Skip to main content
Hide Articles List

14 articles on this Page

COLOFN Y PLANT.

Anrhegu Ysgolfeistr yn Aberdar.

[No title]

ICyngherddau Clasurol yn 1…

IAberafon. I

[No title]

Treorci.

News
Cite
Share

Treorci. Nos Wener, Chwef. (5ed, yr otnld yr Am- bulance Hall yn Uawn, ac awydd mawi- am weled Jack y Bachgen Ddrwg." Yr oedd lliaws wedi clywed son am dano, ac yn adnabod pi gymdeithion fel meibion a merched adnabyddus yn y lie. Y maent yn ddwfn yn serch y trigolion oddiar eu llwyddiant diweddar yn Ynvshir, pryd y dyfarnwyd y cwmni hwn mewn geiriau elir a chlodfawr yn oreu yn y gystadleuaetli ddramodol fu yno. Cat'wyd i ddechreu, gan y llywydd, Mr H. Bowells, Ysgol y Cynghor, eiriau pwrpasol iawn ar orffen- ol y ddrama yn Nghymru a'i dyfodol tebygol a tlylanwad y ddrama i ddiogelu iaith, delfrydau, a nodweddion y bywyd Cymreig. Yna cododd y lien a chawsom olwg ar John—bachgen bvw, croew ei 1 ais, a chlir ei eiriau, a'i ehwaer, hithau yn Uanees fochgoch, braf, yn ddiwyd yn dirwyn ei hedafedd, tra'r tad pwyllog a'r fam bryderus yn ymddiddan am ddyffxlo! yr hen aelwyd semi. Yr oeddym ar un- wiiith yn anadlu awelon v wlad a'r hen fwthyn dirodres yn fyw o flaen ein liygaui Yn y cyfnod yma o'r hanes dygi. vd o n blaen olygfa ar ol golygfa. Domol eich: fol oedd canu cor y cymydogion ar nermil] o waith liar, T, ionias-y cor yn ylo 1.1 Ilong ar y lli, pob un yn ei gywair ei hua a'i ffordd ei bun yn canu a'ilygaid ynghau Wetinfford yr arweinydd gwarog fel drwmendari yn lliwio ac yn llywio y cvfan. Naturiol iawn liefy<{ oedd Shan ac Ann yn ymgomio'n felus ar y ffordd-yn pwvso II mesvir boll ddigwyddiadau mawi- yr ar- (tal-yi- oedd pob modfedd o honynt, tro v pen, goslef y llais, yn proti v "gossiping gift" yn ddiogel ddigon, a'r 'ciogs' yn 'claffio' i ffwrdd yn coroni yr oil. Darn arall o'r cyfnod yma o fvwvd vr arwr oedd ei gysylltiad a Lodwig, Park' v Fljn. yn y ffair. Er nad oedd gan Lodwig ran helaeth gwuaeth hi gyda graen. Yr oedd yma gyfuniad o bobpeth mewn dull, llais, ymddangosiad i wnevd gentleman farmer bob modfedd o honno. Y r oedd gan y tad ddarn anhawdd ei chwareu gan mor amrywiol yr amgylchiadau, ond yn ei allu i reoli corff a llais gwnaeth ei waith i berffeithrwydd. Yn y cartref mor ham- ddenol a dwys, yn y fiair yn cyfiogi John, mor gyflym ei dafod doniol, a'i ymgom ffraeth a Lodwig Park y Ffin ar ryddid crefyddol y gweinion, cystal araeth ar Ddadgysylltiad a dim ddyw(M;lwyd erioed. Drachefn, ar ei wely marw, gallech deimlo fod ei wyneb llawn wedi curio i ffwrdd o'r bron ac angau llwyd o'i gwmpas, a'i lais egwan toredig yn dod o wagder corff ym min marw-—John yn wylo, ei briod yn brudd. "Yr oedd yr olygfa yn Uethol, a phan aeth yr ochenaid ddiweddaf i fyny a'r lien i lawra chlywid ochenaid o ollyngdod boddhaus drwy y dvrfa, eto taflai ei briod (ei chwaer yn 01 y enawd) "glow" troB y eyfan. Yr oedd ei llais mor felodaidd ,neu felfedaidd feallai, mor glir a dwys, ac yn llifio allan heb ymdrech fel yr afon, a'r dagrau wolid mor fynych yn treiglo i lawr y rudd yn brawf fod vr hyn actiai yn deimlad byw—yn real iddi hi ei hunan. Yna eawsom olwg ar John yn dechreu cyfnod newydd. Yr oedd wedi heneiddio yn rhyfedd. Dim syndod iddo flino ar fod yn was fferm. Dyma'r 'comed- ian' o wadn ei droed i'w goryn. Tra'n ffarwelio a'i fam i Sir Forganwg, cawsom yn ei ddull penigamp ef ei hun bentwr o'r ffraetliebion mwyaf gorchfygol. Yr oedd yn llethol o ddigrif. O'r ochr arall yr oedd llais wvlofus ei fam a'i llygaid llaith yn gwnevd y 'cmurast' yn dra effeithiol. Dacw Jobn a'i ;vd\-n