Skip to main content
Hide Articles List

8 articles on this Page

CAPEL GARMON.

News
Cite
Share

CAPEL GARMON. ATGOFION AM Y LLE GAN HEN ARDALWR. Carwn gael rhoddi ychydig o hanes Capel Garmon tua banner canrif yn of, mwyn neu lai. Pentref bychan gwledig ydyw, yn y wlad, tua 4 milldir o dref enwog Llanrwst. a milltir a Jianncr o Fettwsycoed, a 'chvdig o flermydd bychain o'i ddeutu, a thua 30 i 30 o dai bychain. Bychan yw'r boblogaeth, ac :"11 lie hynod o dawel. Ananil iawn y gwelwch ddim o'i hanes o ddeehreu blwyddyn i'w diwedd yn yr un o'r newyddiaduron. Yr oedd yno glwb cleifion, a byddai yn aticr cerdded ddydd Sadwrn cyntaf y.m mis Mehefin bob blwyddyn yn rueohiidd. Byddent yn cael y Brass Hand yno i chwareu am y diwrnod; ond nid bob bhvyddyn cofier, a byddai hYllny yn creu tipyn o ddifyrwch i'r trigolion. Gyda'r miri mawr hwn cawsid cinio lied dda llawer yn disgwyl am y dSdd. Mae yn y pentref hwn Fglwys, sef Eglwvs y Plwyf, un capel Methodist, vin eapel Wesleaidd, ac un dafarn. Y Parch 0. Jones oedd person y phvyf, a bu yno am ysbaid o amser. Yr oedd yn gerddor da. a ffurf- iodd gor yn pcrthyn i'r eglwys. Cafodd I Iwyddiant mawr, a llewyrch da ar yr Fg- lwys tra y bu yn y lie. Bob blwyddyn cynhelid plygain yno ar fore dydd Xad- olig, a mawr oedd y cyrchu iddi o bob man. Ceid canu da gan gantorion o'r dosbarth blaenaf. Rhoddwyd yr arferiad Invn heibio, ac nid oes son am dan a. Daeth amser Mr Jones i fyny yn y 1 h hwn, a chafodd ei apwyntio i Bentre Yoel as; ac yno y bu am amser Bed faith, ac oddiyno y eladdwyd ef. Ei olynydd yd oedd y P.1I'ch .J O'J IJ V) it- chard. mab Cernegie Bach, fferm rhwng Pentre Vaelas a Cherrigydruidion. [>\ n gweithgar iawn oedd Mr Pritchard, a dal- iodd yr Eglwya yn ei bri am Jawer o flyn- yddoedd. Gwnaed ef yn ficer y plwyf, no yr oedd gan y phvyfolion air lied dda iddo. Bu iddo ddau i'ab. a dwy mm daii- o torched. Doctor oedd un or mcibion, yr lnvn in yn cario ei fusues ymlaen viii Mettwsycoed am beth amser. ac oddiyno y eladdwyd ef. Yr ocdd yn y pentref hwn lawer o gyfeiflion oeddvvn yn en hadnabod yn dda iawn yr adeg honno, Mri Aaron Jones a John Thomas, dau gymrouyr yn by,v o dan yr un to, set dau dy bychan twt iawn; a chafodd y ddau deulu hyn amryn o feibion a merched eryfion. Gwr di- ddan iawn i fod yn ei gwmpeini oedd Aaron Jones, a llawer o hen hanesion i'w cael ganddo. Codi eerrig y byddai of at adeiladu a i a dau neu (ii-I o'r meibion mewn cluvarel fechan heb fod nepel] o'r pentref. Yr oedd dau o'r meibion yn fvw vn lied ddiweddar, IS1 r Elias Jones yn Capel Garmon a Mr Ro- bert Jones yn byw gyda'i ferch yn Llanrwst. Dyn distaw, tawel iawn oedd John Thomas, byth yn colli ei dymer; yr 11n lath y byddai ef pa bryd bynnag y eyfarfyddech ag of. Yr oedd dau o'i feibion yntau yn fvw yn lied ddiweddar, set Mr John Thomas yn Llanberis, a Mr David Thomas yn agos i Gonwy, Yr oedd yn weithiwr diwyd iawn, byth allan o waith, a gallai droi ei law at unrhyw or- cliwyi a fynir. l'n arall oedd yn lie o'r enw Mr David Roberts (Dewi Gannon). Yr oedd yn iardd lied dda. Dilledvdd oedd ef wrth ei alwedigaeth, yn gweithio, fel arfer yr adeg honno, o dy i dy ac ar y ffermvdd n amgylch. Drwy fod cymaint o frelhynau cartref yn cael eu gwneud yr adeg honno byddai yn rhaid cad gwasanaeth y teil. iwr i'w wneiul i fyny i'r tad a'r meibion. Bu iddo yntau deulu lied fawr, yn feib- ion a merched. Mae amryw ohonynt yn fyw heddyw. Gwr diddan oedd yntan, a phawb yn ei hoffi yn fawr ymhob man yr elai. Pan fyddai rhai o'r "boys" wedi cael mesur carol lied dda at y Nadolig, rhaid oedd lnyned at Dewi i wneud pen- illion arno. A gwnaeth lawer yn y "ffordd hon; yr oedd yn ganwr mawr ar garolau yn ei amser. rn o'r enw Mr John Hughes oedd yn cadw y shop grocery, ac yn cadw tipin o drapery, hen le ei dad a'i fam. Hn yn cario ei fusnos ymlaen yn llwyddiannus am lawer o flynyddoedd-. drwy nad oedd ond nn shop yn y lie yr adeg honno, a I m'nd da ar bopetli, ac yntau yn business man. Ei briod oedd merch y Siamber en, (farm ger Jjlanrwst, a gwnaeth hithau ei rhnn yn dda. Bu iddynt un mab a thair neu bedair o ferched. Y mae un neu ddwv ohonynt yn cadw y lie yn bresennol. Yno y mae y Post Office ers llawer o amser. Ond vmhen cyfnod daetii cyfnewidiad i'r lie, drwy i un o'r enw Mr David no- berts ddeehreu busnes fel grocer and flour dealer. I dy bychan y daeth i ddeclireu o'r enw Highgate o fewn ych- ydig latheni i'r pentref; ac yn y lie hwn y bu am amser, a hynny'n ddigon llwydd- iannus. Ymhen rhyw gymnint o flyn- ) yddoedd cafodd shop yn y pentref. Yr oedd lion yn hvy hwvlus iddo, ac yn ol yr .?, n ol yi- hyn wyf yn wybod y mae yno yn bresen- nol. Dyn tawel, distaw iawn oedd Mr HoberLs, ac yn gwneud ei oreu mewn byd ac egiwys. