Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

Y Stori.

News
Cite
Share

Y Stori. MARWOR TANLLYD. (GAN M. H. CHARLES, GADLYS, ABERDAR.) (Parhad.) Yr oedd vn noson hyiryd tra Gwen a minau yn dod yn ol fraich-yn mraich wedi bod allan vn rhodio am ddwy awr. Yr oeddem wedi cwrdd a'n gil- \Jydd droion cyn y noson hon, ac wedi tyngu llw o ffyddlondeb i'n gilydd beth bvnag ddeuai ar ein llwybrau. Cerddem yn araf dros yr heol gul ar- weiniai i dy mawr John Hughes y gaffer, pan yn sydyn pasiodd rhywun ni gyda chyflymdra heb wneud un cyfarchiad. "Tom Powell oedd hwna," meddai Gwen. "Mae yn fy mhoeni; dywedais yn bendant wrtho er vs misoedd yn ol nad oeddwn yn ei garu, a'r wvthnos ddiweddaf gwaherddais y ty iddo. Ond ehwarddodd, a dywedodd y buas- ai yn dod yno hyd nes y buasai fy nhad yn ei wahardd, a danododd i mi y colier bach o Aberteifi a llawer o bethau ereill." "Peidiwch gofidio, Gwen," medd- wn, 'does dim byd i fynd rhyngom mwv, mae gwir gariad yn medru chwerthin am ben llu o anhawsderau." Yr oeddem ar fedr ymadael a'n gil- ydd, ond yr eiliad nesaf safodd yn ein hymvl John Hughes a Tom Powell. "Beth yw'r fusnes hon sydd genvt ti, Gwcn" meddai John Hughes vn sarug, a theimlwn Gwen yn crynu drwvddi, ac yn methu dweud gair. Buaa¡ yn dda genyf gael ei chvmer\-d 13'uall'a i yii dda get-, d ymaith genyf fel yr oedd v' funud hono, ac meddwn yn wroi, Ga i ddweyd gair drosti?" Cynddeiriogodd John Hughes drwvddo braidd cyn i mi orphen y lrawddeg, ac meddai'n wawdio1- "Gai di ateb drosti yn wir, v ci hunanol? Pwy roddodd awdurdod i ti i-odiana gyda Gwen? Taw, neu ti gei I fyn'd yn glwt dros y gwrych vma." "Nid oes ofn dyn arnaf," meddwn, "ac nid wyf yn credu fy mod wedi gwneyd dim i alw am y fath driniaeth oddiwrthych." "Paid agor dy enau, yr idiot," meddai. Dyma ddarpar wr Gwen y 1 fan hon, a thithau yn ei hudo i ddod allan genyt ti dro ar ol tro. Gelli gryn- hoi dy bac pryd y mynot, a myn'd yn ol eto i Aberteifi yn was ffarm, fe ofala i na chei di yr un jobyn yn y Rhondda cyhyd ag y bydda i yma. Cer i'r ty, Gwen, mae'n rhaid edrych ar dv ol di yn fwy manwl. A cher dithe, 'r Cardi, o bothdi dy fusnes, a gofala na wela ddim o honot ti byth mwy ar y premises hyn." Gwelais fy mod i gael fy nhalu i ffwrdd yn mhen yr wythnos, ac am nad oedd yr undeb sydd yn awr yn bodoli rhwng y gweithwyr, gwyddwn y buasai John Hughes yn can holl byllau y Rhondda yn fy erbvn. Ni ddychrynais oherwydd hyny, ond ofnais y buasai yn tori holl gynlluniau Gwen a minau. Gwyddwn fod Gwen yn caru ei thad, er ei holl wendidau, ac yn credu yn wirioneddol ei fod wedi gweithio ac aberthu llawer er ei mwyn hi a'i mam, a'i fod hefyd yn y drafodaeth hon yn gweithredu yn gydwybodol gyda'r unig amcan o wynu