gwyn i ffwrdd, ond dacw Man. cwnvdoges, "yn ei gwan hi" dan Mtereian' am y ty i gydymdeimlo a -VIaria, y pliwy h ii yn Onid oedd liitha-u wedj ""Iii iiiti).P Yna y niae'r don- io) yn cyredd do pan y mae John yn cyr- aedd Sir Morganv.g, ac yn chwilio am Jane ei C'hwaür wcdi ,(.I:i \"1" address. Yna cawn ar aelwy" Jane, yn dwt a destlus, a gr u 't bywyd da o'i chwinpas, ar y bwrdd %!i enwedig ar Arthur yn ei lodrau brethyn a'i grys main, a Jane hithau, er wpdi coni ei bochau cochion iwh, eto yn c-adw yn ieuanc dros ben. Yma y cafwyJ y 'climax' mewn digrifweh. Tra'n traf-lyncn wrth y bwrdd, ac yn bwrw allan 'jokes' ymhob gair ae ymhob osgo, nid oedd symudiad heb ystyr iddo. Tynodd y ty i lawr gan stormydd o chwerthin. C'yn bo liir daw y gweinidog ar y 'scene.' 0 ran presenoldeb a goslef yr oedd yn 'Fethodistaidd' dros ben, a'i yrtf- gom a Jane yn hynod "true to nature." Yna cymerwyd ni i'r wlad i weled Maria a Thomas Jones gyda'i lais naturiol a'i ffordd ddirodres yn cvfansoddi ac yn dar- lien llythyr iddi at John. Daw John vn ei urddas a i ymwybyddiaeth o'i hwysigrwydd fel 'official' ger ein bron, yn ei osgo a'i wisg yr oedd < 1 rwyddo vn ddvn arall v digrifwch wedi rhoi HP i nerth a 'dignity. Yna daeth Morgan heibio (alias Carver v Canwr). Yn llenwi ei le i'r dim a gwen- .wyn gwawd gweniaith a gwendid wpdi ym- gnawdoli ynddn, ac felly ei gyfaill yritau yn Haw n dichell a dirmyg a chartreJol dros ben yn ei waith. Gellir dweyd am hwn a'r cwmni i gyd nad oedd dim 'stiffness' an- naturiol yn agos atynt. Yna o'r diwedd dvma ni yn y dafarn. ond mor anedwydd ydoedd John—yr oedd yn llwyddo i roi yr argraph arnom ei fod yn hollo) 'out of place." Pwy nad edmygai y Sergent? Dyma 'hit' ardderchog, a honno vn ber- ffaith naturiol. Da iawn hefvd oedd y tafarnwr—yr oedd ei ffalsder, a'i groeso, a'i garedigrwydd pervglus, ac yn olynol ei lais garw taranllyd, a'i gi-eidd-dra. yn g i -eid d d ra, yii ychwanegu at werth y darn. Yn ddiau mae yntau yn fedru.s ac yn deaH ei ran yn drwyadl. Yna daw ymlaen Bili Ponto, yn- tau yn 'ynignawdoJiad' o'r meddwvn duaf, ac yn llwyddo yn ogoneddus i ddangos ei drueni a'r warth vn ogystal a chreulondeb dyhirol y fasnach a'i difethodd. Gydag ef gwelwn Jack mewu cymeriad newydd eto, a'r un mor fedrus yn awr ag o'r blaen- pa un bynnag ai gwas fferm ai 'official,' ai crwydryn meddw, yr oedd i fvny a'i waith bob cynnvg. Golygfa ryfedd oedd hon. Jack yn newynu ac yn go'fyn tamaid yn v dafarn y bu'n diota, v tafarnwr yn ei hyrddio i ffwrdd-ei wallt" yn syth i fyny, ei lygaid yn meUtdenu, yn gwaeddi-yn marw, ac yn disgyn fel careg i'r llawr. GweJd y dyhirod fu'n ddinystr iddo yn ei drin fel baw, ond dacw Ponto yno, a dyiia araeth! Triniai y ddau ddyhiryn nes trydanu y lie a'i eiriau. Mae jack yn dadebru yn ei freichiau, ac yn syth ant at y gweinidog i "seinio y pledge," a thra yr oedd ei fam druan yn dan mewn gofid am dano, heb fod nepeil oddiwrtho, a Jane ac Arthur yn ceisio yn ddjobaith ei darbwyllo, mae John a'i gymdeithion i fewn ac i'w breichiau yn y fan. Dyma noson nas anghofir yn fmlll. Dyma ddrama ac iddi genhadaeth. Dyma fywyd yn ei ddu a'i wyn, ei ddigrifwch a'i bechcwlau, heb geisio cuddio dim ar y gwir- ionedd—y prvdferth a'r hagr ym mhob agwedd ar y bywyd Cymreig yn cael ei dynnu i'r wyneb, a phob peth yn chwaethus o'r dechreu i' rdiwedd. Os rhywbeth feJ hyn fydd y ddrama yn Nghymru, paham nas gellir disgwyl daioni oddiwrthi? Treorky. GWRANDAWR. I

[No title]

I Llansamlet.I

I ! Ferndale. <

IPontycymer.j

ICaerdydd.: I.

J Aberteifi a'r Cylch.I

Advertising