicedd o beiriannau angheuol, y rhai oeddynt yn chwythn tan, brwnistan, ac. angeu o'u safnau dinystriol, ties oetid gwylitoedd Russia megis fi'urfafen o dan byw. Y iath gychwyniad cliwidr-dro pencliwiban a ddcngys nad oedd Bonaparte cyn gywreinied, nac morddocthcd ag y tybiwyd: heb- law hefyd fod y dwrn anwelcdig uwchben yn gwvlltio y liolltiati taiillyd o ddialedd, bob yn ail a'r clogwyni oerlelog 0 Few ac eira, nesoedd efe yn erytiti ynglianol ei gynddaredd, a'r Haw anwc!c?ig yn Unsgo'rhen fudd- IIgoJ¡athwr yn eí oj, gan osod ai- ei warthaf :radpfnmid pybyr y rhew a'r eira, gwrólach rhyfeiwyr 1 ",1 '1-a Erchyll oedd y gwaith a wnai y peniannaii rliy rei ar linteioedd y brwydrwr ffyrnig ) u ei Ubcdigaelh o Mos- cow tna gwlad y chwyidiowyr. 0 echrys! gweJcl1 miloedd o ddynion wedi criinpio a rhewi ar gefnau eu ceffylau, wedi ell hymlid i fyichau clogwyni y rhew a'r eíra! tomenydd o i trancod yn fryniau ar eu gilydd, yn i, onid ydoedd y fflamiau ysgethrin a llian- baid yn elect a 11 trwyddynt, fel yr attelid y pla mawr i godi tynu yn damchweydd oddiwrth en cyrpli nieirwon yngwiad Russia. Bonaparte, ymgeleddwr Deistiaid, a rheolwr y lluoedd gorescynol, a gyfarfu a'r fath ddystryw digyilelyb yn ruUlitU ei ganlynwyr, yn ei daith i Russia, nes ydoedd ynamivvg ddigon fod yr Hollalluog yn llywodraethu y byd, ac yn i- o ryfcl: etto cyn belled ydoedd 0 gyui- niervd rhvbudd, fel y darfu iddo gynddeiriogi yn saith pellach. liraidd y cymmerodd amser i anadlu, liad (iynia cf wedi casglu ail fyddin, ac yn cvclswyn fua Dresden, gyda Uu mawr 0 wyr traed, marchluoedd, a phob peinant rliyfel ac offer dinystr. Y fintai lion o orescynwyr ydoedd cyn greuloned ag eirth newynllyd, a'i tlirwst mor efwin a swn llifddyfroedd, neu dwrf daiar-gryn, onid acth y cyfandir tirion yn beleni o dan byw, igr I)eii-ianiiati Ilofl,(i(tiog yn ehedeg yn yr awyr danbaid, ac yn gwau fel gwenyii trwy eu gilydd, ond yn fwy marwol mÙ'drçigian, fel mai paradwys ioitydd ydyw byw yn mysg seirpb, nadredd, tiewod Atiric, crocodilod Nilus, a theigrod Bengal, ragor i gymmydog- aeth Dresden ond yno yr oedd y dwrn anweiedii;, yn ysgwyd ac yn tafiu y bolitau tanllyd o fangnefau y Cyngreirwyr, oni orfn ar y gorincswr cncilio i Leipsic. Ycbydig seibiant a gafodd yno, canys wele luoedd py- bur Germania, Prussia, a Russia, wedi cael cymhwysiad tan law y Pen rylelwr, gyda miloedd o bigaii dui-, cle- d(IN.t,ati gioywon, a niangacj.au efv.dtl yn arllwys plwni poetb, trwy êhwythiad y pylor llosgedig, ar ;oi-iiiesNvi- ENN,"Ol)lu, ac yspeiiiwr gorsedd y Bourboniaid oni thoddodd ei fyddin tel pelen o gwyr melyn mewn pobty tanllyd, lieu glanip o lialen ynghanol rhaiadr dvf- roedd a choriientydd. Pe buasai synw vr gan Bonaparte, buasai yn ddiattreg yn derbyn ammodau y Cyngreirwyr gyda diolchgai- wclij pan oedd yn gweled fod torch ei linach yn myned, yn dinben streillach, ac yn J' ^u" 5,8a' byn yn ei adael yn ei