Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

Advertising

t TAAL 5III a mm CIIMNI.III

News
Cite
Share

t TAAL 5III a mm CIIMNI. LLITH ll. i. Cewri'r Oes Aur. MAR i'r Pulpud Cymreig dr;(idodia(I-ait d.is- gINir; crodftf Tin chafodd yr oglwys. mewn unrhyw oes na gwlp.d, gynifer o bragothwyr o ddoniftu eithriadol eg a gadd Cymru am g aur if—o ddiwedd y ddeunawfod hyd yn agos i ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymthc-g. Nid ydym, wrth ddwoyd hyn, yn anghofio Benche,r, Pt,,rk"r, Spurgo?n, a Dr.ln. Safai Rowhmds Llangoitho, John EH?s, John Jon?s Tp.ly 8p.rn, Williams o'r Worn, Christmas Evans. Owon a John Thomas, Horry a Will- iam Raos, a llu eraill, yn rheng flaenaf pre- gethwyr eglwys Crist. mown unrhyw gyfnod yn ei hanes. Mal) i brognthu, fel i bopoth. oi I oas aur, a'r cyfnod y cyfoiriwyd a to yw yr oes honno yn hanos Cymru. Gwnaeth pulpud y cyfnod hwnnw oi 61 ar y wlad dyrchafodd y genedl i dir uwch deffrodd ei gwerin o gwsg, ac ysbrydolodd hi i chwonnych pethau sydd wodidod orbyn hyn i'wrhan. Pulpud diwyll- iedig c odd pulpud Cymru, yn yr oes aur nid dynion anwybodus, yn meddu ar ddawn ym- adrodd yn unig, oedd ei phregothwyr blaenaf. Gwir fodymhlith ei phregethwyr ddynio i hub feddu llawer o ddiwylliant, ond nid hwy oedd yn rhoddi safon i'r pulpud Cymroig. Mao'r Cymro yn dnl yn hoff o bregeth cyrddau a chymanfaoedd pregethu yw ei brif wyliau o hyd, a lie y byddo ychydig o Gymry yn cyfarfod mown gwlad ddieithr, '1 buan y mynnant godi pulpud Cymreig yno. Syndod yw darllen am eglwysi Cymroig lluosog a ohryfion yn yr America, a rhai ohon. ynt yn hon eglwysi orbyn It.) n.- J.Am ddawn a thraddodiad Ond both am bulpud Cymru heddyw ? I A. yw y grym a ddylai fod ym mywyd y gonodl ? Mao wedi arfor bod i fyny a'r oas, a dweyd y lleiif, yn y gorffennol,-ond a ydy w felly hoddyw ? A yw ei gonadwri i'r ,006 yn cyfarfod ei dyheadau a'i hanghenion ? A geir ynddo y goleuni a'r y sbry do 1 i?,eth sydd yn dwyn cynhorthwy i ddynion i f>'Y-n.io'n glirip.eh am broblamau mawr a dyrys bywyd, •AC. i fyw ar loM uWch mew 1 moee a diwylliant ysbrydol, ac i ymroddi'n llwyrp.ch i was- anaeiifchu cymdeithas yn oi hami-ywiol alwpclau arnynt ? Wrth i ni geisio ateb y cwefetiynau hyn, na feddylier am foment ein bod yn gwneud yinosodiad di-gydymdeimlad, brwnt, a noeth, mown ysbryd. afry wiog ac anystyriofy Ar bregethwyr Cymru. Nid yw'r hyn a ddywedwn, chwaith, i'wgymhwyso at ycwbl ohonynt. Yr hyn a geisiwn ei ddweyd yw hyn yr argraffa gaiff gweinidogaeth toreth fawr o'n pregethwyr arnom. Deehreuwn gydag ail bothau pregethu, cyn dod at ei bethau hanfodol. Cymerer are ithydd iaeth y pulpud i gychwyn. Nid yw mwyafrif mawr ein pregothwyr wediymgydnabyddu ag elfen- a %u areithyddiaeth. Mae gwrando ar lawer ohonynt yn ceisio adrodd emyn, neu ddarllen rhan or Ysgrythyr, yn gwnoud dyn yn aflon* ydd yn hytrach nag yn astud. Grosyn clywod ambell i bennod gyfoethog yn. cael ei llurgurtio, a 'r mawredd a'r cyfoeth sydd ynddi yn cael eu colli, gan y darllen llipa a diurddas ohoni. Hawdd gweld na freuddwydiodd rhai ohonynt am werth expression yr wyneb o flaen cynulleidfa, ac fod iawn ddefnyddio'r gwefus- au