Skip to main content
Hide Articles List

4 articles on this Page

Advertising

DRWQDI) A THRO.

News
Cite
Share

DRWQDI) A THRO. POBL bwysig yw yegolfeistri ac athrawon y wlad.; p" chtmddynt hwy, ac eith'io'r Aelwyd, y mae mwyaf o ddv lamvad & v to sy'n codi, er da. nen ynteu er drwg. Gallant greu awyr iach neu afiach, fel fynnont. Ffordd bynnag y bo'u gwynt liwy'T,, c-liwytliu. o b 1ftid neu ynteu yn erbyn peth, odid fawr pad y ffordd honno hefyd y chwyth barn a thoimlad toreth o'r sawl a liyfforddir ganddynt, weddill eu hoes. Lie bo'r prifathro a'i gyr.orthwy wyr o | du'r Gymraeg r.'n eJ,olfrydtw cenodlaethol, ca y rheini y chwarae teg a lie na byddont, dyegir y cwbl yn oerr.idd ac o hvd braich. O'r galon y daw pob grym gwerth ei gael ac oni fo honno'n pympio'i chariad,at Gymru ym mynwes yr at-hro, digon oer a di- arddeliad fydd pob c6d a gosodir^d gorfodol o Lund.ain na Phwyllgor Addysg v Sir. + + H H 4* 4 4* 4 Yr hyn p, barodd inni deimlo fel hyn o,r newydd, oedd darllen Y r Y sgol (lyrnraeg gan O. Jones Owen, Athro Cymraeg Ysgol Uwch- raddol y Porth (cyhoeddedig am 1 /3 net gan Hughes a'i Fab, Gwrecsam), lie y ceir eng- hraifft gampus o'r dylanwad da a grybwvllir uchod, heb ddim o'r dy lan wad drwg. Dyma ol gwr cyfarwydd yn cyfleu'r gwersi a'r mater- ion a'r eirfa, a dyma 61 calon yn mwydo'r cwbl a ehariad cywir at y plant a'u couedl. 0 ran ei gynnwys a'i gvflead, y ffordd ddeheig odiaeth sy ganddo o gyflwyno'r wers ac o hudo'i faewyaid i ymgomio ag o am bethau anwvlaf yr Hen Wlad, dyme, un o'r llyfrau goreu P, welsom eto fel maes darllen i blant ysgolion Cymru. Y m::¡,e'n I lawn diddanwch cartrefol a phe d.isgynnai'r had da sydd ynddo ar bob aelwyd. ac ymhob ysgol drwy Gymru. dyna gnwd o vtladgarivch llydan a goleued.ig a geid drwy Dde a Goglrdd. Y mae yma ambell fefl a brych estronaidd y carasem weld eu gianhau, megis "y gweddill o'r brodyr. yn lie •'gweddill y brodyr," mynachod yn lie "myrcicL" ae vn y blaen. u t-r + i"1" 1*1" « Yr priodi German iaid ymhell cyn y rhyfel, ac mewn ad eg pan siaradai pawb ohonom yn fwyn ac yn felys am y genodl honno, ac yr -edrychom i fyny ati fel y genedl fwya'i hathrylith yn Iwrop, a chvmryd popeth at ei gilvdd. Y mae eu gwyr wedi ei-t carcharu- megis y dylent, wrth gwrs end dylornir ac erlidir eu gwragedd fel pc baent wedi eyf. lawni l'hvw ddyhirweh anfaddeuol. Poerir gwawd arnynt, a., osgoir hwy fel gwahan. gleifion cymdeithas. Cododd rhyw Frs. Batters yng nghyfarfod gwareheidwaid Tre ffynnon yr wythnos dèiwdd, i gynnyg fod gwragedd Germaniaid carcharedig yn eael dim mwy o gynhaliaeth ariannol nag a 'ganiateid ar achosion cyffredin o gerdod plwy ond cododd y cadeirydd a Mrs. J. H. Williams i gystwyo'r wreigan am ddal i or