Hide Articles List

16 articles on this Page

t - - A-j—'" ., - I. - ^rflCEB-IXET…

AT ET ji&LfyYR SWYDD GAERFYRDPIN.…

« EVAN LLOYD AR GROGI."I

News
Cite
Share

« EVAN LLOYD AR GROGI." I (f" Wedi i mi ddadblygu yr "Amserau'' diweddaf, sef am y 13eg o Fai, a chanfod y rhan fwyaf o ddwy golofn o feirniadaeth ar fy ysgrif ar grogi," tybiais fod ynddo ddigon i'm gosod ar wastad fy nghefn am byth. Gan bwyll yn awr, meddwn i, ac ati yr aeth. um i ddarllen yn arafaidd ac ystyriol, a darllen i ddysgu, a chan obeithio y cawn gymaint o oleu ar y pwnc ag a uniawnai fy ngolygiadau arno, os oeddynt yn gyfeiliornus. Ond wedi i fy meddyliau drafaelio drwy yr ysgrif ir pen, teimlais fy mod yn sefyll yn hollol ddisigl a chadarn ar fy nhraed. Ar yr un pryd, pe gallwn sicrhau na wnai M fy nrwg- dybied o gynyg gwagfawl iddo, mi a addefwn yn Hrane a digêl, mai gwr grymus ydyw. Darllenais ysgrifau amryw o wyr galluog ar yr un ochr a'r eiddo yntau, ond yr oedd y rhan fwyaf o honynt, oherwydd eu ffug-resymau yn fy nghadarnhau fwy fwy yn y farn a goleddwyf, ond tag ydyw dweud, mai ysgrif M ydyw yr oreu o ddigon a welais i eto, a phe buasai yr eiddo rhyw un yn ddigonol i fy mudo o dir pleidio y crogi yma, diau mai yr eiddo M fuasai yr un fuddugoliaethus. Os digwydd i'r blaid wrthwynebol i "Capital punishment" gael ar eu Cftlonau i gynyg campdlws i'r ysgrifenwr goreu yn erbyn crogi, gallant ei wneud i fynu ar unwaith a'i gydwyno i M heb ragor o draQerth, oblegid gall- ant ganu yn inch i'r gobaith y cant hyth weled rh&goMch ysgrii ar y pwnc, na'r eiddo ef: a diau pe buaswn heb fod wedi fy amgacru (fortified) gan yr hyn a gredwyf sydd wirionedd buaswn wedi fy Dgwneud yn glamp o "gonvert yn y fan. Nid oes eisiau llygaid y "Lynx" i ganfod fod M "wedi bod yn yr ysgol" (ch.wadal yr hen Wmffre) ar fy ol i, y mae ei ddysg, a'i ddawn yn peri i mi fwy nag amheu ei fod yn urdd-vsgolor, yr ydwyf yn cael achos gan hyny i hawlio tipyn o gyd- ymdeimlad, gan na chefais i erioed yr anrhydedd o I fod mewn College uwch na Chollege Adwy'r Clawdd, pan oedd yr hon Efangylwr Evan Lloyd a'r gwiw- ddyn hwnw, Mr. Thomas Evans, yn gweinyddu addysg i'r rhai a'i ceisient. No LaFn, no Greek, no Hebrew. Wel, wrth gwrs, cafwyd o hyd i egwyddor- ion yn y gongl anenwog hono o Frydain, na werthid mo honynt am ddim a fedd y ddaear. Yn mhlith toraeth o gynghorion eraill, meddai yr hen Evan wrth Evan ieuanc un boreu, mewn atebiad i ofyniad am gynghor cyn ei ymfldatodiad, "macbgen i," meddai, dyma i ti gynghor, paid a gwneud dim byth na fedri di roddi rheswm (nid esgus) am dano. Dyma i ti uneto-paid a choelio dim (er pwy a'i dywedo) os na bydd y Llyfr Mawr yn ei stainpio a chymeradwyaeth. a lie bo hwnw yn ddistaw, ym- gyngbora a'r dynion goreu,agwna y