Skip to main content
Hide Articles List

6 articles on this Page

Advertising

wesieaiti Leipwi it ..GUIGQ.i

News
Cite
Share

wesieaiti Leipwi it GUIGQ. Eu Cymanfa a'u Cyfeillach. Y Deng Utgorn. Y Parchn. Owen Evans, Llaurwst; Join Felix, Manchester; W. O. Evans, Porth- madog; O. Madoc Roberts, Bangor; Philip Price,Coedpoeth; D. Cwynfryn Jones. Fflint; J. Maelor Hughes, Abergele; R. Vaughan Owen, Tre Geiriog; Lewis Edwardii, Llan- gefni. Cynhaliwyd y Gymanfa uchod nos Wener, nos Sadwrn, a'r Sul, Mawrth 9,10, a 11. Pregethwyd mewn pum capel nos Wener, ac yn y deg capel deirgwaith y SuI. Effeith- iodd yr eira a'r oerni ar y cynulliadau nos Wener, ond gyda thywydd gwell cafwyd cynulleidfaoedd rhagorol y Sul. Ceir tyst. iolaeth o'r gwahanol eglwysi fod gan y cenhadon genadwri tra chyfaddas i'r cyfnod a'u bod yn ei thraddodi yn eglurhad yr Ysbryd a chyda north. SeiatY Deyrnas." Cynhaliwyd hon ym Mynydd Seion nos Sadwrn; a chymryd i ystyriaeth y glaw mawr a ddisgynnai ar y pryd, yr oedd y cynhulliad yn un tra chalonogol. Dechreu- wyd yn fyr ao i'r pwrpas gan y Pareh. R. Vaughan Owen. Rhagair y Llywydd. Llywyddwyd gan CHIEF INSPECTOR WM. JONBS, un o oruchwylwyr Cylchdaith Oak- fleld, a chyflawnodd ei waith yn ddeheig ac urddasol. Ar ol atgoflo'r gynulleidfa ein bod mewn Seiat, nid yn unig yn dod i fwyn- hau cymdeithas ein gilydd, ond i geisio cymdeithas Duw, cyfeiriodd gyda phriod- oldeb a thynerwch at y colledion trymion a gafodd eglwysi'r cylch oddiwrth weinidog- aeth angau. Collwyd amryw frodyr a chwiorydd teilwng yn ystod y flwyddyn, a nifer difrifol o wyr ieuanc addawol ar faes y frwydr-rhai ohonynt oedd wedi dechreu yyrfa o ddefnyddioldeb gwerthfawr. Ond gr oedd pedwar o w £ r amlwg ar gyfrif eu gwasanaeth wedi eu cymryd oddiwrth eu awaith at eu gwobr y carai gyfeirio'n o bennig atynt, a gwnaeth hynny'n fyr a rhryno-sef Mri. Edward Owens, o eglwys Oakfield; Hugh Parry, o eglwys Trinity Road, Bootle; a David Lloyd a Henry Will- iams, o eglwys Mynydd Seion. Yr oedd am wneuthur eithriad i r rheol gyffredin, trwy gyfeirio at farwolaeth un a berthynai i enwad arall, sef Mr. Edward Lloyd, Falnner Square, a hynny ar gyfrif y ffaith fod priod yr ymadawedig yn un o'r aelodau hynaf yn eglwys Mynydd Seion. Ar ran eglwysi'r cylch, estynnai'r cydymdeimlad dyfnaf a theuluoedA y rhai a hunodd yn yatod y flwyddyn. Rhaid, fe raid i Grist dayrnasu Hyn oedd testyn y Seiat Fawr,sef Marc i. 14:-15 "Ac ar ol traddodi loan, yr Iesu a ddaeth i Galilea, gan bregethu efODgyl teyrnas Dduw; a dywedyd, Yr amser a gyflawn- wyd, a theyrnas Dduw a nesaodd: adifarhewch, a chredwch yr Efengyl." Wrth alwar y Parch. J. Felix, oyfeiriodd y Llywydd aty ffaith mai hwn oedd ymweliad ayhoeddus cyntaf y ¡h parchedig t'r ddinat ax .1 ei GadsiryddTalaitk Gya, taf Gogledd Oymru ac yn Llywydd fy Gyman" fa Gymreig. Adran Mr. Felix i siarad arnl oedd Yr Amaer a gyflawnwyd. Ar ol sylwi fel y llenwid amser a. dyddiau