Hide Articles List

3 articles on this Page

FFRAJNC.

_ - _-"'-_._-"__-_-_.-_ -"-…

News
Cite
Share

Pttowbttron Cart« £ oI. CYMREIG. Tiik?fynon.—Y mae y dref hon, yn He bod yn un o'r lleofdd tnwyaf prysur a bywidtc yn a dywysogaeth wedi bod ers blwyddyn bellachya marw o wythnos i wythnos yn y darfttdedigaetb. Y mae y gweithfeyiUi mwn o amgylcb hron wedi darfod, y Jnctovivs wedi sefyll er's taim, ac yn ddiweddaf twait.1) Farry's Mine yn y Maesglas wedi cael ei roddii fynu. Yo nghanol yr aflwydd hwn ymddangosai y trigolion fell pe yn cysgu yn dawel a boddlon. Ni bu vnddynt ymdrech geisio gwella eu tref pan oeddynt Iwy- ddiarinus, ac yajddaogosant yn foddlon eu bod yn cael marw mor fine, graddol a diboen. Nid oedd fan vn llosgi na daeargryn yn ili, eu eu tai, ac y roedd hyny yn drugaredd fawr. Yr oeddynt yn bobl es- mwyth, vn ddyolchgar am y drogaredd, ac yn ym- foddloni arni. Ond yn ddiweddar ymddengys fod 1 anesmwythder wedi eu dal. Y maeot. yn yrnysguryd oddiwrth eo diofalwch, ac os rhaid iddynt farw, dnn- I gosant arwyddion eu bod am wingo tipyn cyn i hyny gymmeryd lie. Avvyddant yn bresenol am ddwyn yu nilaen amryw welliaint yn eu tref, a chynnygiani at drefnu mesuran er codi a chyuyddu masnach. Hy derwn y Hwydda yr ymdrech, ac y gweHr y dref hyp eto yn fywio a ebysurns ei hamgylchiadau. I AnER.-Cyfarfu gwreigan dlawd, 70 oed, a'i mar- ¡ wolaeth ar ddydd LIun cyntaf o'r mis dtweddaf, pan yn croesi y reiififordd wrth y Wig Fawr ger yr Aber. Yr oedd yn myned i gasglu pysgod cregin, ac o her- ¡ wydd ei hoedran, ac ystorm y nos, yrnddengys iddi gysgu dros yr amser, a'i bod mewn brys mawr yn ymlwybro ar ol ereill oedd yn dilyn yr un gorebwyi I Tra yn croesi y rheilfTordd dyma y cerbydau yn dy. fod ar ei thraws, ac yn ei Uaddyn y fan. Holltwyd I y pen yn gwblrydd oddiwrth y corff. Dylid bod mwy o ofal mewn lleoedd fel hyn, oblegyd y mae ¡ bywydau dynion bennydd mewn perygl. I Abe's.ystwyth.— -Ychydig o ddyddiau yn ol taf- lwyd trigolion y dref hon i gyifro mawr trwydaeniad y gair fod gwr ieuanc, 34 m'wydd, butler yn ngwa- sanaeth William Peel, Ysw., Taliaris, swydd Caer- fyrddin, wedi boddi. Enw y gwr oedd Thomas i Ridgway. Aeth ef a lleneyn o'r enw Davies i ym- I drochi o gylch wyth o'r gloch nos Sadwrn, rhwng I y Marine Baths a'r Graiglns. Yr oedd y inor y pryd hWflw yn bur erwin. Ciliodd y hachgen yn ei ol yn j union i'r traeth. a gwelai ei gydymaith yn ymdrechu j rhwng y tonau Wrth glywed ei lefau rhedodd dao nt-u dri o bersonaa i'r fan i geisio estyn cymmorth iddo. Wedi peth amser cawsant afael yn y c r f i Arfertvvd pob moddion er ei it(lityi at ei hun, ond y | ewbl yn ofer, Cynnaiiwyd trengholiad arno y fauti canlynol a dygwyd riieittifarn Niartvolaeth l>daa.v | weinioi." j llHYFEnDOP )EClIA.N.y- ngardd Mr. Thomas Jones, Bryntirion, (gynt o'r Caepant.) IJandderfel, j tan ofal y llangc garddwr, Gwylym ab Rhys^" mhae adau ) weled, yn ffrwythlawn dyfu, wely o faip, h.adau ) pa rai a dynwyd o gropa clomen wyllt, yr lion a saethwyd yn agos 1'ftie dywededig uchod. WvDDRMG.