Hide Articles List

16 articles on this Page

- PARHAD Y GYMROG. -

liHEILFFORDD TR WY DDYFFRYN…

Detailed Lists, Results and Guides
Cite
Share

liHEILFFORDD TR WY DDYFFRYN TEIFI. Dydd Mawrth, y 3ydd o'r mis hwn, cynaliwyd pyfarfod lluosog iawn yn y Talbot Hotel, Tregaron, 1 r dyben o gael Ilais y wlad o berthynas i'r arncan í-trlr deilwng o gael Rhoildordd trwy ddyffryn Teifi. Yr oedd yn bresengl luaws mawr o amaethwyr a ularnachwyr mwyaf cyfrifol y dref a'r wlad. Meth- odd ilawer o foneddwyr roddi eu presenoldeb o her. J^ydd f?d y tywydd mor anfFafriol; ond nid oedd yny yn un rhwystr i'r oyfarfod i fod yn un dyddorol. Cynygiodd Mr. John Lewis, masnachydd, a ehefn. Odd Mr. W. Williams, Sunnyhill, fod R. Rowlands, sw., meddyg, i gymeryd y gadair. Wedi iddo ^oathur rhai sylwadau, ac eglnro natur y cyfarfod, Ralwodd ar Mr. Joseph Jenkins, Treeefel, i draddodi Rraith, yr hyn a wnaeth mewn modd meisfrolgar; ysgrifenwyd cyfran o honi wrth ei wrando, byddai yn f L da. nm pe byddai yr oil o honi genym i'w chy- "tof\ddi yn yr Amstrau loneddigion,—Pwy bynag ag sydd yn hyddysg o lais y wlad hon yn awr, ac er ys deng mlynedd yn ol, te all fod yn wir hysbys o'r canlyniad o roddi arian Gtedrffyrdd yn y deyrnas hon. Yn gyntaf, clyw- Rom tnai yspeilio gwlad a thref fyddai y canlyniad, 01111 Ya y dyddiau presenol mae y cyfan yn hollol i'r S**thwyneb. Braidd y cewch un rhan (share) ar Werth mewn marchnad am y swm dechreuol. Wel, oeth yw yr achos o hyn, nid am ei fod yn lIe, diogel yn unig, ond ei fod yn dwyn o saith i bum punt ar hugaia y cant o log ar yr arian a dalwyd yn gyfartal °5*y y dvmashon. Mae llinell Liverpool a Man- ch^ster, a Merthyr a Caerdydd, oddiar pan eu hagor- ¡'Yd.wedi.dwYn dros haner can punt am bob oant, o og i'r r"Wdalwyx. Paham yr ydym ni yn swydd •^berteijf^u amddifftd o Gledrflordd? Am na wyddom el daioni -cyffi'edinol, am na wyddom am y filfe^v i or cyfleusderau a aHem gyraedd, er llrY ye Viien ein lielw ein hunain yn gystal a gwir I es'ei» plant a'n cyd-ddynion. lr ydym yn feddianoi osod y ffordd. mewn bodolaeth. Yt yaym yjj fediSanol ar allu i'w gwneyd trwy undeb, yr rm yn fedHianol ar nwyddau. i'w cludo arni, fel y gallo ddwyn llog teg i bob un a gymero ran ynddi; "Ild yr ydym yn euog o esgeulusdra pwysfa wr am fod <ly hobddi. Myn rhaid cael diwygiad i swydd fel pob man arall. Mae ei phreswylwyr yn IIIQogogi. I mae yn rhaid i ni dalu em tretboedd fel hyw fan arall ag sydd mown gwell iiiaTIteision trwy y Klfedrlfordd, yn gystal a diwygiadau oraill ag sydd ganddynt trwy ou diwydrwydd a'u doethineb, nid cyrhaidd rhyw ychydig o nwyddau o bell yn unig yw yben y gledrffordd i ni, ond hefyd aafon ein nwydd- au ymalth, a chyfoethogi ein hunain drwy ychwan- gU at gysur oraill- Yr ydym yn cotio, or ys ychydig yynyddau yn ol, glywed Uawer yn darogan y byddni fasnaoh arafu wedi gorl)hei-i llinell y South Walel i 144erfyrddiri a Mil lord, gan haeru na fyddai i ni gael erth ar yd, ymenyn, nac ar gettylau da, ond am cria hynod o isel; ond y mae genym brawf i'r gwrth- wYtleb yn bresenol; nid yn unig ceir I)risian uebel., Ond y mae y farchnad yn fywiog ar bob un o'r cyfryw. 