Skip to main content
Hide Articles List

10 articles on this Page

[No title]

YR AIL OROHIAN.'

EMYN AR PSALM CXXXII. i.

i ANNERCH ?

j JfT GYIIOEDDr":'"R SEnÈN…

News
Cite
Share

j JfT GYIIOEDDr"R SEnÈN rolifek. LLYTHYR YN ATTEBIAD I E. 0 LANBEDT, [ Yn ein Seithfed Rhifyn.) ) SYR,Drwg genyfna buaswn yn caet y cyHwysdra o'ch anerch yn gynt; ond fe aHai nad oedais yn rhy hir. Nid wy'n ewyllysio bod yn rhy arw, am fymcd yn dea!l i chwi ddari!en, ac astudio mwy nag a whethum i ei ioed, a dylech felly gael y rhagoriaeth afnaf o ran dysgeid- iaeth ac oedran: etto, gobeithio na ddigiwch wrtliyf am fy eiddidd at yr iaith. Mae yn hoH' genyf welcd un o'ch doniau yn duc<idol i'r Gymraeg, gan obeithio y bydd ich ddat felty hyd y bedd, Chwennychwn, yn y He cyntaf, i chwi fod yn t'wy manwl wrth gyfansoddi prydyddiaeth, i gael iaith rwyddaIHthrig; mae arnaf ofn nad ydych yn cymmeryd digon o amser, ac os felly mae, yr ydych i'eh beio. Ni ddywedafychwaneg yn amgylch!adot,ond gofynaf i chwi ofyniadau byrion fel hyn; A ydych chwi yn go- ndio wrth feddwl am ddiwygwyr presennol ein hiaith, :e, wrth weled en Hwyddiant? A ydyw pob un o hon- ynt yn islaw Joltiison.? Onid oes genym ryddid yn gystal a'r Sais, i ddilyn un a tafaroedd o ran yr iaith uwchlaw eigyfoediojt, naneb brona fu o'inaen? Yn mheHach, yr wyfo'r un tarn a chwi, fod ein hiaith yn iaith rag- oro!, ac i'r Beirdd gytansoddi yn gywrain. Rhaid i mi beidio a'ch b!ino ormod af yn m!aen gan ddweud eich bod chwi, a llawer ereiU, wcdi cyfeitiorni, wrth haern fod y geiriau cedyrn yn y rhif Uosog i der- fynu yn oedd, ac nid yn odd. Oni wyddoch mat yn oedd y terfymry trydydd person unigo!, amser gbrphenedig, modd mynegadwy, o'r berwyddiad gyfansoddedig? (third person preterite of the indicative mode, verb active) Mae yn sicr y terfynir weitiiiau mewn awdd, iiiegis cai,awdd. waitli arall (yn y Deanba! th) fal hyn, <*a)'M, caraM-s, cai-t.,lyg, caras, hefyd, cânt am canoedd, fetty, caroef/d, h. y. yr oedd yn caru; hefyd, ni ddywedir yao<M ond ydoedd, a pha ham nad eHir dywedyd caraedd yn Me vai-odd ? Etto os wedi eu trefau i derfynu mewn oedd mae yr enwan cedyrn mewn tt efn i gydodii a'r gair bloedd, inae yn rhyfedd genyf atoch a phawb creiil ag sydd yn gwrando ar jloedd yn unig i'w tynu o'r ffordd lie nad oes peryg! yn y byd. Nid efe a tc'sg-odd ei wiSGOEDD sydd iawn, ond efe a WISGOEDD ei wisgodd. PeBy Did efe a dey"nasodd at" holl HEYRNAsoEDD y byd, end efe a DEYRNASOEUu ar hoti deyl:-)iasodd y byd, sydd yn ei Ie. Gwelwch eich cam- synied, a myfyriwch ar y peth. Pwy sydd am wneu- thur adar b! ithion o'u cydwiadwyr, onid oes digon o wahaniaeth rhwng y ferf a'r enw cadarn, &c. Etto, nid yw y gair parau o ddiHad yn gyson a'r Gymraeg, ond fel y mae yn ysgrifenedig yn 2 Bren. v. 5. Ac efe a aeih ymaith,-a deg pOr o ddiHad,—a gadewch fod parau i'w gap!, etto mae gwahanineth rhwng paråu, a parcu, un & chrcmfach a'r MaU heb un. Pa ham y rhaid i chwi son am ddyblu y Hythyrcn K yn y geiriau At/K, hyn, tyn, tynnlt, <Sjc. Onid er mwyn sain dda y dodir hi, a hyny mewn geiriau fel hyn, an- noc//t, nid an-doeth, caKModd, nid cantodd, &c. ond am ro- ddi dvy M yn hyny, h/KM, &c. sydd wrthun, trwy fed gan yr argranyddion,os bydd acdos,tythyrenaua marc af eu penau i ddangoa o ba aceniad y byddo y gair, megis hwn (') am acan ddiscynedig (grave accent) hwn (') am aeon dderchafedig (acute accent), a hwn (') am acan amgylchedig (ci: cumnexed accent). Rhaid i mi etto "sylwi ar ychydig o eiriau wrth ddy- be::u. Oni wyddoch eich bod yn euog o adei! iad (tau- tology) wrth ddywedyd y?! !