n'r llygaid yn anhepgor i siaradwr llWydd- iannus. Nid yn fuan yr anghofiwn y wen ddiystyr a ymddisgleirini ar wynepryd pre- gothwr unwaith pan yn darllon am anifeiliaid archyll Ephesus. Mae ystum corff, symud- iadau'r dwylo, rhaoleiddiad y llais, iawn ddefnydd o'r llygaid, amrywiaath me" n gallu disgrifiedol o situations ac emotions gwahanol i'w gilydd, iaith lan a dethol,-pothau han- fodol i wr sydd i draulio ei oosiannorch cynull- aidfaoodd eu meddu—hob gaol y sylw a deil- yngant gan lawer o'n pregethwyr. Mae'r orator a'r artist i raddau mawr yn caol ou hanwybyddu yn y pulpud Cymreig. Gofal- odd natur am roddi'r donia-u hyn i,lawor yn holaeth, ond nid ydynt wedi ymdrafforthu i'w porffoithio a 'u d isgyblu noa cael y gorou ohon vnt. Ond beth am y rhai y bu natur yn brin Wrthv- t—" tyrfa fawr nf,.s gall neb ei rhifo" —a yw y rhain yn dofnvddio moddion i geisio gwneud i fyny am y diffyg ? Rhyfodd cy- maint o r ii oiddawn ? diallu sydd wedi drirgo i bulpud Cymru. Mae gallu yn gwneud i fyny yn ami am ddiffyg dawn ond pan y mao'r ddau yn emeu, mae'n rhaid cael §|3laethrwydd ysbrydolrwydd i noi-id i fyny am y diffyg. Nid y" bechgyn disgleiriaf Cj-mru. gydag ychydigeithriadau, yn mynd i'r weinidogaeth haddy" Efallavy bydd i i, mown ysgrif arall, geisio rhoddi cyfrif am hyn. Credaf fod ganddynt resymau digonol tros gadw ohono, ac y dylid datguddio'r rhesymau hytiny yn glir i arweinwyr crefyddol oin cenedl. 13.-Llwydo gan wan^ddefosiwn I Crodaf fod oia pregethwyr yn lan ou buchedd a'u moes, ond nid wyf mor sicr eu bod yn fod(iiinnol,ir ysbrydolrwydd dwfn ac iach. Rhyw fith o ddig^londid sanctaidd^— dyna'r syniad cyffredin gan lawer ohonynt am ysbrydolrwydd. Nid yw ysbrydolrwydd y pulpud yn ddigon robugt; mae'n rhy anaem- icae yn tueddu at fod yn fursenaidd a diswyn. M?.,eg^ir ysbrydolrwydd yn gryrnuso porsonot iaeth dyn acyn rhoddiewdurdod yr, ei eiriau, a min ar oi leferydd. H8wlia sylw i'r liefer- ydd ac i'r hyn a ddywed, a thyn ddynion o dan ei gyfared.d yn ddiarwybod, iddynt eu hunain. Gall ysbrydolrwydd o'r iawn ry", beri i ddyn wonu yn gystal a galaru, a gwneud daear yn gysogredig yn gystal a'r nef. Nid llenydd iaeth ddefosiynol yw y cyfrwng mWyaf effeithiol i feithrin ysbrydolrwydd dain. Perygl y math hvvnnw o lonyddieoth yw parlysu rliri o roddfau gwarthfewrocaf enaicl. dyn, a gwnoud rhyw fath ogoidkad-wrhaiiner ysbrydol ohono, gan ei ddenu i beidio a. chyf- athrachu a byw yd yn ei gyflawnder, ond a. rhyw rannau detholedig ohono sydd wadi ou marcio gp.n rywrrin grofyddol. Golwg glir ar fawredd onaid a'r posibilrwydd a borthyn iddo ar gyfrif ei berthynas naturiol a DuW, ac ymhyfryd u-.d mown popeth sydd a thuedd ynddo i -ffiirfio Crist mown dyn ac i'w ddatblygu vnddo—dyna gynyrcha wir ys- brydoli wydd raew. dyn. Rhydd hyn halo o gylch ei bersonoli>,0th. a gwna of yn ddylan- wad dyrehafol ym rahob cylch, ac eanga ei gydymdeirnlad a dynoliaith yn ei gwend.idau ac yn ei hymdrechion am fywyd helaethach a chyfoothocach. Rhy fach o hyn, a gormod o ryw fath ar ysbrydolrwydd sarug ac annaturiol,ywiin o'r rhesymau am anqffoith iolrwydd pregethu Cymru heddyw. 4.