4"n y dylai pob dyn edrych yn mha Ie, ac yn mh? °dd y byddo yn gosod ei arian, y gofyniad yw, a dal yr amcan sydd genym mewn golwg? Fy marn dJi avvyll i yw hyn,—y bydd iddi dalu yn ddauddyblyg, Re nisgallaf weled fod llawer o ffyrdd yn y deyrnas °n a dal yn well; gan hyny, fel y dvwedodd un o'n beirdd, J J. "Rhwydda peth yw rhoddi punt, Mae'n debyg, er mwyn dwy bunt." jadGwch i ni fyned at rai pethau ag ydynt yn sicr o I bOIl yn tfeithiau diamheuol; cyfrifwn fod yn y plw) f e n, Caron, yn unig, GO o ffermydd yn cynwys 100 o h !'Wau bob un mewn cyfartalwch, a bod un o'r riiai Y11 yn flynyddol yn gwerthu ei chynyrch yn ol yr trer hresenol, ar yn nario ci chalch a'i thanwydd, ?nd ystyriwn fod y cvfrif sydd gcnyf yn ol yr arnser '??. cyn cael y gledrfTordd, bydd yn sicr o fod yn '??or gwedyn-gwna y ffordd haiarn gyfnewid y ?presenol o amaethu. Rhof gynyrch y Qwyddyn ?? bYn:-  ??yddol. itunolli. Ge 11, Y (tuyn, wyan  ?'?o'gat'c'h'yu'n? y<n?01 21 d ? ? anfon i'r farchnad 0 ?an?m .?) o??'?nfod ?.oCermydd ??a?Uo], acbod yn y plwyf :I:n  ?"?. &y??'' c!w 0 d??y"Kynyddf)tiboht)n, t.j?.,?"swMMynyddc'I]!' •>I 0-»- iaous c. h- ]6?'?Y'' "'??d vr wvau yn G8, Y, cant  IJoDdain y N odohg diwoddaf. y Traul o'r cludiad prnsenol. £ 8. II, 2dun.wrthi!ypwys? H? Y draGl brrsouol o'n oludo wrtli 25s. y (lnnnll am o fill- di 2li ft 0 Y draul eto v,-rth 100 tuneli aui '20 mill, fi 0 0 40 13 M (iyda'r Gledrffordd. Traul moah, ymenyn, casrs, ao wyau, 2 â\ll RVTt71Y: I dun'llnm)fi])dir, j i'w cludo 70 o (iil- dirood(I 1 3 I Trnul i gJudo oalch, 21 tuneli, nm 33 o filldiroedd am 2g. y dunoll 5 l.'i 4 0 tuneli oyili'wgludo i'r safle a|»eaf. 0 fi o Cyfnnswm o'r drnul I pyda'r Rheilffordd 7 4 S Elw blyuyddol i bob t till or llurmydd UCbod yW 33 \) I vn \e 8^^f ddangos yn eglur lyddai j,'r ? s?d ? Lon arbed ?HUO mewn tanwydd yn u)u? j ?t ,MtWQ.Let.h ?m Wwyfydd emiIJ, y rhai ydytlt YQ 4i;tull y may,,iii Dyniadi-(?daii'?iio elw blynyddol i'r plwyf Invn, b :>1W y siopwyr a -masnachwyr eraill. Crvin. yr IV: ( mai gan yr un cwmpeini y hydd yr holl d'n-dd os na ddihunwn mewn pryd. Gyfeillion gan mai dcchreu.nl y gledrffordd trwy Dregcivon yw hon, ymunwn mewn peth ag a fydd yn unol A'ii cysur a'n helw p:trhaus, io, ae yn waddol i'r oes a ddel. Ei.xteddodd y dar- lithydd i lawr yn nghanol arwyddiou amlwg o fodd- lonrwydd. Yn nesaf galwodd ar Mr. P. Davies, masnachydd, i anerch y cyfarfod. Foneddigion, Mr. Cadeirydd,-Yr wyf yn teimlo llawcnydd yn fy nghalon wrtli gael y fraint o anerch ulleidfa mor barchus a siriol ag sydd yma heno. an ddaethum i mewn yma, nid oeddwn yn bwriadu weyd dim gan fod yn ein plith rai o hrif areitliwyr I Cymru, a chan y fbal hyn yr oeduwn i yn disgwyl ane adau heno; ond gan eich bod chwi. Mr. Cad. ,.d, wadi