Skip to main content
Hide Articles List

24 articles on this Page

- CWRS Y RHYFEL)

Detailed Lists, Results and Guides
Cite
Share

CWRS Y RHYFEL) ADOLYQIAD YR WYTHNOS) Ar ddiwedd yr erthygi yr wyUinos dd L- wcddai dywedwyd y gaLem duisgwyl fod am- set-oedd lnhyd gerliaw, yr wyt'imos hon inae I l'haid coiiiiodi fod YR AMSEROEDD ENBYD WEDI I DOD. Daeth ychydig yiighynt o bosibl na r dis- gwylia-d, ac mewn uuii anisgwyliacL")', er mai tturt hoi.ol gysoai a hwne gorllennol Germaiu o dan arweiniad y Cauar gwali-gof ydyw. Os yw y darllenydd wedi dilyn yr erthyg- 1 lau hyu yn ac yn fylyrga-r rhaM ei fed wedi dytod i cidau heuderfymaù, sef 1. Y rhaid bod awr cyfy.ngder y geyn yn cyflym agoshau; 2. Y gallwsid disgwyl i'r gelyn wmeud un "ymdrecii fawr ofiiadwy er mwyn celsio os- goi v gorchfy-gjiad c-edd yn ei M'DS, a, cfcianc rhag y canly luadau. BHAS OLW'G AR Y M Ah.>. Edryclier am foment ar y setjiita iei yr ymddengvs ar v wyneb. Mae "dnodLiau Germani nrewii dymon weUi cae* en hefyd, uiid i rc.ctd- au llai, eiddo Awsti-ia a bwlgail-a, ac i radd- au ilai eto eiddo Twrci. Unig Jbartih Ger- main am fedru 'eadw i fyny nerth y Fyddin mewn dyiucai ydoedd gailu eitb-mo i mewta ychydig weddrli yn Awstria a Bulgaria, a chael rhyw foddion i wneud miiwyr o'r Tyrc- iaid svdd ar wasgar ynAéa. Dyna oedd amoan own-end Hmdenburg yn ben capt-eu I I holl f\d?no&dJ y getyn ym'n'tb gw?a. Am sefyMfa'r Byddmoedd hynny eu hu? ain, fd v g\ve!wyd mm- yr Arab?'d wh I trai vn erbyn y TWTC O Mecca a M.edma mae Bvddin Prvdain wedi gyrru'r Twrc allan o hoU diriogaeth Sinai, ac wedi ei yrru ar So yn agos i Beeriheba. Mae Byddin Rwsia vn dod i lawr c'.r Ararat tna'r rheilffordd taw? trwv Basda-d tra mae Byddin Gardd Eden1 wedi rhoi ergyd tarwol- i Fyddinr Twrci yn Kut-ei-Amara ar lannau y Tigris. Yn Ffrainc r.iac'r Ftrancod wedi gwneud mm- na dal eu tir yn Verdun. Maent d mwy na dal eu t?r fewn y pvthefnos diweddaf wedi en.n.iU bimd- ugoliaethau pwysig yno gan wm'ud sane Byddin Germani yrto yn beryglus. Er holt ymdrechion awdui'dodnu mii%Nrol Germana, cael eu dal rhas; symud ymlaen, a cha-el eu gwthio ym ol yn araf ond yn r-icr y maent yno gan y Ffrancod. Yn uwch i fyny yn Ffrainc, ar hnell y Somme, ac oddiyno i'r gogledd hyd lannau r Sianel mae Bvddin Prydain yn poeni'r gelyn ddydd a nOR. Nid oes awr o'r pedair awr ar liagain, o fore Llull tarn gajnol nos Sul, nad VVi Byddin Prvdain yn ymosod mewn rhvw ran wn arall o'r llinell. Xi wyr y (iernifiTiiaid o'r naiil ddydd i r Hall pa le y tery y Prydeiiniwr ei ergyd iio,-af. Ac mae pob ergyd yn cyrraedd adref. STORI SWYDDOG 0 GYMRO. hon ynngom a chyfaill o swyddog o Gymro adref am diidiau o I fl-ailic. Yr oedd ei Fatalawn wedi bod Vn v brwydro mawr ar y Somme, ac wedi hyny yn uwch i fjmy tua ehyfeiriad Ypres. Yr oodd gan- ddo hall-ùon cyffrous i'w rhoi, a lanwenfc gol- ofoau o'r "Genedl,' ond yr hyn oedd bwy^u;- af yn yr oil., o'r etorl, oedd hyn:- 'Yr ydym yn ddigon trech na'r German- ialid ymhob rfiAn o'r Ilinell. Nid oes filwT oyffredin na ewyddbg yn eiii, plith nad yw. )111 sicr ynei feddwl ac yn gwybod yn ei galori fod! yr afael uchaf gennym ar y Geimaniaid ymhob rhan o'r llinell. Gwyddom na fedr y gelyn dorri. drwy ein rhesngau ni. Gwydd- onit y medrwn ni, bryd y, mynnom ymron, dori drwy eu rhflngofldd hwynt. Costia i hvinnv, ma.e-'n w'ir, yn ddrud 7 ni inewln byw- ydau gwerthfawT. Oind ()Cl yriym ysi bai-od i dalu v pris gallwn dorri drwy y gelyn, "PaTt riad oes brwydrau mawr yn cael-en hymladd, mae ymo-sodiadau ar dined ddydd a nos ar warch fFosydd y gelyn-ac yn llwydd- ianus bob tro. Nid oes awr ymron yn pasio nad oes vhvw nffeT o'r gelyn yn cael ell lladd a u cvmervd vn ga rcharor ion. ILn petji ar- •wyddocaol" iawni vw parodrwydd y German- iaid i roi eu hunain i fyny yn gar^tiarorion. Pan oeddwn ar gychwyn ad ref y tro hwin. daeth pump o ddynion o'm "bataliwn i ag 21 o German la id i mewn yn gaicharotiom.. Ac nid peth eHbriadol oedd "hym. Mae nifer y carcbarnrion yn am'l yn fwy na chyfanrif ein mil'wvr ni fydd1 yn ymosod. "Mae ein collediort ni yn gymharol yisgeifh. Mae "hyn i'w briodoli i ddau neu cbi o betlh- aa—gwa.ith rhagorol ein nawyrenwyr. nifer a chywirdp.h ga^rtbu ein ma.gnelau. a'r ymdeim- lad ynglialon v gelyn nad oe-s Zii-n ond gorch- fygiad yn ei a-ros. "Mae gennym awyren am brJbnn o eiddoV gelyn. Nid oes ddvdd yn rnynect heibio natf yw ein bechgyn 'ni yn yr awyr ym ehedeg uwchben a thu ol i linellau v gelyn, gan gan- fod yno- bob darpariaeth sydd gan y German- iaid. Tvnnarst. photograhs o'r wlad. gain ddangos y gwarchffosydd, a'r amddifTynfevdd1, a'r miilwyr, fel y gwyddom yn bur dda beth i'w ddisgavl pan ymofiodwn. Ni- wyr v gel(\Ti ddim o'n darpariadaAi ni. Nid oes awyrcn o ei<Tdo'r Germamiaid wedi ca-oasi ein lliineLl- an ors wytfcnosiu. Paro welir un yn ceisio gwn-fud bvdd "homier dwsin o'n IiwyTennau ni ar ei ol pob ;:in feE baixmd am ef ystgJyfaethu. I ddian.c Aftgom -,arfo,dir hwynt i ehedeg BOOT Tuchel ac" raw gyftvm fel na cha i d'vnu rchotogra.ph o'n Ilinolla-u ni. '}Iae ein ma^ne'lau a'n magnelwyr wedi cyrraedd gradd o berffoitHrrwydd1 ;li,fv freudd- wivdiai irieh am oanQ ddwy 'flynedd vn ol. Mae ein cnitindrerfn o signalio bellach iflof b^rffart.V> fI'. pan geisia'r gelyn 'ymosod. gaH ein cyfleenwyr fwrw tain cym pen munud ar y m;;¡J1 lie givolir y gelyn gan ein gwyLwyr, er fod "in magnelau o'r golwg filltiroedd tu ol i'n llinell ni. Nl. zwvddtin-t ni, a gwyr y oelN-n, em'bod yn ddigon t recih nag ef ym Ffrainc." RHANAIJ ERAILL O'R MAES. Mae yr un peth yn