ei byd hi. Dyna y rhwystr < mawr oedd ar cin ffordd, methwn a chael gan Gwen weled y dyn hunanol a'r Haw haiarnaidd yn ceisio plygu pawb i'w ewvllys ef. Anfonais lythyr i Gwen, yn gofyn iddi ddod i'm cwrdd, ond ni ddaeth atebiad; anfonais un arall iddi, ond yn ofer; penderfynais anfon y trydydd iddi, a'r bore wedyn cefais atebiad, yn dweyd nad oedd wedi derbvn 'and un llythyr oddiwrthyf, ac fod llawer o gynwrf wedi bod yn y tx, fod ei thad wedi troi yn hynod o gas iddi, nes gwneyd ei bywyd hi a'i mam yn chwe rw iawn; ond gobeithiai y buasai pethau ?" dod vn We^ ?" fuan. Nid oedd ei mam ??' Codi 0>i S^ely cr y n?n nosonerf"iai yn ?-ni barchu ?om ™ T'> 7e" n ? ??? cael heddwch ?,l N, t, Ond P\ ami b.-idio ZnP rin°H dl ne1 b' OS na -iuasai arm c¡dio Pr10df neb os 11a t" vnelthaf?'' ?bo?d ? '?. ? ?sai yn eIthaf SIc-r ?? bod \n ci "arn Vr °Cdd Iom ??-el! yno bob? a'i thad >n dgwyl iddi hithau ei roesaw u. Ni ?'?? sut y troa? pethau, ond dywedai v buasai \n dai pethati, otid d\I xllledai I)tlasai dal I-) N,n ITN-ddlon in i ar waethu af, pawb, ond barnai mai g?eU oedd  ni beidio cwrdd nes elai vr Ystorm heibio. Daeth y Sadwrn talu, a chefais fy anan a gwybodacth nad oedd fy angen yno mwy. Ceisiais waith mewn dau fan arall yn y Rhondda, ond vr oedd John Hughes wedi bod vno o'm blaen yn cau y drysau. Ofnwn yn fawr gyfarfod a John Hughes, rhag ofn y buasai yr hen ddyn oedd ynof finau yn codi el ben vn rhv uchel oblegid yr oedd dialedd John Hughes yn greulawn tuag atal; ceisiai fy newynu pe gallai. Y n yr argyfwng ^n s3rthiodd fy llygaid ar hysbys- lad fo? ??S'?n un vn dal tvstvsg-rif vn vr an d,dosbarth yn Newcastle. Gwncs j ?'r ail (ido.barth Nei%,castle. Gx\-nes! apel ac er f?- si-ndod ? ?chwyn vno vn mhcn { ?vr ? ?'' '???? eto ? Gwen ond vn ° Cr' Clywais fod ei mam y ??aeet? hygu, a Swvddvn fod fv Hv?.! vm • '11 CaeI JU Cadxv §'an r>wun. j' Cefals Ie vn' i'\ ew- ?eta.s Je ardderchog vn New- (-?a-,?tle, vn nihell tu dis-i ^vUaAn f°rS,aU?r »>thyr i| ^nobryd? H lawer I1vthvr i: gair Vn O?,l r); ond ni ddaeth; "air vn ol "no' a Tr.euhals dW>' fl>'nedd ,a Slcrheals d dystysgrif ,? tvd^ S anrhydedd I Cdais 2. ?osbarth blaenaf- 1 Cefai,s vll 1,Dfa, ac Ccfaisswyd'd ??? v 10fa, ac loni bai am fy hiraeth a'r pryder yn nghylch Gwen o'r braidd na ddiolch- wn i John Hughes am gau pyllau y Rhondda yn fy erbyn. Yr oedd yn ddydd Nadolig, a theim- lwn awydd angerddol am gymdeithas Gwen, a phenderfynais fyned i Gaer- dydd i dreulio ychydig ddiwrnodau yr wythnos ganlynol. Anfonais air i Gwen, a cheisiais ganddi drefnu ddod i'm cwrdd, ond, fel arfer, ni ddaeth gair un ol. Yr oeddwn wedi treulio dau ddiwrn- od yn Nghaerdydd, ac heb weled neb o'm cydnabod. Y bore wedyn yr oeddwn yn ngorsaf