alw arnaf i ddweyd gair yn ngliylch y way, yr hon sydd ar gael ei gweithio o Gaer- ndysil, yr hon hefyd yn ddiameu a ddaw "kyn Teilo, a thrwy fynyddoedd aifl i Ládloe8 a'r Drefnewydd .40 Westerp yn Nghaer, ao yna 's yn y öyd, a'r ddinas fwyaf .t" r mi eu huno a'u gilydd, sef Man- ter a >Mit?or "aven; wedi hyny bydd masnach "vddianus. B;dd amaethwyr yn cael danfon daau i brif farcinadoedd y deyrnas gyfunol, lyd yr un dydd wedi mwynhaii golygfeydd lia€jl y prisoedd uchiv am eu nwyddau. aethwyr y dywysogaeth fforddio i roddi if, iVn dwyn i fyny i wahanol gelfydd- do raid i ni oddef na Sais, nao Y s. .fjrllfaoedd blaenaf. Yn wir, Mr. j,, y yn dorealonus ir oithafi weled bechg n Gymrt byd rheilffyrdd Cymru yn gorfod gwasanaetha t porters, a Saeson ao Ysgotiaid yn llanw y counting a'r booking offices. Y mae yn bryd i Gymru gywilyddio o herwydd hyn. Y mae defnydd- iau eto yn Ngbymru ond iddynt gael eu hiawn ddefnyddio. Yn awr, anwyl gyfeillion, dewch allan o ddifrif, a rhoddwch eich lioll ddylanwad o blaid y symudiad hwn, oblegyd y mae o les i iiawb^—i'r gwreng yn gystal a'r boneddig, i'r amaethwr yn gystal a'r masnachwr, i'r crefftwr a phawb yn ddiwahaniaeth; Gadewch i mi, y gwaelaf o honoch, eioh anog o ddif- rif i roddi eich yagwyddaU dan y baich, a chyraeryd shmrrs. gallaf sicrhau y bydd i chwi dderbyn Hog da am eich arian. Yn hytrach na chadw eich harian n'cb aur i rydu yn eich coffrau, wrth wneuthur felly, byddwoh yn gwasanaetbu eich cenedl, ac ar yr un pryd yn sicrhau cynysgaeth i'clt plant. Mor gynted ag y daw yr agerdd-gerbydau i redeg er hyd dyffryn Teifi, bydd hyny o los annhraethadwy i'r cymydog- aethau hyn. Bydd y calch a'r glo yn cael eu dwyn megys i'n haneddau. Ond nid dyna y cyfan a ellid ai ddweyd. Fo ddaw dynion antariaethus o wahanol fanau, ac wrth wibdeithio ar draws ein gwlad hwy ganfyddant oin mynyddoedd uchel, a ffurfiant gwm- peini o ddynion deallgar, a chloddiant i berfeddion ein mynyddoedd, a dygant allan drysorau gwerthfawr. Diameu genyf na chafodd y bryniau mawrion yna eyrid yn estyn eu penau braidd i'r cymylau au creu i 11 fod yn chwareufa i yehydig filoedd o ddefaid; ond pan ddaw y railway heibio, bydd gweithiau mwn yn amlhau, bydd Llanddewibrefi a Llanfaivclydogau yn JI danfon allan eu canoedd tuneili yn wythnosol. Gweithiau newyddion yn nghymydogaethau Tregaron a Thregaron yn brif farchnadfa Ceiedigion; Pont- ¡ rhydfendigaid ac Ysbyty ystwyth yn fwy blodeuog nag erioed. Y mae John Lloyd Davies, Ysw., A.S., Blaendyffryn, yn teilyngu parch dauddyblyg am ai ymdrech diflino dros gael railway trwy Ceredigion; gobeithiwn na bydd iddo ef na ninau gael ein siomi. Fe ddywedodd y boneddwr hwn wrth areithio yn Tregaron y dydd o'r blaen, ei fod ef wedi bod yn Manchester, ac iMo gael ymdd,iddan a'r prif farch- nadwyr yno yn nghylch y railway hon. Meddent, os bydd i drigolionTCeredigion wneutliur y llinell fechan sydd wedi ei pbasio o (Jtyerfyrddin i Landysil, bydd