—Dvdd Sadwrn diweddaf, syrthiodd jj Absalom Roberts, bMhgfn Thomas Roberts, glowr, i lawr pwH ?to Pentre'r Wyddgrug, a bu farw )? y fan. WyoDfiRGG.—Y mae y ddyled oedd ar gapel y Trefnyddion Calfinaidd iv t-di ei thalu. yr hyn syddyn achos llawenydd nid bychan iddynt, yn gystal ag yn anrhydedd hefyd. LIVERPOOL. Wythnos i ddoe, liuniwyd a Iledaenwvd chwedl a barodd gryn aQonyddwch i drigolion y dref hon, sef fod y gwrthryfel eisioes wedi tori allan yn iwcrdriofl, ac y byddai i'r bradwyr Gwyddelig a Siartaidd, ym- osod a?; y ?waith o ddiny?trio a lladd yn ein tref ninau y noson bono. 1'! ?raddan y crcuid y newydd )1 arswydlawn hwn yr efFeithiai ar ein cyd-drefwvr. edrychai rhai o honynt yn H?wn dychryn, ereill fel rhwng ofn a ?cb?ith pan yr oedd yr anghredinwyr  yn chwerthin am ben hygoehdd en cymydoghm II' ofn us. Pa fodd by nag, ymgyfarfu yr ynadon a'r maer, a gwnaed pob darpariaeth i ddyogelu bywydau a meddiannau y trigolion. Ond pan gyrbaeddodd y liythyr-agerles o Dublin at y piet-heat.1 y yrydnawn, cafwyd y newydd fod pot.peth yn dawei yn hverddon a pharodd y maer i hyny i gael ei gyhoeddi ar U3-1 rwydydl1 y dref yn ddioed, fel y gailai yr ofmis o galon gysgu mewn dyogelwch. Nid oes amheuaeth nad rhyw ddy'hiru r yn y dref hon a luniodd y eel- wydd, a gobeithivrn y llwydda y swyddogion i gae! gafael arno. Y mae yn gyfiawri yn liaeddu cnsp I iem. Rhoddwyd hysbysiad allan yr un noson, ar y parwydydd, gan y Siartiaid, yn tystio eu lhvyr ym- wrthodiad &'r meddwl o gyrhaedd eu harocan trwy drais. Ond y mae yn ddiamrueu fod rhyw baroto- adau yn cael cu gwrseyd gan rai givallgofiaid yn ein tref, i gyflawai galanas yn ein mysg, oblegyd y mae cryn lawer o arran angenoi wedi ea cael, ac amm bersonau wedi eu cymeryd i fyon; ac y mae hyn yn j ddigoool reswm i'r awdurdodau ofalu ar fod digon o rym wrth law i drechu urirhyw at aflonyd," heddweh a masnach y dref. Yn meddiant un o'r personau sydd yn ngharchar, cafwyd Slythyr ag sydd yn rhoddi itysbysiad o bwys gyda gol wg ar weith- rediadaa ameanedig y repealers, yr hwn a ddichon fod o wasanaeth i'r awdurdodau. Ond y mae poh- petit yma yn berffaitli tlaivel, a hyde. WfJ niai felly y parhfiiit. Gwobu Asotiestrwvdd.—Nos I.11m ddiweddaf, fel yr oedd labrwr o'r cnw Thousas Morris, o Mag- hull, yn ceisio myned heihio i gongl y Ilwrfur yn Woodsidc, er mWYIJ hepgortalu v doll geiniog am gludiad dros yr afon. llitbrodd ei droed, a cilan fed llartw allan ar y pryd, dyssrvnodd ugain troedfedti ar y creigiao. Cymervvyd ef yn ddioed i'r meddyg<iy, j pan y «aCwyd fod y truan wedi tori un o'i goesan. Yr oedd ganddo ar y pryd 5s. ie. yn ei logell. I Byr 0 Nkwiii.—Daeth dynes o flaen yr ynad, II Mr. Rushton, ddydd Gwener, i ofyn ei gynghor ar yr achos canlynol: dywedai iddi fyned i werthfa gwirod i gesso newid peondiir nad oedd wedi C) fdf yr arian I ar y pryd, ond pan aeth gartref, canfu na roddasid iddi ond pymtheg swllt, Dywedai Mr. Rushton fod I yn rhaid iddi fyned i'i- Ilys sirol. I Y Siarttaid YN LivEAFOOII=—- Y mae blaenoriaid y cy* nghreirwyr a'r Siartiaid yn Liverpool, weiii di- Iy" esara pi en brodyr yn Dublin, trwy wneyd eu liunain yn anweledig yn y dref hono. Y mae y, gwagfostiwr Dr. Reynolds wedi myned na wyddys i i ba to ae aeth M'Manns ac ereill drosodd i Dublin ddydd Llun ond anffodus iddynt hwy, yr oedd cwn- stabl yn myned gyda hwynt, mewn dillad cyffredin, yr hwn a ddilyuodd M'Maiins i'w westy yn iiitirif ddinas Iwerddon. Pan aeth y swyddogion Gwyddelig i chwilio am dano yn mhcn yr awr naii ddwy, nid oedd i'w gael. Cafwyd gwisg filwraidd hardd yn et garp;>t-bag, o liw gwyrdd, wedi ei goreuro. "Y Pbbyll Milwraidd YN Evehton.—Yr wyth-I nos ddiweddaf gosodwyd (tents) i fynu i'r milwyr mewn cae yn Everton, ger y dref hon. Y mas dros I gattt 0 bebyll wedi eu gosod yn rhengau o ddegau- Ni fu dim o'r fath beth yma o'r blaen er 1805, pryd I y pabellai cadrawd o filwyr yn Bootle, yr hwn a elwid bryd hyny yn forfa Rootle, neu Bootle Marsh. I Nos Wener, aeth y 9fed gatrawd o wyr traed drosodd i Dublin, gyda chwmpeini o fagnelwyr o Woolwich, yn cynwys cant o wyr. Cymerwyd eu lie yma gan y 46 gatrawd a daeth cat niu d aral! yma wedi hyny- Y mae presenoldeb y fath nifer o fiJwyr yn Liverpool yn beth tra angbvffredin oblegyd y mite I ein trrf wedi bod yn ddiareb am el ifyddlondeb i'r goron ers oesoedd ac yn wir nid ywamgen na hyny I etto, os nad gwell nag erioed, gan fod ynddi gynifer o fiioKdd o Gymry, y genedl ffyddlonaf a fedd ei I Mawrhydi mewn un cwr o'i llywodraeth ëang, Nid brol wag yw hyn, ond ffaith anwadadwy ac yr ydym yn ymffrostio yn y ffaith hon, ac yn herio ein gwrthwynebwyr i allu ei gwrthbrofi. I YR Weth-bdbisbb.— Crybwyliein yn ein rhifyn diweddaf. fod deiseb wedi ei ffurfio at y Ty ('yfFredi?) yn erfyn am i'r mesurau caeth a basiwyd ir !wer- ddon, ?ae! ea best?n i'r dref bon, yr hon ddeiseb a ?ynwynid i'r Senedd nos Dun. Ond yr oedd llawer j yn anghymeradwyo y cyfry w ddeiseb, gan ystyried ei ¡ bod yn dangos ein cyd-drefwyr yn rhy ddibris o'u rhydtiid gwladol; o ganlyniad, ffurfiwd deiseb ¡ wrthwyneboi i'r gyntaf, yr hon a lawnodwyd gan nifer fawr o'r trigolion, yn crfyn na byddo i ryddid preswyhvyr Liverpool gaei ei gyfyngu mewn un I modd. I BONENNIGES ANFFODUS.-Dydd lau yr wythnos ddiweddaf. dygpwyd boneddiges dra pharchus ei go- f lygiad, o'r enw Julia Richards, o lfaen Mr. Rushton, dan y cyhuddiad o smuglo saith pint 0 Holland's gin o'r Isle of Man. Cynwysid y gwirod mewn pedair I chwysigen, y rhai a gerid ganddi mewn basgedan. II Cymerwyd ill pan .yn glanio o'r agerles Tynwfild. Dirwyid hi o. ddeugain swllt. Tro atgas iawn i foneddiges, onid fe? Meddyliai, druan, gael moeth- fwyniant gyda'i gin ond och 1 y fath somiant a 1; gsfodd! Collodd ei gwydryn, a gurfu iddi dalu dwy ¡ bunt i'r Frenincs, ac ni chnfodd ond y gwarth a'r ¡ gofid. Ya EGWYÐDOR WiRFonnoL.—"Wythnos i'r Sab- both diweddaf, traddodwyd pregeth yn eglwys St. James, yn y dref hon, gan y Parch. Joseph Baylee, o I Birkinhead, (y gwr a fu yn dadleu â Mr. Miall o bliiid sefydliad gwladol o grefydd,) dros genadaeth dramor Liverpool (Liverpool Foreigner's Mission), i n gwnaed casgliad o wyth pun?. [Dyma eto reswin cryf dros yr egwyddor orfodol> gan tia thycia yr un wirfoddol, debygid, gydag Eglwys wyr pe amgenj buasai huawdledd a brwdfrydedd y gweinidog enwog hwn yn ei dwyn allan i weithredu yn uwch nag ivyth pun^] Y LABEWTR WRTH y Dockiai;.