Skip to main content
Hide Articles List

13 articles on this Page

Yr Iwerddon dan Arfau.

News
Cite
Share

Yr Iwerddon dan Arfau. GAX EIN GOHEBYDD ARBENNIG. Nid Ulster yn unig sydd i gael byddin amddiffynol yn yr Iwerddon. Erbyn hyn ceir yno fyddin genedlaethol hefyd, gyda rhyw gan mil o wyr yn perthyn iddi. Chwyddir y nifer wrth y cannoedd bob dydd, fel na fydd byddin gwirfoddolwyr Ulster ond peth bychan mewn cymhariaeth. Nid yw y Blaid Wyddelig yn y Senedd yn gyfrifol am y mudiad newydd hwn. Credai Mr John Redmond mewn symud yn dawel ac yn gyfansoddiadol. Gwrthwyneba bob ffurf ar derfysg a dinystr ar eiddo ac ar niwed i bersonau. Diau fod yr yspryd hwn wedi ennil ffafr miloedd ym Mhryden na fuasent byth yn rhoi ffordd i rialtwch a nerth anianyddol. Ond y mae y Gwyddel wedi ei argyhoeddi fod arfau Ulster yn cyfrif rhywbeth, ac mai i'r gynnau sydd yn nwylaw herwyr Ulster y gellir tadogi y mesur addawed- ig i wneud Ymreolaeth yn fwy cydnaws a meddwl y lleiafrif. Dywedir fod Cwmni Milwrol ymhoJb sir yn yr Iwerddon, ac fod brwdfrydedd mawr yn meddianu pawb a berthyn iddi. Cefn- ogir y mudiad gan rai o ddynion mwy- af parchus a chvfrifol yr Ynys Werdd* Edrychir ar y Milwrlad M. G. Moore fel y cad-Iywydd, ac ar y Proff. Mac Neill o Brifysgol Dublin, a Syr Roger Case- ment fel y prif drefnwyr. Ymdaengys fod tua thri o. bob deg o'r Gwirfoddol- wyr Cenhedlaethol wedi bod yn Myddin y Brenin, ac felly gwyddant beth yw trin arfau yn ogystal ag ymarferiadau milwrol. Dywedir wrthym yn groyw iawn gan fwyafrif gorlethol trigolion y chwaer ynys yn parhau yn selog dros gael Ymreolaeth. Am eu bod yn dawel ac yn ymgadw oddiwrth droseddau, cymer y gelynion arnynt gredu tod yr Iwerddon yn foddlon ar ei chyflwr presennol, ac nad oedd sel dros y peth yn unman. Yr unig sel a welent oedd eiddo y fintai yn Ulster yn erbyn y peth. Yr un oedd eu hymddygiad at Gymru ynglyn a Datgysylltiad. Gan nad oeddym yn tyrfu byth a hefyd, ac yn cynnal cyfarfodydd yn ddibaid, cy- merent yn ganiataol ein bod wedi ym- dawelu ac anghofio. Ca Mr Bonar Law, Syr Edward Carson, Arglwydd Londonderry, Arglwydd Lansdowne, ac ereill o'r un gwehelyth weled heddyw eu bod wedi gwneuthur rhywbeth mwy na chicio nyth cacwn, wrth gefnogi gwrth- ryfel a chymell bobl gyffredin i ddwyn arfau yn Iwerddon. Y maent wedi deffro yspryd yn y wlad nas gellir ei ddarostwng yn rhwvdd. Y syndod yw fod trigolion tair rhan o bedair o'r Iwerddon wedi bod yn dawel cyhyd. Ein gobaith yw y llwyddir yn LIundain i drefnu telerau heddwch rhwng y pleidiau ac y pasir y Mesur Seneddol nesaf gyda chydsyniad pob plaid. Os na wneir hyn, ofnwn y bydd y canlyn- iadau yqn alaeth us, ac yr agorir pennod arall o gyni a chaledu a gofid yn yr YnyBoedd Prydeinig.

Ar Lannau Tawe.

I O'r Wlad.

Cymanfa Ganu AnnibynwyrI Burry…

¡ Hirwaun. I

Nodion o'r Onllwyn a'r Cylch.

.Nodion o Frynaman.-I

[No title]

I | Er Cof !

I Colofn y Gohebiaethau. I

IMoriah, Pentre. I

Cwrdd Tysteb R. Gwyngyll Hughes.

Colofn y Beirdd. I