defnydd goreu o dy gommon sense." Dan ddylaniR^ yr egwyddor- ion hyn a'u eyffelyb, yr ydwyf wet feisio ymlwybro trwy anialwch y byd yma, ac wedi penderfynu peidio coelio angel pe byddai sail i mi gredu ei fod yn r cam dystiolaeth, ac ar y llaw arall, mi goelia Il e ;m -:7 6, -i hun pan dystiolaethai wirionedd bl ny er mwyn y gwirionedd ei hunan. Mae aur gystal o'r pridd a'r clai ag ydyw o'r Bank." Ond gan fod yn y Bank ddigon o aur a delw y brenhin arno, ni a geisiwn gyfyngu ein hunain at the Coin of the Realm," sef at v gair ac at y dystiolaeth. Yn awr at yr ysgrif. Dywed "M yn yr "Amser- au It 13eg o'r mis (Mai) "fy mod wedi addaw rhoddi kfr rbesymau fy hun dros y "Crogi," ond nad oedd tn asel ond yr eiddo y Parch. J. Hughes, gan ddon- dio (yn bur goodhumoured) tynu clust diawl yr prgraffwasg am ddifetha ystyr fy Ilythyr." Arbeder ei majesty, a cliyfrifed y bai arnaf lf,- tybiais fy mod vn dweud fy mam trwy James Haghes, oblegid ei ?bod yr un. Dywed "M" Nid yw James Hughes yn anffaeledig,right. Pwy sydd ? dylasid coflo fe allai mai nid James Hughes yn unig a ddifynwyd, oblegid cyfieithiad ydyw gwaith y gwr hybareh hwnw o faroau o amryw o gewri Cristionogol yr EglwJs fel esponwyr, megis Pool, Scott, Guise, ac amryw eraill, oIl yn ffaeledig bid siwr, er hyny dyledswydd pob dyn ydyw ymgynghori a'r dynion "ffaeledig" goreu a feir, gan chwilio allan yn bryderus, nid am yr hyn a bropia syniadau eisoes wedi eu sefydlu, ond er mwyn cael ffurfio barn mor gywir a diragfarn ag sydd ddi. chqnadwy, ac os na gllwn wedi'r cwbl gytuno i fod yn unffurf yn ein golygiadau, yna cytunwn i wahan- iaethu. Caniataeri mi iawni meddwl M" gyda golwg (fel y tybia) ar fy ngwaith yn ei gyhuddo o ddefn- yddio "Naladd" fel dadl yn erbyn crogi, os cd. rycha eto i fy ysgrif caiff weled na ddygais y cyhudd- iad yn ei erbyn eí, soniais am blaid o ddynion ac oeddynt yn cefnogi yr un egwyddorion yn gwneud hyny, ond ni fwriedais roi byny yn erbyn "M. Yn awr, gan y dywedir i mi addaw yn fy Ilythyr cyntaf roddi fy marn fy hun yn hwnw ar y pwnc dan sylw, ac nad oedd i'w gael wedi y cwb!,yna rhesymol wasanaeth fyddai gwneud hyny yn awr. Nid yw o bwys beth ydyw barn un gwros na bydd ei farn yn seiliedig ar dir cadarn, ie, y tir eadai naf, ar y tir yma gan byn v y ceisiaf sefyll yn awr. Y gwadn- golofn y gosodaf fy nhroed arni ydyw Gen. ix. 0. •« A dywallto waed dyn, trwy ddyn y tywelltir ei waed yntau." Gwn am yr amrywiol ymdrechioo cywrain a dyfeisgar a ddefnyddir gan ddynion ath rylithus yr oes hon i dHiosg yr adnod yna o'i gwir ystyr, y mae hi yma er y ewbi fel y fixed star," ac nis gallaf fi fodd bynag ei rhoddi i fynu hyd nes y cyfeiiier fi gan rywun mwy craff na mi fy hun, at adnod dan ornchwyliaeth ddiweddarach ag sydd yn ei