Hide Articles List

9 articles on this Page

-! -? "-I ..;. I y GYMDEITHAS…

.M^SURAU YD.

ABIAETif YPDIAETH.

News
Cite
Share

ABIAETif YPDIAETH. OWBTEITHrAU NEILLDUOL. (Parhad o Rhif. 454.) Mewn trefn i wybod pa wrtaith neu pa elfenauyn benaf mewn gwrt..ith y b,dJ y gwahanol gny lau y !»wriedir eu codi yn eu gofyn; fel y dy wedwyd o'r blaen i-hrii gwvbo i P, rai ydynt elrenal1 anmbeiriinot y •■.nydflu hyny. Nid yr un elfenau mwnol, yn yr un cvfartaledd sydd yn cyfinsoddi pob Ilysieuyn. I ,vrh,teld y wvholrtelh hon, rliaid i ni dalu sylw i ,iis,,d 'an Iltidw y gwAhanol lysiau. Pan los^ir pren. rion ttnrhyw lysieuyn, man rhyw gymsint o avi weii-I mllosgadwy yn aroq, yr hyn a adn.byddir with y rJ" Hu Iw. Mae hwn yn gvnwysedis; o'r sylwe Idan nwnOl a dynwyd gan y planhigyii i'r tir, nan en cNd ndtio ei hunan. Mae y rhai hyn mor hanfodol tyntnt y planhivn. a'r cirbon a'r dwfr sydd yn wneyd i fynu y rhan fwyaf o gorph y planhi-jyn Teb eu cynorthwy hwy, nis gellid cvDyrchu llawe. » r ansod lau mwyaf pwysig a hanfodol v planhigyn ic ar eu pres^noldeb hwv yr ymddibyna y rhay. ■e'aerh o werlh tir a gwrtaith yn nghynvrehiati •ny.au. Mae ansaw id a swm y lludw yn ttmrywi. lawer yn y naill lysieuyn rhagor y Hall, ond gyd:, chdig wah mia''th, yn gyfarta' miwn llysiau o'r 111' rh wogaeth; a'r ychydig wahaniaeth hvny yn tardd" vidiar wahaniaeth tir neu hinsawdd &c. Mae yn lisjwydd woithiiu to 1 y naill elfen yn hanfodi yn ile > tRn; Md yo yr amg-ylchiadau hyny,mae yr elfen.hon n meddn, i gryn fesur, yr un ansoidau fferyllaidd r un y byddo yn cymeryd ei ile. Mae gwenith, wedi 41 4hfu yn laRos i'r mor. yn oynwys cvfran belaeth o (044, yn tardda oddiwrth bresenoldeb halen tra na I yw y gwenith a srodir yn mhell i fewn oddiwrth v mir, ?n meddn dim sodi o gwbl; ncu vnt(? ygMdian j Ueiaf ag sydd yn bosibl o hono. M )e M?a a potash yn dwyn perthynas agos y naill ik'r Ilail oad nid ydynt o herwydd hyny, yn mhob amgy chiad, yn cael eu cyfnewi 1 y naill am y Hall, gan lysiau. N:s gpllir t' wy un m!\t'l o driniaeth amaethot beri i'r planhigioti ,olli yr oil o'u potash, trwy gymeryd i fyny soda yn ei le. Er fod llvsiau mor yn oael ea hadgyflenwi t'n hfllaeth A'r svlwedd hwn, yn ffurf halen, maent bob amser yn cynwys mwy o potflh nae o soda. 0 canlyniad, nid ydyw cyfnowidiad y naill sylwedd am v llall, yn y trefniant llysieuol. ond mewn rhan, ac i tesnrmawr yn ddamweiniol, acyn beth nad ydys hyd vn hyh wedi ei ddeall i fanyldra. Ond mewn ymar feriad,rhaid i'r amaethwr weithreflu yn olcyfartaledd y sylweddoa a ganfydda yn lludw y gwahanol amryw iaeth o'r un llysieuyn; a pheidio cvnilo yn ormodol. rwv gymwyso y naill sylwedd yn 110 y llall, megis soda yn lie potash, am fod y cyntaf yn rhatach na'r olaf, neu am fod natur, weithiau. yn defnyddio