Skip to main content
Hide Articles List

5 articles on this Page

Advertising

Advertising

Advertising

I Yi\HotA MR ASQUITH!

News
Cite
Share

I Yi\HotA MR ASQUITH! Erbyn iiyn, y mae'r Senedd Erbyn. hyn, y ma.e'r Senedd newydd—trydedd Senedd y Brenin Edward—wedi ei hagor, yr Araeth o'r Orsedd wedi ei darllen, ac y mae Arweinwyr gwahanol bleid- iau Ty'r Cyffredin wedi dweyd eu barn ar ei phwys. Dywedir mai yr Araeth Frenhinol hon ydyw y ferraf a gafwvd odid erioed Beth bynag am hyny, evnyvysa ddwy addewid oll-bwysig, ac os L Jl. v\ -1. J Ct. llwydda'r Senedd i gyflawni'r ddwy addewid hyn yn unig, fe wna enw mawr iddi ei hun vn hanes Pryden a bydcl ei choliadwriaeth yn fendigedig yng nghyfrif diwyg- wyr am lawer oes. Mae'r ddwy addewid yn sylfaenedig, wrth reswm, ar y ddau brifbwnc a osod- wyd ger bron y wlad yn ystod yr etholiad—dyogelu Cyllideb IVir. Lloyd George a difodi gwahardd- iad Arglwydd. Dipyn yn amwys, fel rheol, ydyw'r eiriad- aeth a ddefnvddir mewn areithiau brenhinol, ac nid yw'r araeth hon yn eithriad. Nis gellir casglu oddi- wrth yr araeth ym rnha drefn ac ym mha fodd y bwriadai'r Llyw- odraeth ddwyn v materion hyn ger bron y Senedd. Ond, cafwyd es- boniad yn araeth Mr. Asquith—y bregeth a draddododd i egluro'r testun. Dywedai'r Prif Weinidog mai ei fwriad ydoedd pasio'r Gyll- ideb yn gyntaf, ac yna i gynyg penderfyniadau ynglyn a Thy'r r Argl vvyddi, y rhai, ar ol eu pasio, a fwriadai. eu corffori mewn mesur i ddiddymu gwaharddiad y Ty hwnw. Disgwyliai yr ai y Gyll- ideb a'r penderfyniaaau drwy Dy'r Cyffredin cyn y Pasc; ac ar oil gwyl y Pasc ei gynllun ydoedd dwyn y mesur gwahai ddiad ymlacn wedi ei sylfaenu ar y penderfyn- iadau. Rhaid inni addef nad ydym yn teimlo'n holiol foddhaol ar y cwrs y bwriada'r Prif Weinidog ei gym- eryd. Oddi yma draw ymddengys inni yn un peryglus. Nis gall y Weinyddiaeth fforddio i golli cefn- ogaeth Mr. Redmond a'i blaid, a'r perygl ydyw y cyll eu cefnogaeth ymhlaid y Gyllideb oni roddir mwy o sicrwydd iddvnt y caiff y mesur i ddelio a gwaharddiad Ty'r Arglwyddi ei gario drwodd. Nid ydym yn beio Mr. Redmond am y sylw wnaeth ar y camargraff gyn- yrchwyd gan araeth Mr. Asquith yn yr Albert Hall. Yr argraff rodd- odd Mr. Asquith, nid yw yn unig ar feddwl Mr Redmond, ond ar feddwl pawb arall oedd na fuasai yn cymmeryd swydd heb iddo yn. gyntaf dderbyn gwarantiad gan y Brenhin y sicrheid y mesurau a besid gan Dy'r Cyffredin. Ond, ymddengys yn ol eglurhad Mr. Asquith mai nid dyna ei feddwl. Gresyn na fuasai wedi egluro hynny yn gynt. Sut bynnag, a'i tybed mai doeth ydyw dwyn y ¡ Gyllideb ymlaen yn gyntaf cyn delio a Thy'r Arglwyddi ? Gwydfl om fod y Gyllideb yn b^yysig | .J b "'1 haethol, ond "ni fyddai ergohirio I am ychydig wythnosau yrr Ueih^u I dim ar ei gwerth, nac ychwaith yn ychwanegu fawr at anhawsder y sefyllfa arianol yn y wlad oher- wydd ei gohiriad. Ac heblaw hynny, byddai anfon y Gydlideb i Dy'r Arglwyrldi cym p'enderfynu cwestiwn y gwaharddiad yn gyf- ystyr a chydnabod hawl yr Ar- glwyddi i ymyryd a materion ar- ianol—yn fath a'r ategiad ar eu hawdurdod ormesol a thrahaus yn y gorffenol. Ymddengys inni mai y cynllun goreu i ddiogelu cefnogaeth y blaid Wyddelig ac ar yr un pryd i ddang- os i'r wlad ei bod o ddifrif yn eu hamcan i ddifodi-i'eto yr Arglwyddi fyddai i'r Weinyddiaeth fyn'd i'r af- ael ar unwaith a chwestiwn 3r veto. Nid ydym yn deal! paham nas gellir dlivyn mesur ymlaen yn ddiattreg i ymwneyd a'r cwestiwn hwn. Pa angen sydd am dreulio amser i basic penderfyniaclau ar y mater ymlaen Haw ? Mae Ty'r Cvfiredin \T-'L y re d eisoes wedi dadgan ei barn mewn penderfyniaclau cliarmyys, yn 1907 ac yn 1909, ac y mae'r penderfyn- iadau hynny éiT gofnoaion y Ty. Y mae'r wlad 3-11 yr Etholiad wedi cadarnhau cynwys y penderfvniad- au hynny. Methwn a gwelcl i ba ddiben y collir amser i ddadlu ar benderfyniadau eto. Ond y cam L o Ond N;, cam dewraf -ydyv/r cam goreu a'r cam diogelaf—sef dwyn mesur 3-mla.en i roddi ffurf ymarferol i ystyr y penderfyniaclau hynny ac 1 lais mwyafrif Etholwyr y wlad. Hyderwn yn fawr y gwel Mr Asquith a'i Weinyddiaeth eu ffordd yn glir i fabwysiadu y cynllun dewraf. Trwy wneud hil-nny. sicr- hant gefnogaeth y blaid vVyddelig a phlaid Llafur a rhoddant y bodd- lonrwydd mwyaf i'w plaid euhun- ain. Oni wnant hynny, ofnwn 37 collant eu cylle, y gwanychir eu i e nerth, os nad, yn wir, v collant eu mwyafrif, a'r canlyniad fycld tafiu'r wlad unwaith eto i ganol berw Etholiad. Credwn foci 37 Llywodraetli yn berffaith gy-wir yn eu hamcan, eu bod yn bwriadu'n onest i sicrhau y ddau beth pwysig a addewir yn Araeth y Brenhin. Addefwn yn rhwydd fod cwestiwn Ty'r Ar glwyddi yn un dyrus ac mai nid gorchwyl hawdd ydyw newicl y I cyfansocldiaci hyd yn nod i'r gradd- I au anghenrheidiol i gwtogi ar dra- ha Ty'r Arglwyddi. Nid ydym yn ameu eu cywirdeb, nac yn ameu eu gallu i clclelio'n llwyddiannus a'r cwestiwn. Y mae digon o dal- ent ac athrylith yn y Cyfri-gyngor i ddvfeisio mocld effeithiol i wneud y gwaith. Yr unig beth a bar bryder i'n a vdvw eu gwroldeb yn gyfartal i'w gon- jestrwydd a'u gallu? Nid yw yn rhy hwyr iddynt newid eu tactics, a'n gobaith yclyw y gwrandawant ar lais eu eefnogwyr mwyaf pybyr, ac y byddant ymhen yehydig ddycldiauvvedi magu digon o as- gwrn cefn i fyn'd ati ar unwaith i ymaflyd codwm gyda Thy'r Ar- glwyddi.

Dydd Gwyl Dewi. I