-Hender ei Genadwri- Nid ydym eto wedi enwi diffyg pennaf y pulpud Cymroig,diffyg cenadwri gyfaddas i'r oes bresonnol. Tybiaf glywod rhywun yn dweyd, "Oniphregethir ynddo Grist a'iGroos, ac on id yw hon yn gonadwri gyfaddas i oeaau'r ddaear ? Yrydym yn awr ar dir cysegredig, acni fynnem awgrymu nad yw Crist a'i Groes yn ddigon o bregeth i oesau'r ddaear. Dyma, fodd byrrag, ein cwyn yn erbyn pulpud Cymru peidio dod â. Christ a'i Groea i gyffyrddiad byw a bywyd yn yr ugoin ed ggy' ?'rir d ''(1 by? id wl yr oes, o'r tu allan i ddiwinydd iaotli yn ystyr gyffrodin y gair, yn meddiannu bydoedd now ydd, ac nid ydym y a teimlo fod y pulpud yn gallu dwyn yr Efengyl i gyffyrddiad a'r bydoedd hynny. Nid yr un agweddau nr yr Efengyl sydd yn apelio at oes sydd yn ceisio edrych ar bopeth o safle wyddonol a'r rhai a apeliai at oes xxs. wyddai ond ychydig am y scientific spirit. Tuodd y pulpud Cymreig yw edrych ar ddyn fal pech- adur yn uoig, gan anghofio apelio ato fel dyn. Dywed wrtho p.m edrych iddo'ihun a gweld y fath gythraul yw, a'r fath afMIsydd gan bechod arno. Onid yw'n bryd iddo ddweyd mwy wrtho am chwilio am y dwyfol ynddo'i hun, a cheisio ei gael i doimlo mwy oddi- wrtho, a gwneud ei oreu i ddatblygu'r enaid syddganddo a'rfath boeibilrwydd y'nperthyn iddo ? Yr wyf wedi llwyr flino ar y ddiwin- yddiaoth honno sydd yn p?ysleisio yn ddi- ddiwedd, mai He i bechadur yw unig sydd yng j Nghalfaria, ac fod Crist wedi gwneud popeth yn ei le yno, ac na raid iddo ond credu hynny nad yw'n gadwedig. Nid wyf yn gwadu'n hollol y wedd hon p.r yr Efengyl, ond, atolwg, onid oes yng Nghalfaria rywbeth i ddyn ar ei orou. yn gystal ag i bechedur, a'i lleinw ag ysbrydoliaeth newydd i geisio meddiannu bywyd dwyfolach a chyfoethocach ? Par- lysu, yn hytrach na bywhau dyn, y mae'r Calfaria a brogethir o lawer on pulpudau. Lie i'w ddigaloni ae i wneud rhyw greadur bach dirmygedig ohono, amddifad o bob hunanbarch ac yn ddiymadferth hollol, yn hytrach na man i ddatguddio delfrydau newydd iddo, ac i'w lenwi eg uchelgais ac ysbrydoliaeth i geisio eu sylweddoli. Onid yw'n bryd i'r pulpud Cymreig ddangos Crist, nid yn unig fel panacea i ddynion afiach, ond hefyd fel moddion cynhaliaeth a chynnydd enaid iach sydd yn ymdrechu ceisio sylweddoli delfrydau dwyfol a ddyoguddrr iddo, trwy ei gyffyrddiad a. bywyd yn ei wahanol ?,gwedd- aii ? Pregethu yw eiddo y pulpud Cymreig i ddynion yn byw ar lefel foddyliol heb fod yn uchel iawn, ac yn pres yn ou hunfen hob ym- gydnabyddu ond ychydig a. doffroadau medd- yliol yr oos. Wrth wrpndo ar y math yma o bregethu, rhaid i ddyn aberthu llawer ar oi intclligence or mwyn ceisip ei wneud yn oddefol iddo, pryd y dylai'r bregeth ddeffro meddylgarvsrch dyfnach ynddo, a mwy o eidd- garwch i geisio deall gwirioneddau'r Efengyl sydd a chyflawinder ynddi ar gyfer dyn ar ei orau. 5.—Osgoi problemau'r byd- Mno' pulpud Cymroig yn dioddof yn en hyd oddiwrth un o cldau both—pf'th wmbredd o anwybodaotJi neu o p,nonostrwydd iiit) ddyliol. Ofnaf fod llawer o'n pregethwyr yn byw ar ryw fpth o gorff o ddinvinycldipeth, heb lawer o enaid yn trigo ynddo, a'u bod yn gwbl ddi- ystyr o lay literature ym myd llonyddiaeth, eclt, He c throniaoth, 110 yr ymdrinir a phrob- lemau heddyw rnewn ffyrdd mwy wyneb- ago red s. gonesta.ch nag y gwneir hynny o town terfynau diwin ydd iaeth. Darllener rlivi o'r eyfrolau progothau a gyhoeddwyd yn ystod, y dang mlynodd diwoddaf, ac ni welir inv»*y oTr modern spirit ynddynt. nag ym mhregothnu hanner ennrif yn ol. lVIae mwyafrif o .B.A.