Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

-'MARWNAD '-.I

I YSGHIFEN-FEDD.

I AT GTIIOEDDrrn SEnEX COMER.!

VCHYDIG 0 LAWER, O'R GEIRIAU…

News
Cite
Share

VCHYDIG 0 LAWER, O'R GEIRIAU A AliFf RIU RIKW.N MODI) TRA ÐETlS A CHW ITHIG MEVt N A3XRWV BAHTIUU o'n UVIVVSOGAETH. Yn D'yfed, neii swydd Benfro, partli o swydd Gaer- fyrddin, a rlian o swydd Abcrteifi, nid oes ond ych- Vdig wasanaetli i'r liythyren o, yn y siarad cyffredin; (ieolir Ili o lawer o eirian lie dvlaiTod. a gosodir u; yn ei 11c. Fel hyn y dywedai gwr o un o'r pai tliau hyny y geirian canlynol, ""iflne nhrwed Xpfnrnl, mae ngJuces i'n lain, mae'r cwed ynmhell, mae'r mind yn uchel, buais yn y mlÎr dice, ac, rwi'n myn'd i Gaerfwrddin i0111, &c. Weithian gosodir m, mewn gciiiau ag y byddent yn well hchddi; megys mewn perthynas, dywedant per/h- thynans; ac yn y wlad hon hefyd, y mac pbb peth yn agijs yn ofnudicy, rieu yn cmhydlls; y mae mab yno, yn He earn merch yn fawr, yn ei clilirti yii. ilell yn embydus! Ynllc edrych yn graffar eu gUydd, y nraent yn edrych yn ofnadiry y naill ar y Hall. Yn He bod J rnerched yno yn brydweddol, neu yn landcg iawn, y maent yn lan, nen yn bert ofnadicy, neu yn bert cmbydusi [Fel hyn y dywed id yn oestadol ynghylch 20 mlvn- edd a aethant heibio ond yr yd wyf yn deall fod y gair newydd peraidd hwnw fflunus, yn cael ei ddefnyddio yn fynych mewn rhai o'r rhag-ddywedcdig, yn lie <fn<.<<!icy, \n bresennol; cefiyl ffamics, ci jfamws; dafad ffumcs; gwair jf«/m«; pregeih ffltmics; canu jfa- mirs, See. A Chymro Jfamws, raid fod y gwr a arfcro y futh air tlawd it FFAJHWS!. Och! .(iymrii, gadeweh heibio arfeiyd y fath air gwacl a dlsynwyr a hwn; y mac genych ddigon o rai JUawn synwyr yn eich iaith cieli hunain; megys, hyn<d, cmccg, urddeich«g, odiueih, ctodfawr, hyglnl, &c.] Ac er fod Dyfed yn fwy difynyddan nag nn wlad yn Ngliviiii-ii, cntl ynys Mon; etto pe eredech y trigolic.n, nid oes yno na chaeau, 11a maesydd, 1m dyirrynoed(J, na gwastadedd; canys pan elo.yr annedwvdd drigolion alian o'u tai, nid oes ganddynt le yn y byd i fyned iddo, end i'r mwni! Y maent 311 myned i'r muni a'r gwartheg, t'r mictii i aredig, i'r imcui i hau, ac i'r nacm i [edit Yn mharthau dvvyreiniol Gwlad Morgan, neu swydd Forganwg, a rhan o swydd Fynwy, y mae y trigolion weithian yn rhoddi sain dwy lythyren i un, gan droi a i ne ac gan seinio tad, tan, da, claf, &c. yn ymodd hyn, tead, tean, dca, deaf, &c.; a. cliyfrilir y gwr 11a wnelo yr un moud, yn seinwr llydan a allnyi- ddefol, anaddas i siarad, ond a thrigolion y Gorllew in neu fel y dywedant liwv, "gwyry West." Nid yw preswylwyr Morganwg, odid fyth yn edrych ar. eu gil, ydd, nac ar ddini arall; o un cwr hyd y Hall; ond yn djifgwl (dvsgwyl) ar bob peth a fvado ger bron eu lly- gaid; y mae'r plentyn yn dyagicl yn nau lygad ei famr n'r maesydd a'r gerddi yn dysgtcl yn hardd iawn yn yr liaf; ac y mac merch bryd wcddol yn dysgwl yn lion dros ben! Nid yw y gwragedd yn y wlad hon fyth yn dysgwyi am ddychwctiad y gwyr adref, pan fyddont wedi luyncd ar daith, pe byddcnt ji, hcb ddychweiyd o daith diwrnod ond os bydd y gwr uivr yn hirach na'r amscr pennod heb ddyehwelyd, y gâr cyntat'a gIyw pa le y buodi cybyd, yr oeddwii,ly" eich erfynidre er ys llatcer caty. Neu mew n geiriau eglurach, y maent yn gahv dysgwl ar edrych; ac erfyn ar dysgn-yl- Nid ydynt yn gwiieutiiur dim itg arfau, ike. yma, ond yn cyHawni eu holl orchwylion o'r cwbl:—vn lie co dt'Oo il'r rhaw- y maent bob amscr yn ei godi o'r rhaw; yn tori clla S'lt dannedd; yn taro ci o asgwrn yn fiustio liaial-ii 0 ordd, &c. Y mae tegwcli y rhyw fcnywaidd yn y wlad hon o natur lied ryfedd; canys y mae pob nicrch btydwe(itloi odiacth yma yn fcrch lan ji((i:I'.f Ac Q* bydd gil-raig yn c cadw ei thf ) n lanaeli 11a ctiyffi edlu, dywedlr c i boil 'yn fenyw lunfndr!—Pan fyddo mab a merch laeww^bwriau i ynibriodi a'u gilydd yma y uiaent yn sicr o andygu y naill i'r iiall eu bod yn cam eu gilydd yn grevlon! Ac y mae't mammaU yn dywedyd, ganwaith yn y dydd, en bod yn curu cu plant sugno yn greuhii! Ac er nad ocs cymmaiht-o son am fynyddau yn y wlad hon ag sydd yn Dyfed, etto y mae yma ac inewn parth o swydd Gaer- fyrddin fynyddau lied ryfedd; canys mymydd y gel wir pob trofà. gyffredin (common, vulgo actnmiiis) pe byddai mor isel, gwastad, a ffrvvytldon, a DyfiVyn Civvyd, nen Fro Morganwg ei hun! Pcth cyftredin trwy'r Deheudir yw dywedyd fod gwr yn myned i vines, pan fyddo yn myned allan; ac yn myned i hiint, pan fyddo yn myned ijinaith; ac weithian clywir fod gwr wedi myned bant i'r imjuydd! Ac i hunt i'r bryn! A plie credid y Cymru, trwy'r holl Dyvvysog- acth, byddai yn rhaid penderfynu 11a cliynnysgaeddwyd hwy it haner cymmaint o synwyrau a Chencdloeild ereill; canys Did ydynt fyth yn arogli, nac yn teimlo, nac yn archwaethu! Clywed a gweled y cwbl oil y maent. Clywed, ac nid arogli peth drewedig; dyived, ac nid teimlo blinder clywed, ac nid archwxetku bwydydd blasus y maent boo amser: ac felly am bobgwrthddi-ych perthynol i'r synwyrau. Nid Wyf j n ddigon cyfarwydd yn y dnU o siarad yngwledydd Gogledd canys er i mi fod trwyddynt un- waith, yr wyf wedi ebargofi y rhan fwyaf o'r geiriau anmberthynasol a glywais yn cael CII harferj .1 pan fu'm yno ac am mai'r un yw fy amcan wrth ysgrifenu'r Hin- ellau hyn, ag arucan cyhoeddiad Seren Gomer, sef puro y Gymraeg oddiwrtfi y sotliach a givtiwyd wrthi o un amser i'r Hall j) yr wyf yn gobeithio y gwna rliai o'ch Cohebwyr deallais ychvvanegu at y gofres fcchan a grybwylhvvd licliod genyf Ii j o herwydd nas gallwn ddysgwyl i fciau gael en gadael, oddieitlir iddynt gael eu nodi allan. Yr wyf yn cof,o yn .dda fod rhai o drigolion y Goglcdd yn cyfrif fod y fath eiriau a cau-l, cig-llo, cig-eidion, &c. vii SP'^IO yn dra gwrthun, ac yn barod i feddwl fod dy- wedyd y fath eiriau yn brawf o anwybodaeth a dCiffN. g inoesau, neu ddygiad da i fynu; ac y ddylai pob £ V.r da eifoes, ddywedyd p/das (pottage)yveal, beef, ike. YI, lle'r enwaii uchod! gan mai geir:an Sa.e»sieg yw'r rliai oWhyn, nid oes aclios dywedyd With Gymro, mai peth gwrthun yw eu harferyd. Peth a! all, ag sydd yn debyg i lynu wrthwyf tra fyddwyf, a glywais yngwiad Men yw, iiad y%v'i* cesig yno fyth yn bwrw ebolion; ond bob amser, pan fyddont yn hilio, y maent yn cael cywion bychain! Bu'm yn lletya noswaith yn y wlall uchod mewn ty gwr tra charcdig a llctyeugar, ac am fod fy ngheffyl wedi blino yn fawr gan hir deithiau, ar y dyddiau blaenoiol, ceisi a es fenthyg cefiyl gan wr y ty dros dridian, gan fy mod i ddyehwelyd y ffordd liciio wedi tri o ddyddian efe a'm hatebodd yn ofidtis, gan ddywedyd, fod y cefrylan gw aith ar y maesydd, a bod y gascg farcliog- aeth, wedi dyfod a chyw baclt y bore iiwn w!" G¡1 oueithio gweled ychwaneg o'r petliau hyn, er lies i'll, cydwladwyr, y gorffwys, eich gostyrgeiddiaf wasan- c  -(]N%-Ia d wv r', v aethwr, a'cli diffuant ew vllvsiwr da, ADEEPIICS CYMRAEG.

ARAETH PENCOEDFOEL, j

I h -. ,-"-,.._ ... j CYMDEITHAS…

[No title]

MARCHNADOEDD. --'!