Skip to main content
Hide Articles List

10 articles on this Page

Eisteddfod Gadeiriol Tir II…

News
Cite
Share

Eisteddfod Gadeiriol Tir II Iarll. t Gwyl y Banc. PWYSO A MESUR. I GAN BRYNFAB. I (Parhad.) IOAN. Cynyrchodd y bardd hwn awdl ganmoladwy; mae ei chynllun yn gryno, a'i hansawdd farddonol heb lawer o le i gwyno o'i blegyd. Ceir yma lawer o ddarnau cryfion o fardd- oniaeth loew. Ond aeth y bardd i hepian yn rhy ami, a gollyngodd o'i law ddarnau eiddil, a rhai gwallau mewn cynghannedd a saerniaeth. Ceir yma amryw o freichiau cywydd heb fod yr un hyd. Tebyg mai anffawd achlysurodd y lIinell- "Hyd eiriau nerth yr hen was." Nis gallasai cynghaneddwr mor dda fynd heibio iddi a'i lygaid yn agored. Nid yw y toddaidd canlynol yn toddi o gwbl "I warchod serch eu duw sal-yn rhoi'i blaid I'r oes druenus a'i chrasdir anial." Tebyg mai ymgais am orgywrein- rwydd sydd yn cyfrif am y Ilinell wall- us ganlynol: — "Delw hyawdl Elias." Ceir yn yr awdl un neu ddwy o bro- estiau llafarog- "Ahasiah, Samaria mwy, etc. ynghyd ag un neu ddwy o linellau yn rhy debyg. Feallai mai y darn salaf yn yr holl awdl yw hwn- "Try Ahab i Gartre Baal, Aethpwyd i balas Ethbal, I Ahab rhoed merch heb rus, Orwech y tir-ferch Tyrus; Ac enfys aur gwynfa serch Wrthi, brydferth briodferch, O'i holrhain—merch uchelradd, Jesebel i'w gochel gadd." Ond mae yn y darn ddwy linell ragor- ol i wneud i fyny am saldra y lleill. Englyn gwael yw y canlynol:- "Haleliwia Elias-oedd ei waith I'w Dduw yn ei deyrnas; Nefol was na fu loesion Yn lor-dirion i'r dewrwas. Lied gymysglyd mewn amser a ffigyrrau yw y disgriflad o Elias yn cael ei borthi gan y eigfrain wrth afon Cerfth "Ar fane oer afon Cerith,—yr yfodd O'r afon ei bendith; Daw o ddiwlaw wlad ddiwlith Faeth i'r olaf athrylith. Ei gyfran o gig cigfrain -A,-a'r rhai'n Gyfrannant o'u bara; Ni phaid torth y proffwyd da Nes derfydd ei ystorfa." Gvmaint mwy twt yw disgrifiad Dewi Wyn o EssyIlt- t Hedfan wnai'r gigfran gegfrith-o rywle Ar alwad Duw'r fendith; A bwyd i'r hen broffwyd brith Ar fainc oer afon Cerith." Eiddil iawn yw y disgrifiad o adferiad mab y weddw o Sareptha— "Trwy Elias dryloew—adawyd Einioes y mab marw; Argyhoeddodd wraig weddw Ei fod lawn gryfed a'i lw." Buasai yr awdl yn well heb y pennill olaf. Yr oedd yn gorffen yn naturiol hebddo. Ond dyna ddigon o gwyno, a rhaid newid y cywair. Egyr yr awdl yn naturiol gyda sefyllfa y wlad yn nydd- iau Elias, a dywed, fel rhwng crom- fachau— "0 anedd-dai'r mynydd-dir-daw ar- wyr Dewraf cyfandir; t Ni phaid gordd proffwyd y gwir Daro enaid yr anwir. Elias o Gilead Fu hyawdl lef Duw i'w wlad; Drwy ei oes wyllt, llymder saeth Oedd i eulun-addoliaeth. Oes Elias i luoedd—a fu farn- Hyfaf ornest oesoedd; Ymaflai hwyl gry ei floedd Ym myw hawliau Duw'r miloedd. Gwirionedd gair ei enau-a fu brawf Brwd ar grefydd delwau; A throdd gwarth ar dduwiau gan, A holl wyr eu hallorau." Ond rhaid gadael dyfynnu. Gydag ychydig mwy o ofal, gallasai y bardd wneud ei awdl yn fwy o gyfanwaith gloew. ASYRIAD. Ceir awdl ragorol gan yr ymgeisydd hwn. Efe yw Thesbiad y gystadleuaeth mewn pob ystyr. Rhannodd ei waith fel y can- lyn :-Nos ei Wlad, Cysgod y Proffwyd, Cwmwl a Phelydr, Prawf a Chosp Carmel, Ar Fynydd