Welsh Newspapers

Search 15 million Welsh newspaper articles

Hide Articles List

7 articles on this Page

Advertising

Advertising

Advertising

Trem 1-"1 gyd efa'n gllydd."

Trem ll-Addysg Cymru wedi'r…

News
Cite
Share

Trem ll-Addysg Cymru wedi'r Rhyfel. Ond er na ddylid codi cwestiynau rliwvstr i'r undeb angenrheidiol i effeithiolrwydd ein hymgyrch yn erbyn y gelyn, mae'n eglur y dylai poblogaeth y wlad hon, ac yn arbennig y Cyinry, fod yn effro i symudiadau sy'n cych- wyn o'r Llywodraeth gyda golwg ar y sefyllfa newydd wedi'r rhyfel. Nis gall y bydd llawer o sefydliadau a threfniadau presennol y Deyrnas Gyfunol yn parhau'n gyfryw ag ydynt. Mae'r Llywodraeth, ac arweinwyr dyianwadol ar wahanol linellau o'n bywyd cenedlaethol, eisoes yn edrych ymiaen, yn awgrymu diwygiad.au, ac yn ceisio creu gog- wydd ac agwedd. ffafriol i'rcyfryw ym medd.wl y oyhoedd. Dyma fath ar gwestiynau na raid iddynt fod yn rhwystr i yingyreh y rliyf el, nac i efieithiolrwydd y Llywodraeth, er y gallant fod yn de^tynaii dadl a thjr-afodaetli. Er enghraifft, mae pwnc addysg yn ymwthio i'r golwg o amryw gyfeiriadau, canys fe deimlir fod y rhyfel wedi datguddio llawer ynglyn a'r mater hwnnw, ac y rhaid wrth gyfnewidiad.au go fawr yng nghwrs yr addysg a gyfrennir ar hyn o bryd mewn colegau ac ysgolion. Cof gennym am anerchiad a draddodwyd. gan Arglwydd Rosebery, flynyddoedd yn ol. Ei ddadlydoedd nad oedd llawero adctysg y prif- ysgolion yn ddigon ymarferol i ofynion y gened.l yn gyffredinol. Condemniai'r gor- mod lie, yn ol ei farn ef, a. roddid i'r ieithoedd meirwon, gan esgeuluso'r ieithoedd byw—yn enwedig yr ieithoedd a'r wybodaeth angen- rheidiol ar gyfer trafodaeth a gwaith cyffred- inol ac ymarferol bywyd mawr y byd. Ac yr oedd ef, y pryd hwnnw, yn ein cymhara'n anffafriol a'r Eilmyn o ran, ymarferoldeb. Ymddengys fod yr un pwnc yn ymwasgu ar feddyliau arweinwyr addysg yn y wlad hon, yng ngoleuni'r rhyfel, a chyda golwg ar y dyfodol, a bod y farn gvffredinol yn cyng- haned 'u'n bur glir a'r hyn a draethwyd gan Arglwydd Rosebery dro byd yn ol. Faint bynnag o werth sydd mewn hen ieithoedd clasurol i berffeithio pennau ysgolheigion, fe gredir fwyfwy y rhaid wrth fwy o le i'r addysg a berffeithia ddwylo cenedl mewn galwedigaethau ymarferol. Daèleuir dros ddysgu'r ieithoedd a eb yfrayinu'r wybodaeth a gyfac'dasa'r cenedlaethau a ddaw i ym- drafod cymdeithasol, llenyddol, a masnachol a theymasoedd mawrion y byd sydd yr awr hon. Ynddiweddar, fedraddododd Arglwydd Haldane araith bwysig ar y mater yn Nhý'r a thynnodd gryn lawer o sylw. Gwehvn, hefyd, fod arweinwyr addysg yng Nghymru wedi deffro i bwysigrwyd.d cenedl- aethol y pwnc i ni. Gwel rhai ei bod yiVbryd gwylio'r hyn a all fod ymmryd y Llywodraeth, ac ofnant fod tuedd. mewn rhai cynliygion a awgrymir i fod er anfantais i Gymru. Gwel- som hanes cyfarfod a gynhaliwyd ym Mon, ymha un yr amlygid fod y gogwydd presennol i osod gormes Seisnig ar ein colegau, a phas- iwyd penderfyniad eryf i'w anfon at yr awdur- dodau. Anodd iawn yw cael gan y Sais i gydnabod yr iaith Gymraeg fel un o werth yng nghwrs ein haddysg genedlaethol, ac fe fynedrych arnifelanffod i'wgodd.ef,acnid fel rhagoriaeth i'w feithrin. Ac nid yw'r Sais hyd yn oed heddyw, yn deall dyheadau a neilltuolion arbeni-iig cenedl y Cymry. Ynglvn a'r mater hwn, mae gennym hawl teg ar wyliadwriaeth ein cynrychiolwyr yn y Senedd, ac ar bob cyngor a fedd unrhyw ddylanwad ynglvn a sefydliadau addysg yn ein gwlad. Rhaid i Gymru weithio allan ei hiachawdwriaeth ei hun yn ei chenedlaethol- deb, a'r fford.d oreu iddi wneuthur hynny yw trwy wylio dechreuadau arfaeth y Llywodr. aeth, a bod yn barod i gyfleu ei hachos pan ddaw'r cyfle. Honnir fod y rhyfel hwn, o du Prydain, dros iawnder i genliedloed.d bychain. Gofaler, ynteu, fod gallant little 117ales yn cael ei chyfiawn hawl i ymddat- blygu'n rhyd.d, yn ol ei phriod anianawd a dyheadau, ac nid ei gwasgu i ffurf estronol y Sais.

1 I- -....-Trsm III—Ennill,…

Advertising