a blynyddoedd A digwyddiadau, datganodd ei gred fod gan Dduw adegau arbennig i weithredu. Ymhlith pethau eraill, er enghraifft, sut na fuasai Duw yn anfon Gwaredwr i'r byd yn gynt nag a ddarfu ? Nid yw Duw yn gwneud dim byd yn rhy fuan nac yn rhy hwyr. Sut na fuaaai TeyrnasNefoedd wedi dod yn gynt nag y daeth ? Yr oedd y byd wedi colli gwybodaetb am Dduw, ac wedi colli tangnef- edd a rhyddid, ac yr oedd eisieu eu dysgu i chwilio am Dduw, i geisio tawelwch meddwl, ac i deimlo ei anallu hollol ohono ei hun. Pan ddaeth y byd i'r cyflwrhwn, yr amser a gyflawnwyd, a theyrnaa Dduw a nesaodd." Ond er fod y Deyrnas wedi dod era pedair canrif ar bymtheg, nid yw eto wedi dod yn ei chyflawnder. Prawf o hynny ydyw'r gyf- lafan arswydus ar gyfandir Ewrop heddyw. Ond fe all hyd yn oed i'r gyflafan bresennol fod yn foddion i brysuro'r Deyrnas, trwy ddangos mor aneffeithiol yw pethau materol i ddyrchafu dynoliaeth. Cyn y rhyfel, credai llawer mai addysg a diwylliant oedd i ddwyn y byd i'w le, ond gwelid heddyw i ba leyrarweiniwyd y byd gan addysg a diwyll- iant. Pan welai fod rhai yn dywedyd fod. y gelfyddyd i ladd yn y pellter w edi cyrraedd y fath berffeithrwydd fel ag i brofi fod yr effeithiau yn wyrthiol," a phan goflai na thybiai rhai fod pregethwr yn bregethwr mawr heb ei fod yn dyfynu ysgolheigion y Oyfandir," ni synnai ef weled fod gradd M.A. yn cael ei roddi i'r un a laddai fwyaf yn y pellter 1" Na, trwy egwyddorion Teyrnas Dduwjjyn unig y dygir y byd i'w le, ac y mae sail i gredu fod yr egwyddorion hyn yn lledaenu hyd yn oed yn y dyddiau hyn Mae'r Byd a Ddaw ac anfarwoldeb wedi dod i fwy o amlygrwydd, ac y mae pechod yn dod yn fwy hagr yn syniad y byd, yn enwed- ig anniweirdeb a meddwdod, beth bynnag yw syniad arweinyddion gwleid- yddol. Yng nghysylltiadau'r testyn yr oedd pethau mawr a phwysig wedi digwydd -loan Fedyddiwr wedi ei draddodi i'r carchar, yr Iesu wedi ei demtio yn y di- flaethweh, ond dyma'r adeg y llefarwyd y geiriau Yr amser a gyflawnwyd,"a gellireu cymhwyso hyd yn oed at ddigwyddiadau y dyddiau presennol. Ni raid i Frenin Sior na'r Caisar deyrnasu, ond rhaid i Grist, ac ef yn unig, deyrnasu 0 for i for, ac o'r afon hyd derfynau'r ddaear." Nid swyn Nef na dychryn Uffern I chwaitb. Ar y Parch. Lewis Edwards y galwyd nesaf sef i siarad ar Teyrnas Dduw a nesaodd. Credai ein bod ni'n byw mewn amser tebycach i amser y testyn nag erioed. Y mae'r Beibl yn dod yn newydd inni, a cheir esboniad gwell ar fod a bywyd. Hawddach deall heddyw beth oedd croes i Grist ac aberth i Paul. Cyfnod eithriadol yw hwn gwelir pethau yng ngoleu eu gwrthwyneb; maefleithiau yn dadlu yn erbyn profiad. Y maeTeyrnas Dduw megis yn ddwy deyrnas -un oddifewn ac un oddiallan. Ni ddylai dynion fodloni ar deyrnas Dduw oddifewn yn unig; rhaid ei cheisio i gymdeithas oddiallan. Ni fedr neb fod yn Gristion peffifaith heb fod pob dyn yn Gristion. Ni pherffeithir hwynt hebom ni." Yn rhy ami, yn lie