Duw; Ei Glod a'i Wobr. Nid yw y bardd yn troi a throsi ar ol hanes, fel y gwna ei gydymgeiswyr, ond cyffyrdda a'r holl amgylchiadau a grybwyllir ganddynt. Ni welais un gwall cynghaneddol yn yr holl awdl. Pe awn i feio rhywbeth, beiwn es- geulusdra y bardd yn cymysgu yr amser yn ei waith. Mor hawdd fuasai osgoi.y bai, a gwneud yr awdl gym- aint a hynny yn well. Bardd yw "Asyriad, a dim ond barddoniaeth y testyn a ganwyd ganddo. Nid oes odid linell wan o feddwl yn yr holl waith, ac mae ei gynghaneddion vn > gampus. Dymafel y disgrifia Nos y Wlad— nos eilun-addoliaeth "Ebrwydd y duodd wybren A siriol wawr Israel hen, Ei gofidiau gyfododd, A'i hanes teg, nos a'i todd Neshaodd awr ei nos ddu, A dinystr sy'n ymdaenu; Tania y mellt yn y man- Tros y tir daw trwst taran; Swn cur sy' yn y ceyrydd, Ac ar ffo mae cewri ffydd; Jehofah, gan wyr hyfion Anghofir, a rhegor Ion; Troi hawddfyd yn drist riddfan, Mae Ahab mwy ym mhob man, Arwydd gwarthrudd a gorthrwm, Bruddha lliw y broydd llwm, Dygyfor mae dig ofid, A byw yw llais rhaib a Hid. Yna daw cysgod y proffwyd- "Uwch byd gwyw y dirywiad-yn lewaidd, Elias y Thesbiad, Dros lor a dry i siarad, A'i ddewr floedd arafa'i wlad. 0 aneddau'r mynyddoedd- Elias Lywiai fellt drycinoedd; Yn vstlvs y tymhestloedd Deall y wawr dywyll oedd. Dywed am y cwmwl a dodd y wlad- "Y newyn digynhaeaf,—dry ei lun Drwy y wlad berffeithiaf; Ac ol gwywol y gaeaf Rychia wedd holl lewyrch haf. Yn nhv Ahab mae'r newyn—yn cerdd- ed, Ac urddas ni edwyn; Ar ei gaer o farmor gwyn Ni adawa flodeuyn. Ond Duw o'i Wynfa o hyd a enfyn Ar wib hael wyntoedd fara i'w blen- tyn; o lys Duw Elias dyn—faeth dyddiol, A moethau hudol ar esmwyth edyn." Onid ydym yn clywed llais Elias ger- bron Ahab yn y llinellau canlynol:- Pan werthet Dduw y duwiau Ofer oedd i ti fawrhau Codaist i herio'r cadarn, I onest fyd tynnaist farn; Angau heria'th gynghorwyr, A daw gwae i'th lidiog wyr; Rhof heddyw gryf wahoddiad I eurog lu, dwyllwyr gwlad, Draw i gwrddyd a'r Gwir-Dduw- Wamal dorf-i ymyl Duw." Yna gwelir Elias yn codi ei allor, y tan yn disgyn, a'r dorf yn gwaeddi- 'Heddyw, Ion, Efe sydd Dduw Ar unwaith llefai'r annuw, I'r dorf ddileth, beth yw Baal, Ond tyb eulun plant Belial, A sur mwy yw'r treiswyr mêl- Daw eu gwermod o Garmel." Dyma linellau eto sydd bron yn cynnwys holl fywyd y Thesbiad- "Dyn dewr ei anian, daniai drueni, A'i ddawn naturiol fel cledd yn torri, Meudwy y bryniau wnai symud brenin, A haul hawddgarwch i luoedd gwerin; Enaid mawreddog, a'i nwyd am ryddid, Gofiai annuwiol yn ddigyfnewid, Gwr i'w Lywiadwr, a fu'n Weled- ydd, Wyliai ochenaid Israel a'i chynnydd, Athro i'w genedl, a thwr i'w gwein- ion, Yn eofn chwiliai i ddwfn ei chalon Gwron y wawrddydd, dan goron urddas Waredodd lawer vdoedd Elias." Dyna ddigon i ddangos ansawdd awdl Asyriad, ac hefyd i ddangos fod ei awen yn fwy beiddgar nag eiddo un o'i gydymgeiswyr. Er y gellid gwella 11awer ar yr awdl hon, nid oes amheuaeth am ei rhag- oriaeth ar y pump awdl arall. Felly rhaid cyhoeddi "Asyriad" yn fardd teilwng i eistedd yng Nghadair Tir Iarll am y flwydyn 1914.

[No title]

Advertising

Colofn y Beirdd. !

[No title]

Advertising

[No title]

Nodion o Glyn Nedd.

Garddwyl Cralg-y-Don.

Advertising