dirymu, dim ond un, a dyna fi yn ihodui i fynu y ddadl. Cymeraf fy rhyddid yn y fan yma i d lifynu golygiadau yr awduron a ddefnyddia y Purch. James Hughes, (pa rai cofier ydynt untiuif a'r eiddo fy hun cyn i mi eu gweled, A dywallto wacd dyn (medd yr esponwyr) mewn llofruddiaeth, neu mewn unrhyw ffordd oddigerth damwain, hunanamddv ffyniad, neu mewn cosb cyfiawnder; trwy ddyn, Ref trwy weinyddiad cosb y gyf aitb, gan ddyn, y swyJd- og gwladol, y tywelltir ei waed yntau, trwy c-i ddi enyddio am ei lofruddiaeth. Dyma gyfraith Duw ei hun am lofruddiaeth, a iiai na hyn nid yw yn .ateb i'w gynav-ader ef, nac i ys^elerd;-r y bai o dywallt gwaed dyn.' Mae yr esponiwr angtiyd«iarol y Parch. Thomas Scott ei hun yn dweud fel hyn ar 1 yr adnod, From this energetic declaration, it cer- tainly foHows, that wilful muider ought invariably in all communities to be punished with death; wlilt? ever form it assumes, or however it may hy precious pretences, be extenuated; and that God will him self re quire it of those who suiter the murderer to escape, so that the punishment due to murder will in some way be inflicted on them as acces^oiies to the crime. This implies that Magistrates should be appointed who might punish murderers with deatb," Y mae hyn mewn perffaith gysonedd athrawiaeth yr Apostol Piul, (ac os car li Paul ysbrydoledig o'm hochr dyna fi ar graig.) We!, yn Rhuf. xiii 4. y mae yn dangos fod y "Magistrate" wedi ei osod, a hyny i'r dybsa o fod yn "oln i weiihredoedd cliwg, ac yn y cymeriad yma, y mae yn dweud ei fod yu "Weinidog Duw" i actio, neui woithredu dros Dduw fel dialydd Hid i'r hwn sydd yn gwneuthur drwg." Wel yn awr, yn enw pob rheswm. snt. yn y byd mawr yma y mae ef i fod yn "ddlalydd Hid i'r hwn sydd vi, gwneuthur drwg, ac i fod yn ot'n i woithredoedd drwg,' os ua hydd deddfau wrth gefn trwy ba rai yr awdurdodir ef i gospi y troseddwr o bonynt, a hyny yn gyfiawn, yn ol graddllu neu ysgelcrder y hiIÏ ? d ,Ymtt'ra,tltirdo,,I,a phwy bynag sydd yn ymcsod yn ei herbyn sydd yn gwrthwynebu ordinhad Duw." Gan mai rlyma osodiad y nefoedd, ofer ydyw i mi fyned i holi pa un ai hon ynteu rhyw osodiad arall a fyddai y mwvat* priodol i ateh y diheii mewu golwg. Y mae genyf o ganiymad sail i fy nglredo, mai di- enyddio y llofrudd gwirfcddoI ydyw y goreu. Onid yw yn ymldangos yn deg i eithafion drygioni gael ei gyfarfod gan eithafion cospedigaetli, "Extreme cases require cxtreuye measures." Ond yr wyf yn dweud na chyihaedda byth mo ddiben co-b yn gyf- lawn tra byddo meddwl neu galon dyn y peth yw, Yn fwy ei thwyll na dim, drwg diobaith," gellir lleibau, end ids gellir diwreiddio rirygiotii it cham- wedd. A ellir nodi unrhyw ddeddf nas trosoudir hi ? pa both ydyw ein brawdlysoedd, ein heisteddiaau barnol a'n