Skip to main content
Hide Articles List

9 articles on this Page

[No title]

CYSUR I MR' THOMAS ROBERTS,-YNMYDA…

\% ENGLYiVION I SEREN GOMER.

t - - ? .. I - PSALM LXXIV.-30.…

II-, Ltys- Ar gruff Anarferol…

Detailed Lists, Results and Guides
Cite
Share

Ltys- Ar gruff Anarferol JJundainy j L lys-.4 r,,ar a IAU, RHAGFYR 30, 1813. I Heol-Dotvning, Rhagfyr 29. I Y mac Uchgadpen Hill, Cadweinydd i CadfridawgHill, gwedi aytod a chennadwri oddiwrtb Maeslywydd Welington, syhvedd yr hon sydd fel y canlyn, gwedi ei hanton at larU Batliurst:- Fy Auglwydd,—Wedi i'r gelynion gilio o'r Nivele, hwy a feddiannasant sefyllfa o ilaen Bayonne, yr hon a ymgloddiasid (entrenched), gydà Hawer 0 lafar oddiar y frwydr a ymladd- wyd yn Vittoria, yn Mehelin. Fe yniddengys fod y sefyllfa lion o dan dan gweithiau y lie hwriw, y mae'r aden ddeau yn gorttwys ar yr afon Adour, ac y mae y gyntorf (front), yn y parth hwn yn cael ei diogelu gan gors; ac y mae tu deau y ganol-fyddin yn gorfl*w s ar y gors hon, a'r tu aswy i'r afon Nive, Y mae'r aden aswy rhwng y Nive a'r Adout, Yr oedd eu gorsafwyr allanol (out-posts) o'r aden ddeau o ttaen AdgIet a thu a Biaritz. A'r aden aswy yr ymdditfynent yr afon Nive, ac yr ymgyssJlltellt a dosparth y Cadfridawg Pari s o fyddin Catalo- nia, yr hwn oedd yn St. Jean Pied de Port, ac yr oedd ganddynt cryn gorff yn Vile Franclie a Mouguerie. Yr oedd yn anmlxosibl i ruthro ar y gelynion .yn y sefyllfa hon, tra yr oeddyut yn aros yn tliosog y to, Mi a benderfynaswn i groesilr Nive yn ddioed wedi myned dros y Nivele, ond fe'm lluddiwyd gan ansawdd ddrwg y ffyrdd, a chwyddiant yr holl afonydd bychain mewn canlyniad i wlawog- ydd mawdotl yn nechreu'r mis; ond o'r dfw- edd galluogwyd (i, trwy ansawdd y tywydd a'r J ffyfdd, i ga,«glp defnyddiau, ac i ymbarotoi i liurlio pontau i fyned dros yr aron iiono, mi a symudisy lluodd o'u trigleodd ar yr 8fed, ac a l borat's i aden ddeau y o dan Cadfridawg Syr Row land Hill i fyned ar y 9fed ti wy gyni- jnydogaeth Cambo, tia y hyddni Lly\vydd ^yr VVrillian> Beresford i gyiitiorthwyo ei yindrech- iadau, trwy fyned a'r chweched tlospai th, o dan Cadfridawg Syr Henry Clinton, heibio i Usta- ritz llwyddodd y ddau ymosodiad yn berliaith. Gyrwyd y gelynion yn ddiattreg oddi ar lan aswy yr afoii bono, a hwv a giliasant tua Bay- onne. BuAfytl yn ages t ddala y rtiai a orsafwyd a r, g, y yifer Cambo gan y 6ff.d dosparth, a gyrwyd on fyddin oddiar y tiordd, a gorfu ami gyciiwyn ar groes i'r wlad. ■ Ymgasglodd y gelyi.ion yn lied Hiosog ar res o uchelderau ar gyfer yr Adour, ae etio'ii cadw Vile Fi-anche ar eu deau. Ennillodd yr 8fed fyddin o'r Portuguese o danMHwriad Douglas, a'r 9fed C-aeadores o dan Milwriad Brown, a'r byddinodd bychain o m yv traed, pertliynol i'r 6red dospai,tli