Skip to main content
Hide Articles List

5 articles on this Page

LOPF'ION - ./

News
Cite
Share

LOPF'ION 0 HANES Y DERWYDDON A'U CREFYDD, EUG3RSEDDAU,ETC. .1 Wedi sylwiarybrwdfrydedd.a'parch a deim!wn,ac a gymerwn yn yr Eisteddfod a'r Orsedd, aethum i chwi!io am ychydig o banes ein cened!,ac i gaei gwybod nmcan pa bryd y cychwynoddyr Orsedd n'r Eis- teddfod. Dywed haneswyr broil yn unfrydo! fed oHohyr Orsedd dros S! o Hynyddoedd cyn Crist. Nid ydwyf am oirham yrthapesion ya helaeth agorfanwi, end rhoddafhaues byro amryw o'r pethau a ystyriwyf fydd o fwyafo adeitadaeth, a chan y bydd yr hanes yn fwy dealledig, ml ddechreuwu gyda han- es cm ceued!, ar ei thaith i Brydain. Fe! y gwyr y rhan fwyaf mat wedi hanu o hH Gomer, fab Japheth, fab Noah, y mae y Cymry, a bod teu!u Noah trwy gyfarwydd- yd Duw, wedi cae! gorchymyn i rauu y ddaear cydrhwng meibion Noah; yr oedd hyuny tua chaR mlynedd wedi y di!uw, ac yn y rhauiad htvnnw rhoddwyd ynysoedd y cenhedloedd i Japheth a'i hiiiogaeth. Er fod trefniant fel hyn wedi ei wneuthur, cododd gradd fawr o anfoddlonrwydd ym mMith y gwahauo! Iwythau i fyued ilr gwledydd a toddå?¡d iddyut gan y Creawdwr; a chyda bwriad drwg, a thragwyddo!! eu heuwau eu hunain, hwy a ddechreuasant yn oi eu :nym-, pwyoa, adeiladu dinas a thwr, set twr Babel, aAi neu yn eyrhaedd hyd y nofoedd. Yn y gwaith hwn Duw a gymysgodd eu hiaith.! Ar ot hyn chwa}wyd teulu Noah, ac ymad- awsant a gw!ad Sinar, ac a aethant i'r gwtedyddhyany a roddoddDuw iddyiit; f-i chan mai hiiiogaeth Gomer oedd i feddianu ynysoedd ycenhed!oedd.Ewrop a rhannau gorMewino! Asia (yn o! Moses), wedi iddynt gae! eu gwasgaru trwyfympwyneu orfod. Sefydlodd y gangen bonno o hiliogaeth Gomer a.elwir Cymeriaid neu y Cymry yn Asia Leiaf; ond wedi i'r Scythiaid eu haf- lonyddu a rhuthro al1,ynt, aethant i ymofyn am !e mwy heddychiou. Wedi hyn aeth 1'banobonynt i Thracia ac a breswyliasant yn gyfagos i'r fan Ue mae Coustantinop!c yn aAvr fe!yr oeddynt yn Hiosogi ac yn myncd: yn rhy tuosog yn Thracia, ymadawsant oddi :}"no.befyà,abuoutar lanafoÙDanube a rhanoau o Germany a Switzertand, a chaw- sak;lt h,yd i afon Hhine, a dilynasanthi nes cyrraedd y mor. Aeth Hawer o honynt i Ffrainc, pa rai sydd yno hyd heddyw ge!- wir hwy y Cimcri, Ceitac, neu Gauts. Rhan araH a ddaeth i ynys Prydain, daeth atyut tfwy ganiatad y rhai cynta.f, Prydain ab Aedd Mawr, alr Uoegrwys o dir Gwasgwyn, a'r Brython o dir Llydaw.yn Ffrainc,a cha.n fødytrÍ'Hwyth'yn.Hfaru yr un iaith, hwy a gytnnasantisefydiuynyrynys. Fe! y mae yn naturio! meddw!,nidoedd Sa.addynt y pryd hyn un math o gyfreithiau onddefodau.aphob un awnelai yrhyn a iyddaida yn eiotwgei !tun, a thrwyhynny etaethanrhefnagormesmawtiSvp!Ith. Cyn i'r ynys gael ei phob!ogi, Gias Myr- <t<Hn y ge!wid, ac wedi hyn y gc!wid hi yn Fe'ynys,ac wedi i Prydain roddi cyfreith- iau iddi, a sefydlu Uywodraeth yn y wlad, cafodd o ran anrhydedd iddo ei galw YQ.¡. yays Ppydain, ac ar yr enw hwnnw y gelwir hi hyd heddyw. Yr oedd hUiogaeth Gomer wedi cae! eu Uygru gan goet-grefydd cyn iddynt ymadae! b Sinar; ac am iddynt orfod myned trwy !awer ymdrech ga!ed ar eu teithian cyn idd- ynt ddyfod t'w preswylteydd ynygor!!ewin, m TeddyHasant ond ychydig am grefydd, nes iddynt ddyfod i'r meddiant o'u gwhanol wiedydd, a chae! Honyddwch a gbrphwys- tra; wedi hyn yr ydym yn caet fod cynnydd coet-grefydc! ac €unaddo!iacth yn cyftymu ya eu p!ith. Er y cyfan, n id oedd pob argran o wir grefydd wedi ei ddi!eu o'u meddyliau hwy. Yr oedd ganddyut y pryd hynny radd o ddynion mewn parch mawr yn eu p!ith, pa rai a e!wid Beirdd, Ofyddicn, a Derwydd- ion; a'u prif swydd oedd hynbrddi yr an- wybodns, annog i rinwedd, a <iwyn ym inlaft heddwch. Er hyn o!! nid oedd y Berwyddion yradeg hon yn mwynhan un ragorfraint nci!!tuo!, nes i'r w!ad ddyfod yn feddianol ar lywodraeth reolaidd; ac wedi iddynt gaelcyfreithiau gan Prydain, ymddir- iedwyd eu gweinydd:ad i'rDerwyddion,ac o'r pryd hwnnw ymddanghosodd y grefydd dderwyddol mewn du!! rheo!aidd a phar- haol yn grefydd y gened!, hyd nes y daeth Cristionogaeth i mewh. Wedi hyn cawn fod y Derwyddion yn cynnyddu yn eu rhif, ac hefyd rhoddid mwy o barch iddynt o her- wydd eu gwybodaeth, a'u hawdurdod, a'n moesau. Fe! y crybwyUwyd yr oedd tair gradd o Dderwyddion—prydyddion, achwyr, a haueswyr oedd y bctrdd; physygwyr, dewioiauj a cherddpnon oedd yr ofyddion !a'r derwyddion a wasanaetheut swyddau crefyddo!; er fod pob un o'r graddau h yt) yn myned dan yr euw derwyddion nc yn perthyn i'r swydd pfFeiriadoi. Yr oedd gan-' ddynt un yn ben arnyut oii, age!wir hwnuw yn Archddcrwydd. Yr oedd hwn yu cae! ci v.. <" ddewis trwy hvyafrif y bob!, ac yn :'t!)! oblegid fod y fath awdut'dcd, ehv, ac an rhydedd, yn perthyn i'r swydd. Yr oedd ethoHad y person i'w gweiui rai troiou yn achos o ryfel cartrefo!. GRIFFITH PUGHE. ( l'w bar hau. )

............ ,....-.. ;, j…

Cronfa'r MHwyr Cyntrc!g.

ICwtttHyfryd.,

f QWartheg Godro.',