/r iaith Gymraeg, yn lie yn y Gymraeg: wrth y gair aeg yr wyf yzj deall iai' 'h; a pba ham y rhaid i chwi ddywedyd iaith iaith l fel pe dyw- edai un, iaith Gonwriaitit, neu aeg Goirera,-g. Pa fodd yr aethoch i ddweud fod di yn chwanegu yr ystyr yn y gait. dioddefaint, onid di-oddef yw hyny; acos yw yn ddiodaef, mae yn ddMM nad yw yn ddyoddcf, ac nid dy- fyru ydym yn ei ddweud, ond dif1j'U, h. y. d<?iyr, ac ed- rychw ch both yw meddwl hyny. Nid y gair di ond dy sydd yn ychwanegu yr ysiyr, ond y mac yn nacao!, megis yn y gair dMM, h. y. dt-?M, sef peth heb ddim gau ynglyn wrtho. Ac os cwch yn miaen ft;! yna, rhaid i chv? ddywedyd fel hyn, d:«M-o?<, yn l!e dMM, cyn ycred neb chwi mai nid g-NM yw. Etto, onid yw y gair dy yn arwydd o'r sain ganol (middle voice) mewn Pcrwydd- tadau? os yw, pa ham y rimid i chwi rwgnach ya erbyn di-add4, gan nad ydych yn dyoddef. Y mae yn ychwa- negu yr ystyr hefyd yn y gair dyben: oni fyddai yn chwithig iun ddywedyd fel hyn, Y maestyngwneud y peth a!r peth o ddiben da, a'r IIa!I i'w atteb, Yn ddiau os nad yw o ddiben da, rliaid ei fod o hen drwg. Am y Geirlyfr Cymraeg a Saesneg, a argranwyd yn Hundain, ni vreloedd y Cymry erioed o'i fath, a da fyddai pe b'ai pawb yn feddiannol arno. Nid wyf yn cytuno a chywydd y pen, a gyfansoddwyd gan ryw un neu gi!ydd yn ci erbyu, am byny, Nid D ivy bod iawn yw dyben Un da byth, ni wna dy &eM Diau budd dysg, a'i diben Yw rhoi pwyll, a synwyr pen Wynebwa) th, waith aiirtiben, O'n hiaith byth wnaeth dy ben, Llono ei ehorph, a'i gorphen, A't rhoi i'w phwyll, ar ei phen, &c. Ond Diwybod iawn yw dihen Un da byth, ni wna di ben; Diau budd dysg, a'i dyben Yw rhoi pwyU, a synwyr pen: Wynebwarth, waith annyben, O'n hiaith byth wnaeth di ben, Llorio ei chorn*, a'i gorphen, A'i rhoi i'w phwy!i, ar ei phen, &c. Sydd iawn. Ond i ddiwcddu, gan adae! rhai pethaM yn ddi sylw, drwy ddweud fod yr un ymarferiad o enllibio cymmyd- ogion genych etto; Canys, ebe chwi, ni ledrenz yr oes hono dreutio talm o ainser ynghyd heb enllibio ein cym- mydogion, &c. Ac, eitwaith, Ni M'yddem pa fbdd i ddi- fyru ein gUydd, heb niweidio y naill y UaU. Yn olaf, Ni fedrem ddyoddefgydag efyn amyneddgar. Na eK. flibiwch o hyn atlan eich cymmydcgtOK heb achos, ac na MtM-MdtM-cA eich cyfeiHionmwyach, canys y mae hyn yn groes i bob cyfraith dda; a bydded genych ryw ddyben gwell, ac na adewch iddynt ddyoddef o'ch ptegid; a'r hwn agaroédd, cared etto. Yn olaf, bydded i'r Brenin Sior, yr hwn a deyrnasoedd 53 btyaedd; deyraasu etto ar deyi-nasodd lawer. Peidiweh mwyach a dweud, fe! y mae arfer thai, Fel hyn y gwelnis fy nhad, &c. yn ei hysgrifenu, ac felly y gwnaf innau tra bwyf: ond cymmerwch gynghor I. Na ddi1ynwch y maws i wneuthur drwg." Ofn sydd arnaf eich bod wedi eich gwreiddio gymmaint yn eich duU o ysgi-ifenu, nad oes yn bosibi i neb eich dadwrei- ddio, am byny oier fyddai i mi helaethu fy Hythyr. Eich ewyitysiwr d4, B.J. J. J.

-.dt GYHOEDDTPR SEP,-t, IV…

AT GI'IIOEDDWR SEREN GOMER.…

[No title]

IfAFLEN RmFYbDMETH.

MARCHNADOEDD.