bod Cristion yn concro'r byd, y mae'r byd yn concro'r Cristion. Y mae'r Efengyl nid yn unig yn achub dynion, ond yn achub sefydliadau. Teyrnas oraehnatur- iol yw Teyrnas Dduw. Y mae hi'n golygu ymyriad Duw &'r byd. Oddiuchod y deillia. Neshau" y mae hi; ond y mae lie i'n hymdrech gydweithredu & Duw. Nid datblygiad yw'r deyrnas hon. Os daeth ton ysbrydol dros y byd i gymryd miloedd i'r fyddin, dichon y daw ton ysbrydol dros y byd i ddwyn miloedd i Deyrnas Dduw. Newidiodd Crist syniad yr Iddewon am aatur y deyrnas, o fod ya un dda#»r«l i fod yn *a *T aid MI dim byd "mwy ehwyldroadol na.'r moesol. Y mae'r Deyrnas yn dod mewn pethau annheb- yg iddi hi ei hun. Ni fu'r deyrnas erioed yn nes atom nag ydyw heddyw. Edrych ,o-mod tua'r Senedd. a rhy fach tua'r Nefoedd Edifarhewch oedd y rhan o'r testyn a neilltuwyd i'r Parch. J. Maelor Hughes draethu arno,ac wele faich yr hyn a ddy wed- odd:- Pan ddaw'r bechgyn adref o'r fyddin, edrychant am awdurdod uwch nag awdurdod milwrol Ni fydd modd eu dychryn a'r syn- iad o ufft rn, oblegid byddant wedi bod yng nghanol y cyfryw; ac ni fydd llawer o swyn mewn Nefoedd iddynt. Yr unig beth a'u bodlona fydd bywyd cyson ag egwyddorion Teyrnas Dduw. Golyga edifeirwch y testyn fwy na gofld am bechod y gorffennol; golyga newydd-deb buchedd. Achlysurir ef gan weledigaeth o ddelfrydau am fywyd gwell ac uwch, yn arwain i ymadawiad a'r hen fywyd, ac ym- roddiad i ddilyn buchedd newydd. Y mae'n edifeirwch parhaol, ac nid unwaith am byth. Gorchmynai Crist, nid yn gymaint i ofidio am y gorffennol, ond i newid syniad am y Deyrn- as, er mwyn gallu mynd i mewn iddi. Syniad materol oedd gan y bobl am natur y Deyrnas; ond yn wyneb y goleuni newydd a daflai Crist ar y Deyrnas, galwai am agweddiad newydd tuagati. Megis y temtiwyd Crist yn yr anialwch, felly hefyd temtir yr eglwys i goleddu syniadau'r Iddewon am y Deyrnas. Ac y mae lie i ofni fod yr eglwys weithiau yn rhoi i mewn i'r demtasiwn, pan wrthyd oleuni newydd ac y dibrisia broffwydi. Geilw Crist arni i gyfaddasu ei hagwedd- iad at y goleuni newydd. Onid oedd yr eglwys yn y gorffennol wedi canoli ei nerth ar ochr faterol y Deyrnas ? Dywedodd Dr. Dale fod gweiuidogaeth Wesley a Whitfield wedi creu awyrgylch i wneud diwygiadau cymdeithasol yn bosibl. Onid oeddym wedi edrych mwy at y Senedd nag at y Nefoedd am ymwared ? Geilw Crist sylw'r Iddewon at y moddion i ddwyn y Deyrnas i mewn- moddion moesol. Fel yr Iddewon, bu'r eglwys yn rhy fynych yn rhoi'r flaenoriaeth i'r materol ar y moesol. Ymddygai fel pe bai arfau ei milwriaeth yn gnawdol, megis Mohamed,a dysgai os na chai ddilyn- wyr trwy berswad, y mynnai hwy trwy fin y cledd. Ofnai fod Ewrop wedi arfer gormod ar orfodaeth yngl^n a chrefydd ,-i gael y deiliaid o'r un gred a'r teyrn. Rhagrithwyr, ac nid saint, a gynhyrchir gan orfodaeth. Dyletswydd yr eglwys yw pwysleisio eg- wyddorion marwolaeth ac aberth Crist, a phan gydnabyddid yr egwyddorion