lid y chwiorydd anffodus hyn ymhob eyfarfod. Fotiodd y mwyafrif yn erbyn y cynhygiad anraslon ac wrth eistedd yn ol yn ei set a golwg Battered- iawn arni, cafodd ddeall gan eneidiau cristioneitidiach na hi oi hun gymaint o wa- haniaeth sy rhwng gwladgurvvch iawn a goleuedig a'r Jingoaetli cul ac anoddefus a fieglir gan fegin fudr y Wasg Felen. Go- beithio na fydd hi ddim mor frac ei thafod o hyn ymlaen. tt a tt + -i l ?-i. « tl4,41,3 oedd gwerth yr ystad a adawodd y diweddar Syr John Rhys ar ei ol. Yn ei ,owyllys gad y bust ohono'i hun (gwaith Svr W. G. John) i Lyfrgell Genedlaethol Aber- yswtyth nifer o'i lyfrau i Goleg Aberystwyth a gweddill yr ystad i'w fereh, Myfanwy ac Olwen, a'u hepil os y bo epil, heblaw neill- tuo swm at gynnal efrycli,etli Celta dd yng I Ngholog yr lesu, Rhydychen. Ond y peth mwyaf o lawer a adawodd Syr John Rhys, ar ei 01 oedd yr osirompl a roes o lane gwledig a chyffredin ei arngylehiadau yn dringo drwy rym athrylith ac ymroddiad, buchedd. lan ac anrhydeddus, ysbryd addfwjm a difalaie, nes cyrraeddt piiiael tic-liaf gwybodaeth roc enwog- rwydd Iwropeaidd. Drwv(l(lo e,, dau neu dri arall y daeth y Cyfandir i wybod ymhle'r oedd Cymru ar y map. + -f + H it H Yn llys sirol Llarirwst, ddvdd G-wener diweddaf, hawliai Elizabeth Williams, fform Bryn Bedda, £9U8. lId. oddiar R. Roborts, ,rv n gwern, sef ariau. o roisarn fen thyg iddo. Dyfarnodd. y'Barnwr Moss o blaid yr hawl- ydd ac ebe fo, wrth gs,ii'r ache's :— Credaf fod y diffynnodd a'i wnig wedi traethu celwydd yn y llyg er nnvyn osgoi eu ^yfrifoldel). Yn lie teiii ell (Tyied a dych- welyd y degpunt a eatynnwyd iddynt mor gforoclig, aeth y d.dau ati i Inn io stori ddir- mygus o gelwyddog fel hon. 'Doedd dim gwreiehionen o anrhydedd na diolchgarwch yn y saw) a fedrai Itii, ior fath amddiffyniad truenus o LIoft, CVmwynas a'i wlad yw gwaith Barnwr vn condernnio celwydd mor ddifloesgni, a chwipio twyll a'i las onnen lem ac or fod. llawn cy- ninint odyngu anudon yn llysoedd Lloegr ag sydd. yn llysoedd. Cymru, toimla dyn, er hynny, fod celwydd yn hyllach/a mwy an- ~4iioddefol oddiar ddoufin trigolion Gwlad y Sasiyrvau a'r Cy manfaoedd nag oddiar ddeufrn estroniaid. tt J+ XX L j. ?  ? Djaia'i gribo'n foneddigaidd ond at waed g?fodd Mr. Winston Church iJlgen Mr. Balfour yn Nhy'r Cy?redin yr wythnos ddi?eddaf, sef am ei Rraith chwym.feirniad'? ar dduU a modd Swvddfa'r Llynges. Gwryddai'n aflonydd yn ei get, ac eglur oddiwrth ei wvneb ei fod wedi gorfod yfed dracht dwfn. o ffisig chworw o(lifeirwch. Gwr disglair ei alluoedd yw Churchill, ond chwidrog ei farn a brae ei dafod. Cafodd. hi'n boethach yma nag yn y rhyfel, eanys i'r ffrynt y dychwelodd, er y crod,1,4 fod. yn ei fryd, pt-rt ddaeth yma, ffurfio