i ninau gymeryd at rheillf6rd Glan Toifi, a gweithiwn hi ar ein traul ein hnnnin, Dyma gyfleusdra i am- aethwyr a masnahewyr Ceredigion i ddangos faint o awydd sydd arnynt ani gael railway trwy eu gwlad. Nid oes genyf ond an'og y bobi arianog i gymeryd shrs, fel y gaHom weled mewn byr amser yr agerdd (I beiriant yn llusgo cerbydau yn Ilwythog o adnoddau gwledydd tramor trwy tin gwlad. Yn awr wrth der- fynu. yr wvf yn dvmnno ar nmaotbwyr, nnsnncbwyr, a chretltwyr Ceredigion, a phawb yn gyttredinol i. ddyfod allan fel dynion, a pheidio bod mwyach fel plantos yn bwhwman. Os collwn y cyfleusdra hwu, bydd pobi Brycheiniog a Maesyfed yn sicr o'i mynu trwy eu siroedd hwy ac os felly, ni ddaw railway hvth trwy Ceredigion, o herwydd difrawder ei thrig- 0000. Yn nesaf, galwodd y cadeirydd ar Mr. Marsden, goruchwyliwr gwaith mwn Llanddewibrefi. Dywed- odd y gallesid agor ugeiniau o weithiau newyddion ar fynvddoedd Tregaron pe- buasai railway trwy dllyffryn Teifl, ond yn I)i,esen"this gellir eu gweitu.o o herwydd fod cludiad'pob peth mor ddrud. Dang- osodd esiainplau o fwn plwm, arian, a chopr, a godir yn hresenol yn ngwaith Xjlanddcwi, a dywedodd iod digonedd o fwn i'w gael yn y cymydogaethau hyn. Eisteddodd i lawr yn nghanol banllefau o gymera l- wyaeth. Yn nesaf galwyd ar Mr. Thomas Davies, masnach- ydd defaid, &-c" Llanddewibrefi. Dywedodd na,d oedd efe yn gyfarwydd a siarad mown cyfarfodydd o'r fath, ond ar gais y cadeirydd yr oedd yn barod i ddweyd ei fedrlwl mewn pertbynas i'r railway. Yr oedd yn ddrwg iawn ganddo weled sir Aberteifi bi b un railway o'i mewn. Dywedodd y byddai yn dda ganddo weled railway yn rhodeg ar hyd dyffryn Teifi, a gwyddai y gwnai les dirfawr i Dregaron. Y miv marohnadoedd da yma yn bresenol. Yr ydym ni, marchnadwyr defaid, yn unig, yn prynu yn ystod Mai a Mehefin werth £ 1,500 o ddefaid yn wythnosol, heb son am wartheg, a moch, &c., a werthir ymn. j Pe b li genym railway arbedai lawer o drafferth i ni. Yn nesaf anerchwyd y cyfarfod yn Saesoneg gan i s gallaf roddi cfyfyll- E. Lewis. Ysw., Glyn Issa. Nis gaIlafrodùi dyfyn, iad o honi. Dywedai y rhai oed(I yn ei deall ei bo 'i yn araeth ragorol. Cafwyd anerchiadau gan amryw eraill; hefyd gan y cadeirydd a gofynodd a oedd neb yn bresenol yu dymano cymeryd shares? Daetn amryw yn mlaen a rhoddasant eu henwau, ond ni gallaf ddweyd pa faint. Y mae cyfarfod eto i gael (l gynal y aydd o Fawrth, a'r pryd hwnw dugwybr amryw foneddigion, y rhai a gymerant amryw (hares. Wedi talu diolchgarwch y cyfarfod i'r cadeirydd a'r areithwyr, ymadawodd pawb wodi cael eu Ilwyr foddloni. Berwyn.

BEIRNIADAETH ¥RS ENGLYNION…

[No title]

INOSON GYDAG IEUAN GWYLLT…

IAT Y CYMRY. -I

ICYMDEITHAS LENYDDOL MACHYNLLETH.

[No title]

| BE IRNIA D A j T) I I

AT OLYGYDD YR AMSERAU.I

AT DD1RWESTWYR Y DYWYSOGAETH.…

HYNODION METHODISTIAETH. I

TRETHOEDD UNIONGYRCHOL AC…

[No title]

- - - ,.. ! AMRYWJAETHAU.

LLENYDDIAETH AC ADDYSG YN…