Bi,utai-,a i ac l V. 6fed dosparth Brutauaidd, y pentref hwn a'r uchelderau yn y gymmydogaeth. Yr oedd y gwlaw ar y nos o'r blaen, ac ar fore'r wythfed, wedi dystrywio'r ffordd gynddryced, fel yr oedd y dydd gerlhw a darfed cyn y gallasai holl fy- ddin Syr R. Hill ddyfod yn mlaen, aeam hyny boddlollwyd ft ameddiant o'r tir'ag, oedd genym yn awr. Ar yr un dydd, symudodd Cadfr. Syr John Hope, Ag aden aswy'r fyddin o dan ei reolaetii, yn mine11 tua Bayonne, tic a olygodcl y gwersyll amglawddedig o dan Bay6nne, a rhedt'a'r Adour islaw'r firer, wedi gyru gorsafwyr (potts) y gel- ynion i mewn o gymmydogaeth Bearitz ac Anglet. Symutjodd y dosparth gyilyni (light Division) p dan Cadfr. Alten yn tnlaen hefyd o Bassuasarry, ac a olygodd y rhan hyny o amgloddiau y gel- ynion. CilioddSyr John Hope It Cadfr. Alten yn ol yn yr hwyr i'r tir a feddiannasent o'r blaen. Ar fore'r lOfed. deallodd Syr R. Ilill fnd y gelynion wedi cilio o'r sefyllfa a feddiannasent y dydd o'r blaen ar yr uchelderau, i'r gwersyll amglawddec" ar yr ochor hono i'r Nive; ac efe gan hyny afoddianoddy- sefyllfa a fwriadw,yd iddo, a'i aden ddeautua'r Adonr, a'i aswy yn Vile Franche, ac yn ymgyssylltu a chanol y fyddm o dan Syr Wm. Beresford, a thynwyd y Ilu.Id a" oed? odanocfdrache? i du as?Y'r Nive. Gosodwyd dorparth Cadfr. MorU^wyr (ra^ Yspapnaidd (y rhai a arosaseut g> da r !'■ IH 1 wedt rrUuodd Yspaenaidd ereil'  parth(:mau ?ca?o?cM?) yn ,? rhawter ?/'tg'</??? marchoglu m:. ?t yn Hasparren mewn trefn i sylwi ar I y gelynion o dan Cadfr. Paris, y rhai"v,póllllùYIIt. i fyned dros y Nive a giliasent tua SL 1 Ar y lOfed. yn y bore, daeth y  o'u gwers? l? amglawddedig ^0.'U )I oddi eithr y rhai oedd yn ygwei?'S??N? sefyllfa Syr R. Hill; ac a ytasent iFg- Wilwyr ("of?Mcc? ?an7?) y dosparth gyty. ac eiddo Muodd Syr John Hope, ac a wnaethj? y rhuthr mwyaf Hyrntg ar sefyllfa y blaenaf,?? y chateau ac eg!wys Arcangues, ac ar y gorsaf- wyr (putts) nesaf yn mlaen o wyr Syr John Hope, ary ffordd o Bayonne i St. Jean de Luz, gerilaw ty Maer Bearitz. Ond gyrwyd hwy yn ol yn y ddau rathr,yti y modd mwyaf gwrol; a chymmerodd Uuodd Syr John Hope ynghylch 500 0 gnrcharorion Cwympodd pwys mwyaf y frwydr ar allorsaf- wyr (out-posts) Syr John Hope, ac ar y rhawter (brigade) 16 o'r Portuguese, o dan Cadfr. Camp- beU, ac ar rawter Cadfr. Robinson o'r 5ed dos- parth, y rhai a ddaethent i'w cynnorthwyo. Y mae Syr John Hope yn canmol ymddygtad yr holl wyr a fu yn yr ynigyrch yma- cbefais i lawet o foddlonrwydd i weled y cynnyg hwn a wnaeth y gelynion ar ein aden aswy, mewn trefn 1 beri i ui alw4r aden ddeau mewn, yn cael ei hvyr drliddymu gan ran fechan o'n lluodd. Nis gallaf ganmol digon ar fedrusrwydd ac arafweh Syr John Hope a'r holl swyddogion o dano ef. Cafodd Syr John Hope