y feth gytnewidiad, ynei defnyddiad o'r sylwedd nchod Mae natur yn llawer mwy medrus fel prawfiedydd nac ydyw dyn fel esponi wr ei phrawfiadau; o gtnlyniad rhaid i'r olaf ddylyn y rheolait eylfredinol yn hytrach na'r eithriadau i'r rheolau hvny. Gyda'r yehydig e thriadau hyn, yn qghyfa isoddiad y lludw, m elludw pob dosbarth neillduol o lysiau, wedi eu tyfu yn yr un arngylchiadau o natur ac elfenau sefydlosr a pheno 1 edig; ac hefyd y mae cyfartaledd yramrvwiol elfenau hyny, yn eu cyfansoddiad, aj;os yr an bob amser, yn 01 cyfartaledd y dadanso Idiadau o homnt. Mae y ffaith hwn ynj ein galluogi i gymeiyd canlvniadau canolog dadansoddiadau y gwahanol fathau fe! stfr" deg eu cyfansoddiadaa. Mae hyny yn ddigoii at y gwir i ddysgu yr amaethwr ymarferol pa wrteithio ei goydau. Ni byddai y budd ymarferol and ychydig pe na rodilai y gelfvddyd ddadansoddol i ni ond yn un.g ansoddau lludw yr boil Jysieuyn cyfan; gin fod gwahanol ranau y llysieuyn hwnw yn dra gwahanol o ran en helfenau cyfansoddol, ac y mae y defnydd a wneir o'u gwahanol ranaa hefyd yn dra amrywiol. Cymerwn y pyttws fel engraiffv.-ynanily ifwreiddiau yn unig a gludir o'r cae a gadewir i'r gwlvd,l fraenu arno. Pe na bydd-m yn meddu adnabyddiik-th ond o elfenau cyfansoddedig yr holl blanh'^yn ^yfan nis medrem wybod p* elfenau yr amddife lir y tir o hono yn y gwreiddiau na pha bethau a adewid ar ol yn y gwlydd. Yr un modd am faip hefyd. Mae fferyllwyr wadi troi eu sylw at wahanol ranau y ll\»ieuyni benderfynu pa rai ydynt elfenau cyfansoddol pob rhan o hnno ar ei phen ei huu 90 wedi dyfo 1 i'r penderfyniad, fel rheol gyffredin, fod y rhan fwyaf c xylweddau mwnol y llysieuyn yn bodoli yn y rhanltu hyny o hono lie mae ymgorphoriad yn fwyaf gweith gar, hyny ydyw, lie map y llysieuyn vn troi ei ymboith i ffurfiau add-ig er maeth idd«M*e y dail sydd yn sugno y carbonic acid or awyr, yn cynwys "mwy o ymhorth IPwnol na'r canghenau; ac y mae y canghen au, drachefn yn cvnwys mwy na'r pakdr. Ao nid yo y nwm o ymborth mwnol yn nnig y bodo'a y gwahan iaeth hwn, ond yn ei natur, neu y math ohono hefyd. Mae gwi-ei,-Idyn y bytatw yn cynwys yn ei ludw gymamt a 86 rbm yn y cant o salts of potash a soda, tra nad yw y gwlydlyn yn cynwys dim ond pedair rhan o'r un pylweddau. Mae gwlyddyn y byt.,tien ar v llaw arall yn cynwys cymaint a 59 rhan o salts of lime a magnesia, a 36 rhan o silicin, tra nad yw y gwreiddvn yn cynwys ond 14 rban o'r cyntaf a dim o'r olaf. Fel hyn ni a welwn fod gwahaniaeth hanfo iol yn natur ymborth mwnol gwahanol ranau y llysiau, yr hyn a ellir yn rhesymol ei ragdybied oddiwrth y gwahanol swyddau a sryflawnirgan y gwahanol ranau. (Iw barhau.)

An H.

-I IY GYXaDLEDD W.r:ry! 1QGAETHOL…

OLIVER CROMWELL. I

AMRTVIAETH A U .

Advertising

I Y SENEDD YMERODROL. I