diawsfeddiant o ovse.dd-fainc Ffi ainc. Bn y gormeswr yn Haw Rhagluniaeth yn. beiriaiit dialedd, yr oedd yn dysgleirio tra felly end wedi i'r llaw bono ei fwrw ymaith, y iikte fellifH fangnel rliydlyd, heb gamp na rhemp yn y byd arno fel.trefnwr byddin, nac un cywreiurv. ydd mewn pynciau gwladwr- iaethol, ond yn hytraeh t'ei dyn gwaligof, wedi addfedu i'w ddinystr ei hun dros byth. ¡. Y wawch fawr! Mae y Cyngreirwyr yn Paris! Y ;ûrmeswr wedi tori yn \lltHOl. gYl1ny'iadan y Cyngreu'- Wyr. 1)?-.cw ef s,,?t-tliio o bcn y ?ribm'hai. Ym- erawdr Russia, peiici Gei-,?nai-ti-,t a' Phrussia sydd yn Paris, ac md Bonaparte! Echrys oedd yrohvg ar y mangnelan yn clita-itreii evil iii- walciau u 1 allanol y ddinas, fel svvn mellt a tliaranati, neu raiadr her wedi g moelydd llosgedig Etna, y 11 bwrw allan eu hufonydd tanllyd, onid ydocdd boiltau tanbaid a brwni- stanllvd, fel cornentydd neu ffrydiau 0 dan byw, yn rhedeg yu bvst dysglaer trwy damchweydd 0 fvvg du- de vv, nes syrthio y gormeswr, a gwaeddi o'r ddinas am ammodau heddwck Rhy hwyr ydoedd hi yn awr i'r gormeswr ddysgwyl tynged well na bod yn ,¡ u Ymerawdr ynys Elba, hen le alHudiaetli dihirogod a drwgweithredwyr Tnse,my. Dacw arwydd cgiur o fvs D uw, yn narostyngiad y gormeswr: yn Fountain- blcau, y mac yn gorfod arwyddo, a'i IgAv ei hliIl, rodd- iad i fynu o bob bawl neti h<>niad i orsedd Ffrainc dros byth. Biaidd y gellir meddwl cyn lawened, ac mor uchel yr yinddangosai arwyddion gorfoledd, pan ddal- iw vd terfysgwr Ewropia, yspeiliwr dinasoedd, ac an- lheithiwr y gwledydd. Draw gwelwch fyrdd o gan- wyllau dysglaer fid n tori allan 0 ganol nifwl tywyll, yn cyiiiieu yn Paris, Marseilles, a Bourdcanx; LI nil da in fawr, prifddinas y Brutawiaid, dacw iil myrddiwn o gau- wyllau yn goleuo i fynu agos i (Saergwdion, nes troi yn mron y nos yn ddydd cerbydau y Brenin yn gwisgo rliosyn gwyn, a dail gwyrddion y llawryf, o GaeruuIJ Gaei gybi; arwyddion haulwen liaf^ 0 ryddid gwladol a clirefyddr/i, fel pe dadmcrasai creigiau eira Greenland, ii'1", myned yn hin dymhcrus: y mangnelau efydd, fel cynnifer 0 lewod Brucaniaj yn rhuo o'r tVvr gwyn, a'n iatteb gan eu brodyr yn Nghaernarfon, Abertawe, a Chacrfyrddin, tc, holl all ac a bcrocdtl y deymas, nes rhwygo yr awyr deneit gan drwst y gorfoledd: y fonlief oedd yn dybln, Daliwyd y, gormeswr, adlerir rhyddid, gwladol a ehrefyddol, i Ewropia. Ar brydnhawn du tywyll, dacw lllangellwr teyrnas- oedd yn cymmeryd ei daith tnag ynys Elba, i orphen ei fy wyd mew n tywylhvch ond anhawdd, ysgatfydd, fydd i'w feddwl ellvliaidd oddef ei hun i gael byw, gan gyn- ddtMrioced'iirtejthiau aiioddef uchelgais siomedig, wrtli lygadrythu fyth ar y coronae, teyiii./iail, gorseddau, banerau, a phol) arfau bouedd, a gollodd dros fytiI. Bellach caiff ben goncwerwyr y prifoesoedd orwedd yn ltonvdd heb gnoi eu hesgyrn, gyda fit boil grcnlondch cdrychir arnynt fei cynnifer o ymgeleddwyr dynolryw pan y