y Taff Vale a thocyn yn fy llogell, yn disgwyl y tren oedd i fy nghymeryd at Gwen feddyliwn, pan yn ddisymwth cyfar- fyddais a illiam Thomas, yr hwn welthiat yn yr un talcen a mi pan yn y Rhondda. "Ydvch clii'ii gweithio vn yr un man 'nawr?" meddwn. "N a, o dan Tom Powell wyf yn awr. Y r oedd swper fawl" genym neithiwr, a ch\udd i anrhegu Tom Powell ar adeg ei briodas." I "Pwy yw ei wraig?" medd wn vn frysiog, oblegid gwehvn ei fod yn an- I esmwyth yn nghylch ei dren. "nilerch yr hen gaffer," meddai, a I ffwrdd ag ef. 'Rwy'n ofni y collaf y tren i Abertawe," meddai. "Gobeithio y caf eich gweled eto." Xi atebais ef, ond sefais yn y fan hono fel un wedi ei daro yn fud. Maent wedi concro Gwen," meddwn ynof fy hun. Gwell i mi fyned yn ol at fy ngwaith." Ymdrechais beidio meddwl mwy am Gwen, ond methwn vn lan. Medd- vliwn am y dtoddefiadau yr oedd yn sicr o fod wedi myned drwyddynt, ond ni chredais y buasai yn priodi Tom Powell. Gwyddwn nad oedd wedi cael un o'm llythyrau, a chredwn dwy'r cyfan fod ei chalon yn eiddo i mi. Aeth deng mlynedd heibio. Yr oeddwn wedi llwyddo yn neillduol, ac wedi crynhoi nid ychydig o dda y byd hwn. Y r oeddwn wedi treulio saith o'r deg yn Bermodine, Be tua deugain milldir o'r Newcastle; yr oeddwn yno fel prif swyddog o dan y cwmni, ond rywfodd yr oedd fy nghal- on o hyd yn Nghymru, ac nid oeddwn wedi gweled neb allasai lanw He Gwen. Tynwyd fy sylw yn y papur dyddiol at danchwa yn v Rhondda, vn v gwaith lie yr oedd Tom Powell yn oruchwyliwr. Condemniwyd ef yn fawr yn yr ymchwiliad, a darllenais rhwng y llinellau ei fod vn colli ei draed yn fynych drwv" feddvvdod. Methwn beidio meddwl am Gwen, er ei bod yn eiddo arall er ys blynvdd- oedd bellach. Er fy syndod, yn yr un newyddiadur, gwelais hysbysiad fod eisiau goruchwyliwr yn y lefa He vr arferai John Hughes fod. Methwn ddyfalu beth oedd yn bod, a chodai Uu o ofyniadau i'm meddwl. Tybed fod fy ngelyn o'r diwedd wedi marw ? A sut farwolaeth gaf odd ? Beth am Mrs. Hughes, druan, a Gwen, fy Ngwen an- wyl? Apeliais am y lie, dywedais mai un o blant y lofa hono oeddwn, ac amgauais fy nghymwysderau. Mewn llai nag wythnos yr oeddwn wedi cael y He. Ymadew ais a Lloegr gyda dymuniadau da Ilu o gyfeillion. Meddiennid fi gan ryw deimlad rhyf- edd wrth fyned i fyny i'r Rhondda o Gaerdydd. Yr oedd tair blynedd ar ddeg oddiar pan fum y ffordd hono o'r blaen. Yr oedd y lie wedi newid yn fawr, ond ni synais. Cofiais am yr olwg olaf gefais arnaf fy hun yn y drych, yr oedd amser yn gadael ei ol ar bobpeth. Ond beth am Gwen? 0 fel y caraswn ei gweled. Holwn yn ddi- frifol a oeddwn yn pechu. (I'w barhau.)

Advertising

IPant y Coblyn.

j I ! Byr Hanes. | !-_.

Penheolgerrig, Merthyr.I

Dosbarthwyry Parian.'