friw llymdost, ond ni ddifuddlwyd fi o'i gynnorthwy ef dros funndyn o aclios hyny. Yn ebrwydd wedi'r frwydr, daeth eatrodau (regiments j, Nassau a Ffraacíoo-t oddiwrth y Igelyiiion atom ni. i Ynghylch. tri yn mhrydnhawn y dydd nesaf, gyrodd y gelynion ragwilwyr Syr John Hope i meirnj ac ymosodasftnt ar el orsafwyr, eithr hwy a yrwyd yn ol drachefn gydii chryn golled. Adnewyddwyd yr ymgyrch ganddynt ar fore y I? fsfl, niidgyd,a'rnudiffvgolw),,ti(lia.utaiiwy I giluant i'# gwerSyll amglawddedig yngynnar y nos lino; ond ni adnewyddasant eu rhuthriadau ar orsiwyr y dosparth gyflytn fyth wedi y lOfed. Arbs y 12fed, gyrasant lu mawr trwy Bay- onne, e ar fore'r 13eg, rhuthrasant yn y modd mwyaHfyrnig ar Cadf. Syr R. Hill. Gan fy ar Syr\dr' ysgwyl yr ymosod:ad hwn, dymunaswn mod y ef a'r 6fed Beresford i'w gyffierthu ef a'r 6fed dospar?; ond yroedd yg?yragoedddano ef eihun edi maeddu'r ge!ynLon,?ugyru yn ol gyd? cUled dirfawr, cyn iddynt hwy ddyfod. Cymierwyd dau fangnel a rhai carcharorion oddiar 3gelytiion, y rhai, yyedri idttyht gael eu maeddu r bob tt), a dyoddef colled fawr, a orfu arnynt lioynol ar eu hymgloddiau. j Y ma ycaiilyii ccpfres o'r Swyddogion y Thai a ymenwo^ssint eu hunain yn y brw ydrau uchod. Cotlcd g Brutaniaid, Ltad^vy.—l niilwi iad, 1 uchgadpen, 3 cadpen, 10, is-gadpen, banerwr, I licbel-swyddog, 8 rhingyll, 2 dabyrddwr^jo baranves; IsiS ceffyl. Clwyt\vy<—f gadfridawg, 3 milwriad, 6 ncligadpen, SO cadpen, 7 isgadpen, 22 banevwr, I nclielswyddog, 131 lbingyHfiO tabyvddwr, 1,904 ba ran its; 40 cettyl. Ar gol!—lucligadpen, 1 cadpen, 5 isgadpen, 1 baner- wr, uchelsMyddog, 10 rhingyll,i>tabyiddwr, 188 baian^ res; 1 ceffyl- Colltul y Portuguese. Liaddwyd-1 milwriad, a uchgadpen, 6 cadpen, 3 ls- gadpen, 1 banrwr,7 vhingyll, dii.byrddwr, 399 bavan- res; 1 reflyL Ciwytwyd-H gadfridawg, 5 milwriad, 8 uclielgadpen, 34 cadpen, SSiRgadp^n, 33 banerwr, 8 ficbelswyddog, 84 rhingyll, 4 Plbyrdifwi-, 1,488 baniniv.s. i uchgadpen, 4 cadp€?», 2 baner- Wr, 4 rbingyll,) tabyvddwr, 277 Ijaranres. Colltd r I'spacniittdt 1 Lladdwyd, 5*-Clwj fwyd -21. 1 Yr holl gollcdi 3 nchelgatlpen, 3 cadpen, 15 isgailpen, 4 baO<Vr, 1 ttchelswyddog, 15 rlaiigyll, 4 ta- byrddwr, 599 ba^mes.; 13 ceffyl. Clwyfwyd—4 (Ulfridawg, 8 milwriad, 14 ncbela;ad- pen, 64 cadpen,S'i issadpen, 45 banerwr, 9 uchel- swyddog, 215 rb'^vll, 2Lo tabyrddwr, 3,434 baranrcs; 21cefiyl.. Ar goll—1 mil^iad, t lie. liciga ti Pell, 5 cadpen, 5 is- gadpen, 3 uanerw" 1 uchelswyddog, 14 rhingyll, 6 ta- byrddwr, 467 barges; 1 cettyl- Dy wedir i'r gu idon golli mewn lladd., clWyfo, a chymmeryd Ym gai-c!itroi-ioil) o ddeg i ddeu- gain mil. • »■ ?

DECHREUAD A LWYO DIANT CYMDEITHAS…

I ' : . ttYTnyS. Y DItEN1\\f…

I * DEILL\DWRTHEWYLLYS. |…

J :>::-I j marchnadodd LLUiN-I)A,N.'…