Hide Articles List

16 articles on this Page

- PARHAD Y GYMROG. -

liHEILFFORDD TR WY DDYFFRYN…

BEIRNIADAETH ¥RS ENGLYNION…

[No title]

INOSON GYDAG IEUAN GWYLLT…

IAT Y CYMRY. -I

ICYMDEITHAS LENYDDOL MACHYNLLETH.

[No title]

| BE IRNIA D A j T) I I

AT OLYGYDD YR AMSERAU.I

AT DD1RWESTWYR Y DYWYSOGAETH.…

HYNODION METHODISTIAETH. I

TRETHOEDD UNIONGYRCHOL AC…

News
Cite
Share

TRETHOEDD UNIONGYRCHOL AC AKFN. I lONGYRCHOL. Yr wyf yn tybied fod Ilawer iawn o g-amg-ymeriad ¡ yn y wlad ar y pwnc o drethiad. Y mae yn ddiamheu mai pwnc lied ddyrus ydyw. Anmhosibl yw dvfeisio unrhyw gynllun perffaitb. Er anicanu gwney d eyf- iawnder a phob un o ddeiliaid y wlad, a cheisio ffurfio cynllun sydd ar yr clwg gyntaf yn ymddangos yn berffaith, eto, y mae yn rhwvm o wneyd cam a rhyw. un. Baich ydyw trethiad ar y goreu, ae er mai dvledswydd y rhai sydd yn gosod y baich yw gwneyd hyny yn v modd y bydd yn gorphwys esmwvthaf ar vsgwyddau pob un," cto, v mae anmherffeitbrwydd y natur ddynol y fath, fel y mae rhai person an neu ddosbartbittdau, yn sicr o deimlo y baich yn drymach lIa phersoiiau neu ddosbartbiadau eraill. Ond nid yw hyn yn un rheswm dros beidio amcmnu gwnevd y liaich yn esmwyth, ond yn hytrach i'r gwrthwyneb. Dylem fyned mor agosng y gallwn at berllcitiirwydd er nas gnllwn ei gyrhaodd yn y fuchedd hon. Er nad all un Canghellydd v Drvsorfa byth ddisgwyl trethu y wlad yn y fath fodd, fel na bydd neb yn dweyd fod y baich yn drymach ar ei yswyddau ef nag ar ysgwyddau neb arall, eto, nid yw hyny yn uu rheswm dros iddo beidio ymegnio at gyrhaedd hyny. Pa un o'r ddwy g^undrefn gan hyny o ardretbiad sydd vnddi ei hun deby^af ar y cyfan o fod yn deg ° Y £ Tvfundrefn uniongyrchol, yote y gyfundrefn o drethiad auuniongyrciiol. Hyny yw, y gyfundrefn o dalu treth uyiongyrchol i ddwylaw swyddo<;ion y llywodraetb, ynte y gyfundrefn o V,,iniat,.tu i'r llywodr- aeth godi trethoedd ar angenrheidiau 1Jywyd mewn modd an union'.ryrchol, cyn iddynt ddyfod "n dwylaw ni? Er mwyn ateb y cwestiwn hwn, y mae yn ang- enrheidiol adgofio i ddarllenwyr yr Amserau. beth yw yr egwyddor fawr yn ol pa un y dylid trethu pob un o ddeiliaid y llywodraeth—sef, y dylai pob un dalu yn 01 ei foddion—neu yn ol yr interest sydd ganddo yn sefvdlogrwydd sefvdliadau y deyrnas. Os yw dyn yn werth pum can punt yn v llwyddyn, dylai dalu c maint built waith a'r dyn nad yw yn werth ond un cant yn y llwyddyn. Y mae ei foddion yn bum f waith mwy, ac y mae ganddo gymnint bum waith o interest yn ngadeinid y llywodraeth. Y mae yr egwyddor hon mur eglur, fel nad wyf yn tybied, fod yn angenrbeidiol«i be^luro yn mheUach. Wel, os fel llyn y mae, oglur yw, mai y modd i!oreu i drethu dyn, yw cael allan heth y mae yn werth o'i drethu yn 01 hyny. Y mae llawer o anhawsder yn hyu mao'n wir, yn ymarferol, ac y mae yn bosibl i un gael cam, j end nid yn agos cymaint o gam a thrwy drethiad anuniongyrehol. Y mae y cam sydd yn nglvn a tbretbiad uniongyrchol yn codi oddiar y diffygion hyny sydd yn nglyn a gweithiad allan yr egwyddor yn ei chysylltiad a dynion ffaeledig ond y mae y cam svdd yn nglyn a'r llall wrth wraidd yr egwyddor eu hun. Y mae y gyfundrefn ei hun yn myned ar draws