wir, end nid i'r un graddau, o eiraill o'r maies. Fink'wyr yn bygwth Trieste, a. Byddin Awstria j'!J1 ceisio yn ofer eu rL'wN'st.ro. ,Yn Ruma-nia mae ymosodiad Mackeniscii wedi gorfod MfyH gan faint a nerth y gwrth- wynebiad a g& yno. Mae Byddin PIrmaalit yn ail-ffurfio ac yn cael ei ha-il-drefnu a'i pherffeitbio y tu ol i linell Byddin "Rwsia ddiaeth i'w chynorth wyo. Pan ddaw yr awr i hon H daro, yswydolir pob mil-,N-r Niiddi gan yr vmwybj-ddiaeth ei fod yn dial ar y gelyn anrheithaodd wlad, a chartref, a gwr- agedd a phlant y milwr Rumanaidd. Ym Mynyd-d-dir Carpatihia dell y Rwr3iald i e*ini 1) tir, i gymervd caavharorion, ac i yrrn'r gelyn }"Il rf. Ger Riga. ar la-nnan y BaRic, yr unig fan ar yr holl faes brwvdro sydd erbvn hyn yn miesur TAIR MIL 0 FLLLTIROEDD o kvd lie vr errtf'.lodd y Germaniaid 'ddrm tir o fewin yprtheft1 diweddaf. mae y Rwsiaid, tra yr wyf yn yaatrifenu hyn (ddtdd Gweai-or) fel pe yinron cael y trechaf ar y grily^n unwaith eto. Mae ymoetyngiad Breni-n. Groeg yn Than o'r nm siori sydd ym dangcs fod Germani yn methu gwthio ymlaen 'mewn. uiri'hyw ran o'r maes, a'i bod yn cp."ei ei gwthio yn o mewn llawer mann. < CENEDL AR NEWYNU. -1 Gydn, hvn mae y profion yn amlhau fod y bobl vn GermaKii ac vn Awstria ar nevvynu o b"-vtf. Mae Llynges Prydann wedi rhwvstrn pob Hong miaf-nacli o wiledydd ereill i gin do bwyd i un o'r ddwy wlad. Ac ar y tywv1 < I'> p,f p;p,1J101-1C me yn lla.wer oer- ach vn Germani 1). vng N-ijhvmm— mae y diod^^f vi yf.-wr a chyfFredifnol. Oni bae am v bwvd a ddan^nir yn I)n,rseli lo'r wlid, hon i'n 'Kec^^n <=ydd yn srarcharorion yn Ger- mani, "'i-vli dioddef c'sien bwyd taw- er tro. Mae terfyspo<edd wedi cymeryd lie eisoe*" IF.vor Tie Y"1 Cei'irrini ac Aws- tria d^v. fod y gwrnrodd yr codi vn rbvn xr awdurdodaa itwladot am nad oes fwyd idd- Snt hwy a'* piHftV. Y CI CYNDDEIRIOG. I Gan wybod o hono yr 'holl (bethau hyn,— a mwy-nid rhyfedd fod y Caisar wedi colli t pob groiryn o hunan-lyvvodraeth ar a feddai. j Yr oedd yn fwy na hajmer gvvallgof o'r blaen. j Mae y siomiant a'r pa-ofc?d?igwthau d?wedd- J af wedi profi yn or mod iddo ddal. YiighorfF yr wytlW05 ddiweddaf gyTTodd ana.n ddwy 1 genadwri. y '1?1? ?tom ni, a'r Rail i'r byd. J SUDDO LLONGAU MIL WYR CLWYFEDIG. Yn ei genadwri atom ni hysbysodd fod yn ei twriad i orchymyn i suddlongau Germani. 1 suddo pob yspytlong, hynny yw y llongau hospital, a we Lid ar y mor. Ei esgus oedd mai ffag oedd eu galw yn llomgau hospital gan mai cludo arfau rhyfel, a milwyr tua macs, y Ti-wydr oedd v rhai hvn. Wrth gwrs a.nwh'edd noeth yw d-weyd, hynny. Gwnaed y cyhuddiad o'r bLatin, a phan y't gw'naed galwyd sirn-ddogion Ameri- canaidd i wineud ymchwiliad, a chawsant mai anwiredd noeth heb rith o sail Mdio oedd y cyhrddiad. Wrth gwrs. mae y bygythiad yn drosedd ar bob deddf gydnabyddedig gan wledydd gwar- aid^iedig. Gyrrodd y wlad hon yn 'ddioed at Arlywydd America, i geisio ganddo hys- py-u (iormani os gwnaent yr hyn a fygyth- ialnt. v byddai rhaid i ni weithredu ar yr heft ( egwyddor. "Nid trais yw treisio treisiwr," j ac y dial em yn ddioed ar Germaini. | PA FODD Y GELLID DIAL. i < )s gofynnir pa fodd y geUidi dial gelilir ateb fod deddf au miLvvriaeth yit darparu ar gyfer cospi troseddau o'r natui* yma. Golwir y mtoddau hyn yn "atrais," "reprieal" yw y gjsJitr 'Seismig. Ei yStyr yw 'trais am drais, "Hygad am lygad a dajnt am dcfant." Ao nid o angetarheidrwydd "llygad" neu "ddant" v swr a 'wnaeth v trosedd, 'eithr llvgad iwa ,dd-,LY,t UNRHYW UN 0 DDEILJAID Y GELYN. | Felly, gellid "dial," neu "atieisio" drwy gyfrif fel llofruddion griw unrhyw suddlong ymosodhi felly ar long hospital. A p!he v'u delid, gelWd yn hollol gyfreithlawn yn ol deddf v gwledydd, eu crogi bob iLn fel Hof- ruddlan. j Ond beth pe na ddelid mohonynt? Yna, yn ol deddf yr 'atrais," deddf y "llygad am lygacf a. dant am. ddarit," gellid1 crogi un- rhvw Germsaln, neu unrhvw nifer o German- iaid, ydynt yn garcharori.on yma yn y wlaa hon. neu vn Ffrainc, neu yn Rwsia, neu yn, yr Bidal. Pa gwro a gymerai ein LTywodiraetth hi, nis gwh. Ond MAE y Llywod-raeth Aisoes WEUI hvsbywi yn swyddogol y gesryd hi gyf- raith yr "atrai." y "reprisal" mewn gweitli- rediad YN DDIOED os suddir un Hong hos- pital gan y gelyn. I Y CAISAR YN ERBYN Y BYD. Ar ol cyhoeddi y bygythiad uchod dang- h05Jdd v Caisax wallgofrwydd inwy fytii. iDarnfonodd genadwri swyddogol at yr Ar- lywydd Wilioh, ac i Lvwodraeth pob gwlad amihleidgar, yn leu rhybuddio o'i fwri.ad î: orchymyn I SFDDO POB LLONG 0 EIDDO POB GWLAD. a frnddia hvryiio tuia Phrydaan, neu Mraaaic, neu Rwsia, neu'r Eidal. Ni waeth ganddio pwy bia'r Hong, na beth a fvddai ei llwytih, na pTm. un a'i teitInN-vr diniwed a t'vddai a.r- ni. na dim arall, ond SUDDID POB LLON'G A GEID AR Y MOR, a hynny yn ddirybudd!, lieb roi cvfle o unrhyw fat-h i'r C'riw na'r fcithwyr ddianc nac aochub eu bywvd mfewu j un.rhyw fodd. Dyna ) SATAN WEDI GAEL EI OLLWNG I YN RHYDD. Xi bu paganiaid mwtaf aiiwareidd y \byd, j _1eX>3 AfPrica, dyakis Bornec?, na chamba.[ j iaid ynysoedd Mor y De, edoed yn thanes3 j byd, cyn ddrwg a hyn. Os oedd amiheuaeth yn aros ym meddwl {? npb ohoinom pa urn a wuaetill. Prydadn yn iaWrt peidiio i' yrrfUnO yn y Rhyfel1 n erbym Giermani, yn sicr sYIIlJUdir pob andieuaetlh gan; Y bygythiad diieflig hVn. Ac NLk-E"R BYGYTHIAD EISOE MEWCN* GWEITIIREDIAD. Oddiar canol njoe y dydid foliaf b lonawr, 1917, mae sudd- longau Germami yn cyflawni eu conusiwH •. mie'lHtigeddg o lofruiddao pawb a drantwyarit lwybrau y moroedd. < PAHAM Y GWNEIR. I Dau