gwareheidiaeth, ond cynifer o dystiolaeth- au nad amcan ded, ifau ydyw diddymu troseddau, ond yn hytrach eu cwtogl a'u lleihau, trwy eu cyfarfod a chosb (oreu y gellid) yn ol cyfartaledd y camwedd. Os ydyw deddfau gan hyny i gael eu hystyried yn ddifudd o herwydd eu troseddau yn ami,-yna waeth i ni.ymosod ati hi i losgi ein deddi-lyfrau yn lludw. "ro, aUan wyr y gyfraith, a ehymhwyso y "COUTts of Law' at ryw wasanaeth newydd. Os gof?nir P?y?wyfam ei ddienyddio ? fy ateb rhydd ydyw, d y 11i ry nhwnw a drocha ei ddwylaw mewn gwaed ?,y.. heb^chos cyS'road na chysgod o gyffroad. Yr yrnnti>;iW1, anwraidd hwnw a doro i mewnynnhrym der nos dywyll i ystafell gysegredig gorpbwysfa, a'i fwgwd du ar ei wyneb, a'i wy»* arfog o'i amgylch, ac a orchymyn iddynt guro all^ ymenydd dan oedd yn gorwedd yno—hwnw a bartyuc^ V.farwoL"eth yr hein wr a'r hpn wraig hyny yn Alirfield,,d r foi^yjj gyda pan gafwyd y ddau ar y llawr yn favt t" eedd l gaei l djh. orth eto yn eu safnau heb ei gnoi, a'r a u hatal tipyn Uwch aur a dybid oodd y, v ty, aJu hatalbw..than rhag -Tiddangos yn ei erl flaen y barnwrtV y m 'ienyddiwn Palmer a phob Palmer a udt—tu u. :L ip .Jimå' y t. y mynwn i eu crogi, a dyma y gospedigael^. ydwyf fi yn aflturio ei galw yn gospedigaeth- gyf- iawn." Afewn canlyniad i'r hyn a ddywedais o'r blaen yn ngbylch y llofrudd Mansell," ceisir dangos er ei fod wedi lladd dyn, a gwybod yn mlaenllaw beth oedd y gosb, nad oedd y wybodaeth o hyny yn ddigon i'w atal rhag cyflawni yr ysgelerder," o'r goreu, beth am hyny? onid eHir dweud yr un fath am bob deddf arall. Ni atebodd alltudio yspeilwyr dynion ar ben y Ifordd fawr, y diben i atal dynion eraill rhag y bai, am hyny na alltudier mwy. Nid ydyw deddf au yn erbyn delio mewn rhednwyddau (contraband goods) er gwybod y ddeddf, wedi atal dynion rhag gwneud hyny, gan hyny, na ddirwyer neb mwy. Nid ydyw y ddeddf yn erbyn tori i'r berllan wedi atal i'r hogiau drwg rhag dwyn yr afalau, a'r eirin, &c., er gwybod y gosb, am hyny na weinydder cosb o'r herwydd mwy. Pwy sydd yn coelio na ddarfa i'r gwahanol ddeddfau gadw llawer un rhag cyflawni pob un o'r camweddauyna ? Dywedir eto, fod "cosb- au llai yn foddion mewn gwledydd eraill i leihau y troseddau o lofruddio-bod llai yn Rbufain o dro. seddau angeuol yn amser yr Ymherawdwr John, oblegid diddymiad y gosb, ond mor fuan ag yr ad. ferwyd y gosb fe amlhaodd y troseddau angeuol." Wel, dyna hi. Y casgliad sydd yn nerthol argym- hell ei hun ar fy sylw ydyw hyn-fod y Rhufeiniaid druain gwirion wedi myned ati yn union i ladd er mwyn cael eu crogi, neu eu dienyddio, nad oedd yn werth ganddynt ladd neb tra yr ydoedd y gosp yn ysgafn! Gan fod y gosp o fal wolReth yn osodiad dwyfol, fel y credwyf ddarfod i mi ei brofi, yr ydwvf yn