Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

COLOFN Y BOBL IEUAINC.',

[No title]

Am Dro i'r Neuaddlwyd.1.

0 Bontardawe i Gaerdydd. I…

News
Cite
Share

0 Bontardawe i Gaerdydd. I Ac yn ol ar ein gwell ddarllenydd, a rhaid i ti gydnabod fod y duw "Mynd" yn bwyta llawer iawn o arian ac amser pobl yr oes hon, a hynny yn ami er niwed, ysywaeth. Pan mae gau-bleser a meddwdod ynglyn a'r mynd, melldith ydyw, yn arbennig i weithiwr caled glo neu ddur. Chwilia llawer o'r gweith- wyr am seibiant ac adnewyddiad nerth yn yr un modd ag y gweithia llawer er gwario cyfoeth nad yw'n eiddo iddynt. Gwibdaith fodurol gawsom ni gyda Mr G. T. Jenkins, Arweinydd Cor y Tabernacl, a'i Ddosparth Ysgol Sul, yn ddeuddeg mewn nifer, ynghyda dau ereill o'r ysgol yn gwneud pedwar-ar- ddeg. j Cychwynnwyd bore lau, y 4ydd cyf., am saith ar y gloch oddiwr Gapel y Tabernacl, a'r arosfa gyntaf oedd Pontypridd. Ac 'roedd y bore'n chwerthin I Ei heulwen dros y wlad, Ac Eden tan wen Hefin Oedd ael y cwmni mad. Awd ymlaen yn hwylus ac a llygaid agored trwy un o ardd-lwybrau cread, sef Cwm Nedd, ac nid hir y buwyd cyn cyrraedd Aberdar, a thrwy y Pare, ac ymlaen trwy Aberpennar, nes y glan- iwyd ym Mhontypridd, gerllaw yr hen Bont ardderchog ei bwa sy'n sefyll yn gadarn fel cof-golofn un o adeiladwyr Pynt Cerrig goreu y ddeunawfed gan- rif, sef y Parch. Wm. Edwards, 07r Groeswen. Efe hefyd adeiladodd y Bont (gyntaf) ar Dawe, a phont fawr Llandeilo. Wedi croesi y bont yn ol ac ymlaen, a chael yr olwg oreu arni oddiar lan yr afon tan gyfarwyddyd yr athraw, aeth y cwmni am ail-foreufwyd, oddigerth pedwar o'i nifer y rhai a benodasid i ddisgwyl dyfodiad "Arch- dderwydd y Bont," a phe'r "Bont" yn Ilawn o feirdd, pwy hefyd a fyddai'r Archdderwydd ond yr enwog, y diddan a'r galluog Brynfab 1 Brynfab a addawsai ddiddori y cwmni ag ychydig o hanes eedyrn y Bont, a thoc! wele'n llygaid yn disgyn arno'n ymlwybro tuag at ein harsyllfa. Ymunwyd yn awr a'r gweddill o'r ewmni ym mwyty Mr Hop- cyn Morgan, ac yn wir. nid oedd prinder archwaeth at yr ham a'r wy, ac 'roedd yr ambell ffraetheb a sylw a chrac a ddaethai o frest yr hen "Fryn" cystal a dim s6s ar y boreufwyd hwnnw, a chystal a dim llun o'r hen bont oedd ei adroddiad o gwpled un o'r hen feirdd, Llun ewr lloer yn llyncu'r lli." Yr oedd hefyd fel efe ei hun yn adrodd hanes adeiladu'r bont. Bellach, wele ni dan ei ofal yn anelu at Fynwent Carmel at fedd "Ieuan ap Iago," ac ar y ffordd ni esgeulusodd y cyfle i'n cyflwyno i'r hen foneddiges annwyl Mrs Davies, gwerddw "Ap Myfyr," awdur y "Toddaid" cynhwysfawr sydd ar faen coffa "Ieuan." Hi bia'r clod am ganu "Hen Wlad fy Nhadau" yn y cyhoedd y tro cyntaf erioed, a dyna fraint i'r cwmni oedd cael ymgydnabyddu ag un o gyfryrigau meithriniad Cenedlaethol- deb Cymreig. Hir oes i Mrs. Davies. Ydyw, y mae y gwir Gymro a'n Han- them Genhedlaethol mwyach yn anwa- ha -dwy. Cyrhaeddwyd y Fynwent lb ?dd, ac nid maen a Ilythyrennau arno yn unig oedd yno, eithr yr oedd yno hefyd ysbryd wrth ysbryd yn siarad hawliau'r iaith-ysbryd undeb yn cy- hoeddi melldith ar ben yr ysbryd hwnnw a gynhygiodd wobr o ugain punt mewn Eisteddfod Genhedlaethol am y cyfansoddiad goreu o Anthem Genedlaethol Gymreig," a hynny mor