—Nos Sadwrn II diweddaf, cafodd tua phum cant o'r gweithwyr wrth y duckian eu troi o'u gwaith, am wrthou cymeryd eu tyngu i fewn fel cwnstaiiliaid cynnorthwyol (special constables). Ofnid y buasai y dynion hyn, mewn I canlyniad, yn codi terfysg a chodwyd yr ben filwyr ¡ (pensioners), y fyddin, a'r pol ice, yn barod i weith- redo os byddai raid ond aeth nos Sadwrn heibio yn ddigon tawel, fel arferol. Wedi iddynt ystyried, aeth nifer o'r dynion ddydd Hun i ymofyn am eu gwaith, gan dystio eu bod yn gwbl foddlawn i gyn- northwyo yn nghadwraeth heddweh y dref; ond yr ateb a gawsant oedd, y cymerid en hachos at ystyr- iaeth. Gyda. phob parch i'r awdurdodau bwrdeisioi, meddyliwn fod hyn yn gario awdurdod braidd yn I' rhy bell. Y mae yn uatllriol i'r hwn a d bir ei fod vn cael cam, gael cyd-ymdeimlad ei gjd-ddynion ac fei!y yr effeithiodd y tro hwn ar Jaforvvyr a I gweithwyr y dref hon yn gyffredinol a diau mai nid i'r Dock Committee yr ydym yn ddyledus am dawel- wch y dref hon. (Jwekthwyr GWA YFFYN.-Cynwrwyd dau ddyn I' i fynu yn Byrom-street, ddydd Sadwrn diweddaf, o'r enwiin Banner a Cuddy, am fod ganddynt yn eu ¡ meddiant benau gwayffyrs aiewis such, y fath ag a II gymhellsr i'w defnyddio gan y Siartiitid a'r Repeal- ers. Dygpwyd hwy o flaen Mr. Rushton ddydd Llun. pryd y dywedai Banner mai cario y wach yn unig yr oedd ef dros Cuddy, o Church street i Bevington- bnsii, am yr hyn y talofld iddo flc. Dywedai Cuddy I mai felly yr oedd, ac mai t'.1.e 111 nnig. oedd yu gyfri- i fol. Pa fodd bynag gyrwyd N, dditt; i garchar, hyd I nes gwneir ymholiad pellach a dywcdai Mr. Rush- ton y aenderfynai chwilio yr achos vr gwaelmL ) Hunanmsiddiaid.—Dydd Mercher, cynnend j trengholiadau ar ddau ddyn a roddosant dorfyn ar eu bywvdau eu hunain. Y cyntaf octtd ar Henry i Critchley, 38 oed, yr hwn oedd yn byw yn Gradwell- j street. Yr oedd wedi bod yn wael ei iechyd am y ¡ deuddeng mis diweddaf, ac ni fu nemor ddim yn sobr y pythefnos olaf. Cododd ddydd Mawrth tuag ugain mynyd cyn chwech, a dywedai wrth ci wraig ei fod yn ruynyd at ei waith. Yna aeth i lawr y grisian ac yn fuan elywai ei wraig ryw swn rhyne- i lyd, ac aeth i iawr yn y fan. a chafodd ef ar ei gefn a'i wddf wedi ei dori yn ddyclirynllyd ag ellyn, bron og!ustbwyg:?'!d, a'rerfycangeuot yn ei ymyl bu farw yn y fan- Yr ail oedd ar Pd)r All wood, 30 I oed, pnwnbro?cr, yn VauxhuU-rcad. Dywedai ei frawd ei fod yn y shop prydnawn ddydd Ma?rth, i prya y clywai ergyd yn cael ei gollwng rhedodd i'r iloft-wely, a gwelai ei frawd yn gorwedd ar lawr, ac I ymhen deng myned yr oedd yn gorif. Tuag un rnss ar bymtheg yn ol y daethai o'r gwallgofdy, lie y buasai am chwx* mis. Yr oedd ers tu a Tins yn ot wedi bud yn dra isel a tberfysglyd ei teddwl. R, farn yn y ddau achos, gwallgofrwydd ainserol. I ligaiii m'iynedd yn ol nid oedd poblogaeth Deheudu i Cymra Newydd ond naw ar ugain o filoedd. clae yn biesenolyn ddau cant o fiioedd.

I IWERDDON.