rhwym o wrthod yr hyn a gynygir i mi fel ystad- egau er ceisio profi fod y gosodiad yn achos cym- helliadol i'r bai, rhaid i fy ngwrtbwynebwr o ganlyn- iad briodoli yr amgylchiadau a s mia am danynt i achosion emill. Dywedir eilwaith "ei bod yn gy- feiliornus dweud fod ofn marwolaeth yn lluddio dynion i ladd eu gilydd." > Tvbiwyf mai tecach fuasai dwcud nad ydyw yn lluddias pob dyn i ladd fy nghredo diysgog i ydyw fod cannoedd, os nad miloedd o ddeitiaid Prydain fawr yn awr yn fyw a fuasent wedi eu hanfon dros geulan amser trwy ddwylaw creuloniaid, oni bai fod Ilymder y gosp ar eu ffordd heb son am eraill; pa faint o blant tybed a spariwyd, cyn, ac wedi dyfod i'r byd, a fuasent wedi eu dibenu, er arbed gwaradwyddiad oni buasai ofn y gosp. Yn olaf. Yn erbyn crogi'' dywedir fod yr oruchwyliaeth yn boddhau ac yn cynhyrfu dos- peirth isel ein trefydd, ac yna rhoddir rhestr o'u 11 .Ianq ymadroddion tra yn edrych ar y weledig- aeth ofnadwy hon, megis "such a one is twisted, such a one is top'd, un arall wrth geisio Hadd ei wraig a ddywedodd "I will do for you and be hanged for it, as Mobbs was yesterday." We], pa beth a'i rhwystrodd ? buasai yn hawdd ei lladd, ond nis gwnaeth hyny, yr oedd cyflog "Mobbs" yn sefyll ar ei ffordd. We], nid y crogi oedd yr achns o'r caledwch s'r cellwair ofnacJwy y crybwyllir am danynt, ond achlysur i anifyddwyr ydynt yn britho y fath dyrfaoedd, yr oedd yr achos (sef caledwch calon) yno o'r Maen. Gall M fod yn eithaf sicr o un peth, mai nid dyna y dynion a ddangosant (ion dra pan y del hi i'r prawf, ond yn gyffredin y mwyaf anwrol o bawb-teimlad o fod eu traed yn rhydd ion a'u galluogodd hwynt i gellwair a brenlwn y dych ryniadau yn y dull a enwyd. Nid fel yna y siaradai y dyn ei hun sydd a'r cortyn am ei wddf, ai e? Yr wyf yn casglu yn bur naturiol oddiwrth waith M yn crybwyll y pethau hyn mai ei amcan ydyw ceisio profi fod goruchwyliaeth y crogi yn caledu dynion, ac am hyny dylid diddymu y cyfryw. Wel eto, os ydyw hynyna yn logic. Rhaid rhoddi i fynu pre- getbu yr efengy], oblegid y mae yr oruchwyliaeth hono os na etyb ei phriodol ddiben (fel goruchwyl- iaeth o grogi) yn caledu dynion. Hydera M y caf eto fyw i gael agoriad llygaid i ganfod fy mod yn dal syniadau tra niweidiol tra yn parhau yn bleidiwr i'r gosp o grogi." Gan fy mod yn credu fod y Llyfr Dwyfol yn blaid i fy egwyddorion, sail go wan sydd gan fy nghyfaill i ddisgwyl am yr hyn a ddy. muiia.

j AT WRAGEDD AMAETHWYR CYMRY.

I ''Y TUGEL.

CYFARFOD Y D D MAL I

IFFRWYDRIAD lEWN GWAITH GLO.

* DEFFROAD CREFYDDOL.

NEAL DOW YN NEUADD EXETER.

I . CYNGRAIR Y NEWYDDIADUR…

MR. DISRAELI A'R PRIF WEIN1DOG

CYFLEUSDRA 0 BWYS MAWR I AMAETHWYR…

' COBDEN AR EIN MASNACH A…

I AMRYWIAETHAU.

j BARDDONIAETH.

Family Notices