clymblaid c'r anfoddogion a'u h&rwain yn y Senedd. + H i + "I* + Ebe'r (iymro Pwne araith y Parch. Elias Jones, Drefnewydd, wrth ado cad air y Cjfarfod Misol, oedd Y Clod.diau Terfyn. I, y Clawdd rliang Byd ac Eglwys II, y Clawdd rhwng y Gweinidog a'r Bla,enoriaid liT, y Clawdd rhwng y Blaenoriaid a'r Eglwys IV, y Clawdd rhwng yr Eglwys a'r Cyfarfod Athrawon. Rhagorol." H tt tt Da clywed fod y P,i-eh. T. CharlosWilliams, M.A., y Borth, yn grad.dol hybu o'i waeledd, ac yn disgwyl cael ail gychwyn pregethu y mis neeaf. ff ff H ?. + ++ Y mt:.e'r Parch. J. O. Jones, B.A,, cyn- brifathro Ysgol Ragbaratoawl Coleg M.C. y Bala, wedi cael ei benodi'n athro yn Ysgol Sir Caernarfon. + + ++ • 4* 4* ++ Yr oedd awct (iO 43. B" addysg Sir Caernar- ion wedi rhoi pen ar gynnal dosbartbiadau coginio a gweini wrth y byrdd?u a gynhelid yn Lhmdudno ers rhai blynyddoedd bellach, er mwyn cynhilo ond y rnaent wedi cael eu hail gychwyn, gan fod y bochgyn a ddysgir yn- ddynt yn angenrheidiol or mwyn disodli'r waiter8 a'r chefs G^rmanaidd ac arall a fyddai mor luosog yn y gwstpi cvn y rhyfel. tt tt it Y mae tynnu gwybod.aeth a'r gwir o ben y gwr thwynob wyr cydwybodol yma fel tynnu daint o ben, ebe un o aelodau'r tribwnlys YIll Mon yr wythnos ddiweddaf. t tt tt Pa groadur sydd yn cerddod ar ei bed war yn y bore, ar ei ddoutroed yn y prydnawn, ac ar ei dri gyda'r nos ? Dyn. Canys ar ei draed, a'i balfau y bydd pan yn faban ar ei ddeutroed pan yn ddyn, ac yn ei anterth ac ar ei ddeu^ood a'i ffon pan yn gleiriach hen a musgrell ei gam. It tt it Bu Mr. Wm. Roberts, yr olaf o uch-feilyaid lly§. sirol Gogledd Cymru, farw yng Nghonwy ddydd Sadwi-n diweddaf. Yr oedd yn bump a phedwar ugain oed, ac wedi bod yn high bailiff a chyfieithydd. ers f mser maith. it ti ii Caed o hyd i Miss Mary Evans, Waen Street, Llangurig (uwchben Llanidloes) yn farw mewn ffrwd ddydd Sadwrn diweddaf. Yr oedd hi'n hanner cant oed yn byw gyda'i chwaer ae wedi gadael y tf y diwrnod eynt i ymwelod a chymydog ac yna a'i brawd. Caed ei shdl a'i siaced, arffedog a chap hogyn, yn hongian gerllaw ei chorff. it it it Ebe Deon Bangor, mewn pregeth faehog ar y Rhyfel a'r Eglwysi, yn y Brifeglwys bore Sul diweddaf Yr ydym yn gweddio am fuddugolfeeth, yn gobeithio am fuddugoliaeth ond a ydym yn gwneud rhywbeth gartref i'w hseddu ? A ydym yn disgyblu ein. hunain gogyfer â chyfrifoldeb hedd weh ? Gwir fod peth gwellhad. Y mae meddwi'n Ileihau eymaint lleihad mewn troseddau nes fod ugain o garcharau wedi eu cau y mae gwreng a bonedd, plas a bwthyn, yn nes at ei gilvdd y rnae'r cybydd crintach wedi dechreu agor tipyn ar ei ddwrn caead y mr.o'r rhaib am blosor yn cael ei ddofi y mae gwrstraff a moethau yn dechreu cael eu hystyried yn