reswm y sydd clxos y 'llofrudklio cyff- | 1'('di no1 hwln a'r y mor: 1. Mae y CaLsaa- 'a.'i awyddogion 'yn gwy- j[ god XA FED RANT ENXILL AR Y TERu Mae g-allu mllwrol Gerniaa-li wedi i caet ei dom. Gwy-ddant vhwythau hyny. 1 Gwvddakit lhefyd tpaii ddelio'r awr 4'r ] gonohymyn i Feibion Israel Prydainl at'^ ChyTighreiriaid i gerdded rhagddyntt drwy For Cbch o waed chnol nnlewii brwydrau ar y Cyfandl r, man coTli'r dyddl a Ùla. Germasni. Ceisia hitihau rwysta-o ( hyny di-wy greu tcYIOOini ibr.%w a dych- ryn drwiy'r byd ymhob gwlad, fel y rl,- fodid 'Prydiaiini a'i Chynghreuiaid i ym- I bil am heddwcih. Golygiai) hyny oriicliarfia'eth teyrnas y tyw- y 11 well, goruchafiafcfth y drwg, gome ha f i i aetli Satan: fir holl Lywodraet'hau'r byd. t2. Y ThesWm arall yw ceisio l^ewynnu. paHvb ym Mhrydadn. Nid ydym ni 3-11, y "wlad hon yn mediru cynhyrchu 'banner i digon o fwyd at ein hamgenion. DaW> defhydd jimborth—bara, cig, ",¡wgr, tie, coffi, boco,—gajt mwyaf oil yma. mewii- Ulongau dros y mor. Budder v llongau, neu rhwyfctrer hwynt i hwyho. a, sychir i fyny ffyn'honnell ein eynha'l'iaeth. D* 1' bydd Prydain yn 'ivewyiui, rhaid fydd gwneud heddwch. Dyna, (7-A-is- ar a'i gynghorwyr. GERMANI YN IJLADD EI HUN. I Ond bu'r diafol, ami unwaith eto fel, llaw- I er tro o'r blaen, yn rhy gyfrwys ar vn leS ei I hun. Yn lie dychryn'u'r byd, COdj'l" hyci- yn ei oerhvn a w'na'I' iCaisM'. Os oes ronyn o hu'nan-barch heb 3on am Gristionogaeth, yn Llywodraetn v Gwledydd J sydd hyd yma wedi aros o r tnallain i gylch y I Rhyfel, rhaid fydd i'r weilhral ddie,fl,ig olaf hwn; o eiddo Germani eu gorfodli Ij ddod allan i Iadd y ci c-iddeii-iog (iydd yn bra»thu ac ysg!vfae.thu pawb a. phobpeth lotI' ei lwybr ymhob man. Nid amhosibl yw y eyhoedda America, a gwledydd erailt Ryfel yn erbyn Germani yn ddioed fel canlyniati unioMgyrdhcl 'y g\va,H- gofrwydd liofruddiog olarf h^Ti o cid:a.o cGer mani. Yn wir tybia "rhai mai dyna nn o amcan- ion y Caisar modd y efe gael' esgns dros ildio. Ga-Jl ymehwyddo a -dii-eyd:- "Tra'r oedd Ewrop gyfan yn fy et-byn, yr ¡ oeddwn yn dreoh na'm holl telynioiu U, I-thr ni fedraf fi, ie er mai myfi ydwyf, nis gallaf fi yiriladd yn 'erbyn bvd cyfan. Fely Vr wyf am ildio a chael heddweh Ond gan nad both a.m hyny lamlwg yw fod ejw^eithred 'ola.f Germani wedi byrhau cyfnocJ y Rlhyfel, ac a'i er da ai er drwg y bydd. MAE Y DIWEDD YN DOD I'R GOLWG.

CORFF MEWN YSGUBOR.I

Advertising

CYNLLWYH DIEFLI8 I WENWYNO…

I i CYFARFOD 0 AM*I  i AETHWYR.

TANYBARGOD I

IRHOSGADFAN. I

I-FELINHELI -I

I CWMYGLO I

BETHESDA I

I RHOSTRYFAN I

CRICCIETHI

FOURCROSSES. I

ABERERCH

o WAENFAWRi

- - C.AERNARFON I

Ebenezer

Advertising

tiOD1014 0 LEYN

LLANBERISI

Advertising

Family Notices

MARCHNADOEDDI

DAR6ANFYDDIAD PWYSUi f - 'I