hynny, ni welid un wlad yn gorthrymu'r llall. Geilw Crist arnom i edifarhau, a thrwy hyn- ny i newid ein hagweddiad terfynol at y Deyrnas. Enillir ymgyrch filwrol weithiau mewn brwydr arbennig, eri'r ymladd barhan ar ol hynny. Er fod yr ymladd yn parhau o hyd, enillwyd ymgyrch Teyrnas Crist ym mrwydr Calfaria. Os metbodd yr Eglwys. ni fetha'r Efengyl Y Parch. W. 0. Evans oedd y siaradwr olaf, sef ar Oredwch yr Efengyl; ac ebe fo:- Yr oedd pertbynas agos rhwng edifeirwch a chredu yr oedd un yn troi oddiwrth bech- od, a'r llall yn troi at Grist. Ond er fod perthynas, y mae gwahaniaeth. Ymdrechai ateb dau gwestiwn: (1) Beth yw'r Efengyl? (2; Beth yw credu yn yr Efengyl ? Newydd da oedd yr Efengyl—newydd da arbennig. Cynhwysa'r genadwri a gyhoeddwyd gan Grist. Nid Efengyl oedd popeth a gyhoedd- wyd gan Grist. Yr oedd y Bregeth ar y Mynydd yn cynnwys moeseg ardderchog, ond nid oedd yr Efengyl yn gyfyngedig i'r bregeth fawr honno. Yr oedd Efengyl Crist yn Efengyl am Dduw—fod Duw yn Dad; nid yn dad i'r Iesu'n unig, ond yn dad i bob dyn —drwg a da. Gweledigaeth ysblennydd oedd eiddo Crist ar Dduw fel Tad. Er gwaethaf ymddygiad dynion, Mae calon Tad tu ol i'r fraich Sy'n cynnal baich y byd." Yng ngoleu'r gwirionedd am Dadolaeth Duw, gwelir y gwirionedd gwerthfawr arall am Frawdoliaeth Dya, a gwerth ac urddas dyn. Y mae dyn in bwysicach na'r un creadur na sefydliad. Y Saboth a wnaed er mwyn dyn, ac nid dyn er mwyn y Saboth. Ond ni ddylid seilio'n parch i'r Saboth ar syniadau Iddewig, y mae'n angenrhaid a braint. Beth bynnag a ddywed Arglwydd Devonport am y Saboth, dywedwn wrtho "Hands off Cynhwysa Efengyl Crist ofal am y plant: gadewch i blant bychain ddyfod ataf fi." N id Pasiffist fnasai Crist yn wyneb y creulonderau at blant bach Belgium Rhaid i Brydain wneud rhywbeth mwy nag a wna i blant. Ni ymfodlona rhieni i fagu plant er mwyn eu gwneud yn filwyr. Y newydd da a gyhoeddodd Crist oedd fod y Deyrnas wedi dod. Dysgodd fod yr Efengyl yn newydd da amdano 'i hun. Efengyl Iesu Grist y gelwir hi. Y mae Efe a'r Efengyl yn un Efe yw'r Efengyl. Efengylu am Grist oedd gwaith yr apostolion-Ei farw a'i adgyfodi. Nid oes eisieu Efengyl newydd, ond ffydd newydd yn yr Efengyl. Beth yw credu yn yr Efengyl ? Credu yng Nghrist fel Gwaredwr-nid cydsynio a'n deall, ond cyflwyno ein hunain yn gwbl iddo. Pan wneir hyn, deuir i undeb a'i Berson-ac y mae'r ddau yn mynd yn iin. Nid dodirundebigaelmaddeuant, ond i gael bywyd newydd hefyd. Nid ufuddhau iddo fel un galluog i'n cadw a'n santeiddio, ond Ei dderbyn yn Arglwydd ein bywyd- ie, i lywodraethu mewn masnach, yn y Senedd, ymhopeth ac ymhobman. A ydym yn credu yn yr Efengyl yn yr ystyr hwn ? Dywedir fod yr Eglwys wedi methu-fe allai hynny ond sicr yw, nid yw'r Efengyl wedi methu, ac ni fetha chwaith. Terfynwyd Seiat sylweddol a chref trwy weddi gan y Parch. Philip Price.

Advertising

I COLOfN Y DDRAMA. )

.Goreo Cymro, yr uo Oddieartre

Advertising