bethau annheilwng a'r ysbryd aflen yn gacio Ty Dduw. Ond dylom aros i ofyn y cwestiwn hwn A d,dp,,w ef yn ol p L- ddaw ef yn ol pan adferer heddwch ? A ddaw ef a saith ysbryd arall yn ol gydag of, a saith gwaeth nag ef ei hun ? It tt a Drwy grafftor y Cadfridog Owen Thomas y mae gwr a fyddai'n amlwg a thaledig gyda gwaith y Y.M.C.A. yng ngwersyll milwrol Kinmel wodi ei (idodi yn y ddalfa. Yr oedd yn bregethwr mynych yn y gwersyll a chapeli yr ardal; yr oedd yn siaradwr llyfn a hvfryd ei w^ando yn medru awryw ieithoedd yn gwybod, sut i ymddwyn yng nghvlchoedd ucha eymdeithas a phawb yn geredu ei fod o ddifrif, ac yn Gristion trwyadl. Ond ym" ddengys mai g wen dog a gwen wyn dani oedd y cwbl, canys er ei holl lyfiu^.er tafotrydd a'i lygeidio sych-sanctaidd, amheuodd y Cad- fridog mai gwalch o German ydoedd ac yn y cyffion y,rnpe, yn aros gwybodaeth pier- ach. Y mae ei yrfa, yn ol ffrwyth yr ym- chwiliad byd yma, yn un o'r rhai mWYid troellog a gwreiddiol ei chastiau. Bu dan lawor ernv o dro i dro bu'n Brotestant ac yna yn Babydd a mynach. Y mae cyhud.diad.au o ladrata a thwyllo yn dechreu dod i'w erbyn o Loegr, Ysgotland, a Chymru defnyddiodd enwau Syr Herbert Roberts, A.S., ae Esgob Llanelwy fel references, hob eu canjatad; ac os yw naill hanner yr hyn a O.N, bi;- anidauo yn wir, dyma'r efengylydd ijawyaf satanaidd. a wisgodd dei gwyn erioed. ++ ++ + + ++ ++ +4* Daeth gai. r i Bwllheli fod Major Freeman, Bryn Ce]yn, lOfed fataliwn y R.W.F., wedi caoi ei ladd yn Ffrainc. Efe'n wyr y diwedd ar Broffeswr Freeman, Rhydychen, ac iddo dctau fab gydo;r R.W.F.. ac un arall yn y Llynges. it H it Cled.d.id y Parch. Joseph Davies, Pen v cae, ym mynwent y Rhos ddydd Sadwrn diweddaf.  ++  4* 4* -i-v Y mae r canteens milwrol i'w cau ar y Sul yng Kghymru o hyn ymlaen, er mwyn cyd- ffurfio a Deddf Cau'r Tafarnau ar v Saboth. + 4* + + tt tt tt v Gwr eiddgar a Ilygaclog dros bopeth llen- yddol Cymru yw Mr. D. Rhys Phillips, llyfr- gellydd Cymraeg Abortawe. Drwy ei lafur a'i sbardyn ef y cyhoeddodd yr awdurdod.au gyfres lawn yn 1911 o lyfrau Cymraeg, ynghyd a'r holl lyfrau Saesneg ac arall am Gymru a'r Gwledydd Celtaidd oedd yn yr Adran Fen- thyg a dechreu'r fiwyqdyn hon, dyma gy- hoeddi llyfres ychwanegol, y ddau lyfryn i'w cael am 3c. yr un—5c. yr un drwy'r post. Dyma'r detholiad goreu a Ilawnef a welwyd yn Gymraeg a Saesneg o lyfrau ar Gymru a'i phobl a'i defion. ac yn y blaen a gresyn medd wi mai dyma'r unig ddau lyfr, o'u bath, a gyhoeddwyd. yng Nghymru at alwad z-avnych wyr Cymreig ad.rannau benthyg. Y mac'r cynllun a'r cyflead. yn hwylus tros lien.; ac os oes galw amdanynt cyfatebol i'w safon a'u hamrywiaeth, gwyn fyd llenorion Abertavve. --0-

IBasgedaid o'r Wlad.

Advertising