cydmerir gortlirymwr hwn. OlVigyn uwchaf dercimfiad y ewympodd trwy law y Pen rcoiwr, wedi ynuldyrysn yn rliallau uclielgais, wi th y rhai hefyd y dringodd i ben y gribyn. prhi y gall il-ociii wl-tlia am lawenliau o herwydd llosgi y fwvall a gymynai ei gwyr ienahic, a diffodd y fiVigl a wnei ei dinasoedd fel y failgyrch eir- ias, sydd dan lywodraeth y fall Ülwr. Bcllach maethir y ddaear; blodeua v coed gw in; tyrir aur yn grugian gan drigolion Manchester, Birmingham, Abertawe, Merthyr, a Chaerfyrddin. Llawenyclia gwehyddion y via nen v.en trwy Feirionydd a Threfaldwyn, o barthed J bod gelyn y masnaehwyr a'r siopwyr wedi ei ailtudio i Elha. I o allfiidiaeth yindyra a to lcsitieiriau liinrwol. Ni chaiff lonydd gan ddrvchiolaoth Moreau, Pitcbegreu a'r Dw. de Enghein, y eyntaf a alitlldiodd, a'r lleill a lofi uddiodd, lieb 1111 acdios 0 barthed hyny amgen na'u hodhwy yn wyr gonestach nag ef. Poenydir ef gan arteithiau meddwl, ddigon i wneud i'r gwallt sefyll, i'r cnawd ifern. cnawd doddt fel bioneg, a'r esgyrn bydru, ac i'r ysbryd lewygu, gan luoedd o-feddyliau arfog, cyn drymed ac mor gynddeiriog ag ydoedd yn dilyn Herod am dori pen Io;, a lladd Mariamne ei wraig. Nid oedd y fintai 0 Mi wyr a'i danfouodd i Elba ond gwyr diniwed i'w cvt)ilt,ti-it a'r petliau a ymrithiai i'w feddwl ef, megis lliuiiau lhjfeloedd yr for a thir, dinasoedd yn llawn llongau yn tanio, gwyr a gwragedd yn griddfan gan ebuchau anorfod. Ato i Elba ymgyrcha yr ellyll ma yr wyll a'r fran nos,lwn gwsmcriHid Chaligula, Ve, yr holl gcthern 0 ellvllon a fyddant yno yn dcchrm arno o fwyn-gloddian Elba, yn darogan bain i ddyfod, o herwydd y miloedd 0 wragedd a ddiblantodd. Bydd Aioscow yn duo ei gydwybod fei corn mygdwll; ebuchau marwol ac anesgor y rhai a drengodd yn yt' oerfel o achos ei uchelgais ef, a'i haf- lonyddant byth, onid a ci feddwl cyn ddued a phe gwelid liuddygl yn casglu ar y prcn gwyden, o arscnic, neu fyrdd o aspaiod yn cael eu llosgi mewn ceu- bwl adwyd, iiicwii tan mwll a ineredd; eynniweiria heibio ih,(Io, a disgvna ar ei ben felldithion chwcrw dy- nolryw. illae wedi ei wrthod gan bob byddin ond byddin y gwylliaid; poenydir ef nes nyddu ei feddwl fel nyddu gwydn gan got, ei lotruddiaethau, a'r adgnc: ,b i cn:ji Iii% n a fcilr <);](| wenvvyito ei (Uwyr clwyfedig ei hlin. 0 amgyld. ci hs yn Elba y bydd rliai coed, ambell ywen ytit(,, a chypreswydden farv.cl, ac yn y rheiny y r.i dia v dv- IIlIanocl, y cigfiein, ac adar y cyrph. Cyrxnerwn add- ysg, gymmydogion, i fod yn ddiolchgar ;m fod lhytldid gwladol a chrefyddol yn dcbyg o ytiiiiieryd lie yn Ffrainc a Spain, 0 ludw pren rliyik^a tfuantus y clivwl- droiw r, o farwor y chwil-Iys, ac o lwch i'merodraetb Bonaparte. Jilodeued ci'.rydd y Bibl o ddinvstrgortb- rymder Deistiaeth a Phabyddiaeth dros y byd, Tan"- nefedd i Frydain u iBrenin. b Llangefni. ■ C. E.

I h -. ,-"-,.._ ... j CYMDEITHAS…

[No title]

MARCHNADOEDD. --'!