cyfiawnder. Yr ydys yn amcanu trethu dyn vn ol ei foddien yn y blaenaf, ond y n yr olaf yr ydys yn diystyru yr amean hwnw. Coi'ier fod eymaim arall o gyllid y wlad yn dyfod oddiwrth drethiad nwyddau o draul cyffredinol, nag sydd yn dyfod oddiwrth drethiad uniongyrchol. Ond tybier, er mwyn ymresymiad, fod nid yn unig dwy ran o dair, ond fod y cyfan o'r trethi yn cael eu gosod ar de a siwgr, coffi, papyr &c. Onid ydys yn gweled ar unwaith fod y dyn tlawd yn tain Did yn unig cymaint, ond hwyrach fwy na'r dyn cyfoethog. Y mae y llafurwr sydd ganddo deulu mawr, ne yn caul bwvrach ond haner canto bunau yn v flw\ ddyn, yn talu cymaint o drethi, ac efallai mwy, na'r pendelig sydd yn cael piun mil neu ddeng mil o bunau yn y flwyddyn. Ac os bydd y trethi yn drymncb nr y nwyddau gwaelion, fei y mae yn g\ffredin, sef ar y nwyddau y mae y dyn tlawd yn ei defnyddio, nag ar y nwyddau goreu, y mae yr an- nghvfiawu 'er a'r dyn tlawd ya dyfod yn fwy amlwg fytb. Ond v'mae ystjTiaeth arall agsydd yn siarad llawer iawr. o blaid trethiad uniongyrchol, yn hytraeb na threthiad anuniongyrehol. Dyma hi.—Wrth i ddyn dalu yn ol ei foddion, yr arian svehion i'r llywodraetb, y ma y cyfan yn mvned i goffrau y deyrnas, ord yr hyn sydd yn cael ei dynu allan fel costau casgliad. Y mae 19 swllt dyweder, o bob punt a gesglir yn myned i drysorfa v wlad. Ond am bob punt sydd yn myned i god Canghellydd y Drysorfa trwy drethu nwyddau, y mac hwyrach ddwy bunt yn cael eu eudi oddiar y wlad. Nid yn unig y mae costau y cas^lind mnr anferth o fawr trwy ? Cunomi iiouses a füvd beirianwaith cysylltedig a hwynt. ond y mae y treth oedd fel hyn yn yuiyrastu a rhyddid masnach—yn ,Lr b,)b un c, atAl treiliad ychwnneL'ol, ac yn r>fTV>nhio tir bob un o aa^iUaia y liywoilraetli. Pe symudid yr hrdl drctb oddiar de, er engraifft, nid yn unig fe deimtai y wlad hyny drwy ei gae! yo rhatach, ond byddai mwv o lawor yn ei yfed—bvddai y fas-'acb ynddo yn h.d- aethach o lawer, lhoddai hyny fwy o waith i luaws o ddosbarthiadau i 'r dci.iaid, ae fdJy gwniu les ir Wiau yn llawer iawn mwy nag a fvdda: go-tyn^ind iani, D- gyrchol y dreth. GtHir dweyd yr un modd am y dreth ar bapur. Hwyraeh, fel y dywedai Syr orrn- wal Lewis, nos Wener diweddaj, na fvddai papurau newyddion y deyrn as yn rhatp.ch bob un i'r pryr.wr wedi symud y drotb na chyu hyny (er y teimlid liy 1 yu nod v fantais bono mewn rbai amgylchiadau;. Ar yr un pryd, fe effeithiai yn ddaionus fel byn ii.vd,i cvhoeddwr papur rhai canoedd o bunau yn y flwyddyn yn ci enill—ataliai hyu iddo ratdi ei b: pur i fyny « ni na fvddni yn tal ti-f, hyn codai canoedd os nad llUI- oerltf yebwanog o bapurau rlr d trwy v dcyrn-is. rboldai hyn waitb i fwy rn mwy o grofftwyr sc ysgrit'- enwvr o hoh math-.allmlgid y cyhoeddwyr s; dd eisioes mewn bod i dalu yn well i'r ysgrifenwyr, (r.c nid hfb cisiati) n dygai hyny fwy at y gorchwyl. Fol hyn, heb son am y lic., mewn ystyr foesol ac addysg- ¡:dr)l 'r dernn," bvdd yr "Dill vn anrhaethol fwy nas? arbcdiad swn y dret!) sydd yn awr yn caGi ei chodi oddiM bapnr. Ond o"er lluosogi pn?reio'tiau, hwyr- act y ei v-n wneyd hyny eto.

[No title]

- - - ,.. ! AMRYWJAETHAU.

LLENYDDIAETH AC ADDYSG YN…