Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

[No title]

4í) BARDDONIAETH

I AT G YHOEDDWR SEREN GOMER.…

News
Cite
Share

I AT G YHOEDDWR SEREN GOMER. I I YCHYDIG ADFYFYRIAD AR FFURF LL YWOD-I RAETH BRYDAIN. Y mae yo amlwg, wrth gynnydd y Hywodraeth o'i I dechreu hyd yn awr, fod rhyw ddyben neillduol ynddi, i sefydlu i'r Brenin awdurdod rhesymol .i lywodraethu ei ddeiliaid, ac i'r deiliaid ryw amgaer i'w cadw rhag gormesiad afresymol y Brenin ar eu rhydd-dia.. Y mae hyn yn hynod o gysurns i ni yn bresenpol, fe- ddwl nad ydyw y gwaith ardderchog o ffurfto ein Lly- wodraeth ddim wedi ei adael i ni i'w wneud; o herwyrfd y gorfuasai y mae yn debygol i ni golli ein gwaed, fa y darfu ein cyn-dadau o'n blaen, cyn sefydlu gwaith mor sylfaenol, ar ba un y mae yn sefyll -adeiliad doeth ein Cyfreithwyr o oes i oes. Y mae yn sefydliad mor ogoneddus, fel y mae yn peri syndod i wledydd cym- mydogacthol, llawer o ba rai nid ydynt yn mwynhau dim mwy o rydd-did gwlaxlol, crefyddol, nac nil rhyw rydd-did arall na cliaeth weision; ac ydynt i'w Brenin megis y mae ceffyl i'w feistr -yn ein gwlad rydd ni. Y mae ein Llywodraeth wedi ei gwreiddio ar y r egwyddor gwriogaethol (feudal system) yr hon a ymledanwyd fwy yn y Deyrnas dan William y Gorescynwr, nag yr oedd cynei ddyfodiad. Y ffug bethau ag sydd ynddi nid yd- ynt werth egluro ddim yn eu cylcli. Amryw Freinlenau (Charters) sydd wedi en rhoddi gan Frenhinoedd; a'r penaf o honynt yw Magna Charta, a roddwyd gan Frenin John:—Hwn yw ymffrost y deitiaid a dyna'r pryd y darfu i rydd-did ddechreu cael clywed Has ar dir Brydain; o'r amser hwnw,hyd y dydd heddyw, y mae hi yn myned yn helaethach o hyd. Yn yr ymrafael rhwng y Bobl a Gweinidogion Harri y III, y mae iaith annibynol yn cael ei harferyd gan y Raroniaid, ac aethant i'r Senedd gyda'j' arfau yn barod i dynu y goron oddiar ben y Brenin, a'i gosod ar ben un á-i rheolai yn well;a hwy a fygythiasant ei yru ef a'i Estroniaid o'r deyrnas. Yr oedd sefyllfa y Bobl wedi myued dros ben goddef, ac yr oeddynt am ennill rhydd-did trwy nerth arfau ir wladwriaeth: oni chaent hi trwy ffordd esmwytiiacb: byth na welom ni yr ang enrheidrwydd. Yr oedd gau wyr eglwysig gryn ran yn y Llywodraeth gynt (o herwydd y mae yn debygol ychydig yn yr hen amseroedd ag oedd lvtlilj-etiog, heblaw gwyr lien; pa rai oeddynt erioed yn ddysgedig) a'r Bobl yn yr amser coel-grefyddol byny, a fyddent yn wastadol o dan ofuau y Pab (pen Eglwys Rbutain) a byddai raid iddynt, naill ai yniostwag yn dawel i Iau'r Eglwys Rnfeinig, nen dy- oddef ei clierydd llym; a'r Brenin rliagddywededig a erfyniodd gynnorthwy y Pab niegis Allt (Vassal) iddo. Ond y mae yr awdurdod Babaidd, i Dduw byddo y diolch, wedi myned i'r Uwch er ys oesoedd yn ein gwlad ni; a byth na sefydlir hi, a ddywed pawb ag sydd yn gwir garu rhyddid ei wlad, Rheithwyr (Jury) sydd yn sefydliad ardderchog iawn. Y rhai hyn sydd yn dal y wladwriaeth mewn cariad nuawrateu cyfreithiau: snd rhaid i neb ddyoddef cam neu ortlvredi,—ae4 at gyfraitU ei olaa, ac f mae wedi darparu iddo foddion i gael cyfiawnder a bodd. lonrwydd. Y l'hai hyn sydd yn achos o sylw mawr i wledydd erpill, ac y maent yo tra-hoffi y fraint ragorol hon, yr ydyin ni yn ei gael, ychwaneg na hwy. Eu dechreuad sydd anhysbys ac ansicr hyd y dydd he- ddyw. Peth dymunol, a'n gorchwyl ni, yw, ufuddhau i'r cyf- reithiau a pheidio beio tturfiad ein Llywodraeth; peth nad yw llawer ond odid yn ei ddeall. Yn y Senedd y mae gwrthddadl yn beth dymunol iawn y mae fal cym- helliad ag sydd yn rhoddi bywyd i ddadlcnon gwladol (national debates) ac hebddo ni byddai y Senedd, ond corff marwol a diles; gan hyny ewyllysiwn i wrthddad- leuwyr fod yn nifer mawr a diwygwyr ond ychydig: bod i'r awdurdod Babaidd beidio cymmysgu a materion y Deyrnas, a hi a saif er gwaethaf dndwrdd a therfysg yr amseroedd. Pwllheli, Mawrth 4,1814. ANON.

IMIS-RESTYR HI-N YDDIAETIIOL…

I-\ GWIN S-YDD YN LLAW EMIAU…

—- ^ I TAFLEN KHIFYDDIAETH.…

! MARCIINADOEDD. )