ddiweddar. cofier, a phum neu chwe mlynedd yn ol! Rhad arno!! Ai nid yw "Hen Wlad fy Nhadau" wedi cydio yng nghalon y genedl? Atebed rhywun dros y 45,000 a'i canodd gyda dylanwad mor ysgubol ar y maes chwarae yng Nghaerdydd rai blynydd- oedd cyn i'r Eisteddfod Genedlaethol gynnyg y wqbr grybwylledig. Gallaf innau ateb dros lawer cynhulliad heb- law'r cynhulliad o filoedd ar filoedd a'i canodd hi mor angherddol ddydd y Cadeirio yn Eisteddfod Genedlaethol Gwrecsam yn 1912. Gyfoethogion hael! pe rhoddech ddegwm o'r arian a'r dylanwad a roddwch tuag at ddwyn traul llofruddio, a chodi ysbryd- ion heintus gwahaniaethau ac ymran- iadau, tuag at feithrin yr hyn sydd yn uno ac yn cyfannu byddai clod i chwi. Os blina'r genedl, ond flinith hi byth. ar eiriau melodus a nodau persain "Hen Wlad fy Nhadau" yn ddios hi a bair glywed ei lief yn yr heol am yr an- them amgennach. Ddarllenydd hyn- aws, Elli di ddychmygu dy hunan yn sefyll ar un o uchel-fannau cenhedlaeth- oldeb a bwrw dy olwg o Fynwent Car- mel, Pontypridd, dros y ffiniau sectol, sirol, plwyfol, teuluol a phersonol, heb deimlo dy fod mewn dyled i'r gwladwr gweithgar, gonest, leuan ap Iago, a theimlo hefyd fod y Meddwl Cenedl- aethol yn rhy fawr a byw i'w lyffetheir- io a gwellt ? Gwerinwr ganodd ein can, ac yn serch y werin y mae diogelwch ein delfrydau. Nodyn Hen Wlad fy Nhadau," A aiff byth o'r bur hoff bau." Gan gefnu ar Y Tyddyn oer a'r Toddaid a dywedyd-Awdur hoff dy ado raid, wele ni mewn dymuniad da yn ysgwyd Haw a chyfaill a chydnabod, Mr. D. S. Williams, ond ni fynnem gefnu ar wyneb derwyddol y "Bryn" cyn cyrraedd o honom y Groeswen, a thra yn yngan y gair ffarwel i'r "Bont," ei rhamant a'i hud, yr oedd y "Bryn" a ninnau a'r llwch ar ein hoi yn hiraethu am fawr elw o'r anfarwolion. Ond er fod "Brynfab" yn ein cerbyd ni buan y sylweddolwyd gennym nad oedd efe tan ein gofal ni. A pha gwmni a gy- merasai arno ofalu am y glew ar y ffordd hon, canys llwybr cynefin iddo ef yw pob llathen ohoni, ac nid hir y bu'r cwmni cyn mawrygu y fraint o gael bod tan ei ofal. Cafwyd llawer o ffrwyth ei feddwl goleubwyll ar lawer o bethau, a help i fwynhau gogoniannau'r daith a hanes y lleoedd diddorol yr aem trwyddynt. Ar un o'r llethrau rhyng- om a "Westminster Abbey Cymru" (chwedl rhywun ond nid Gol. y "Brython") bu nerth y ceffyl haearn ar brawf, do, a chawd hwyl, ac er e; ami besychiad a'i hir weryru dallo M y prawf yn ganmoladwy, a chawsom nin- I nau'n hunain yn droedolion llawen ar ben ac ar hyd ffordd gul yn mwynhau tangnefedd a balm gan ddisgwyl i'n cyf- arfod y caredig a'r hynaws Barch Tawelfryn Thomas. Ni'n siomwyd tianys dyma glywed ei lais o bell yn llongyfarch "Brynfab" ar fuddugol- j iaeth ardderchog ei ferch ar holl ferch- i ed y byd mewn gweithio ymenyn yn yr Arddanghosfa fawr yn Abertawe ych- ydig ddyddiau'n ol. I Unodd y dosbarth yn y llawenydd trwy uno yn y llongyfarchiadau a churo o bob un ei ddwylaw. Dychmygem fod pob llysieuyn o gweiryn o'r mynydd-dir yn chwerthin ei lawenydd yntau gydag arogl esmwyth a dieithr. Gyda hynny wele ninnau yn sangu ar gysegredig a thragwyddol ddi-angof lwch rhai o'r tadau annwyl ym Mynwent y Groes- wen.. j (I barhau.)

I i ! "Cymru Fydd." ¡ I I…

i I Hirwaun.I

Advertising