-B.D.'s Cymru mor hen ffasivsm yn ell hamgyffrod iad o wirioneddau bynyd a'r tadau, oodd. yn byw mown oes gymharot dywyll, a liarjui hynny oddiwrth eu progethu. Nid ydynt yn attackio tnodern problems o gwbl yn y pulpud, ac y mae cyffes ffydd rhai o honynt yn eu pregethau yn peri i ddyn amflu ou gonostrwydd meddyliol. Ai ofn sydd yn cyfrif am eu synieclau herefol, yntou credu y maont fod eu cynulleidfaoedd yn ddylach nag ydynt ? Perygl ma-w r i brogethwr yw y naill p.'r Hall: rnaont yn andwvo ei lelerydd fat proffwyd, ac yn dwyn musgrellni i'w gonad wri. Dyne, deimlir wrth wrando mwv ifrif mawr ein pregethwyr: "the soul iR not '?&e ?o? < .< < Mo;! preached." Gormod o bregethau o'r eof a geir, ac nid o eriaid y dyn eihun gormod o 61 osboni,idp,ii-Ilawor ohonynt yn rhai cyfyng eu gWBlediad-ac o ddiwinyddiaeth gyfnn. drefnol wadi ei ffurfio gan eraill, a rhy fach o a rhy f.4efi () fywyd wadi ei brofi a'i buro yn nhan meddyl- garweh, Y fwyaf cligynnyd.(i o'r gwyddorau i gyd yw diwinyddiaoth gyfundrefnol mao hon yn yr un fan heddyw ag yng nghanrifoedd eVnt-Af yr eglwys. Camgymoriad mawr Ilu o'n pregethwyr yw byw ac ymborthi yn unig 1'1' hon, yn hytrach nn chwilio am faeth mevsni moysydd toreithiog eraill. Na chamddeellor ni pp,n ddywedwn hyn pe 'r anghoifai Ilawor ohonynt Paul am gyfnod, a pho rhoddent heibio ddarllen, trosodd a throsodd, yr ym- drin iad F. u cyfyng it. geir ar yr Efengyl a bywyd yn y mwyafrif o'r Jlyfrau diwinyddol a geir yn au llyfrgelloodd, a phe progethent eu hunain, yn ol eu doalltwriabth hwy o Grist a bywyd, yn eofn a gonest, credaf y ceid mwy o'r hyn a eihv Mrs. Humphrey Ward the spark that fires our clay" yn ou progethau. Ofnwn yn ami mai pregethu arall y maont, yn hytrach na phregethu eu hargyhooddiadau eu hunain gyda goleuni tN br-wifryoodd, ros del y gwra idawyr i deimlo eu bod. o cidifrif yn ceisio dadrys anawsterau byvycl. Oni cheir mwy o hyn ym mhulpud Cymru, aift- nifal" fawr o'n gwrandawyr, cyn bo hir, i fannau eraill i chwilio amdano. Prn ddaw'n pregethwyr o'u cell foudwyol i fyw mwy yn wj-neb haul t. llygad goleuni," ac i fwynhau'r awelon balm« idd sydd yn ehwythu tros feys- ydd ffrwythlon tuhwnt i faos diwinyddiaoth gyfundrefnol, yna adnewJyddir eu hoowder a'u north, a deuant yn foddion adfywipd i eraill. Pan gaiff Cymru bregothWyr goleuedig, wedi eu meddiannu gan frwdfrydodd yn tarddu oddiar argyhoeddiadau dyfnion, a'u hadna,. byddiaeth o fywyd yn 0ang, a gwroldob i gyhooddi-r genadwri ganddynt, costwd a gostio, yna daw'r pulpud yn rym dyrchsfol i hyrwyddo ymde ith y genedl ar oi hynt i gyi oiriad yr El Dorado a chwonnych. "A new bard of the Holy Ghosi," clin-edl Emorson, dyna angen mawr y pulpud Cymreig, a ptmn ddaw hwnnw gorfodir y genodl i ddwoyd- Yn dy wynøh gwelaf y tragwyddol." 0- DISGYBL.

Ar y Mesur Byr

Advertising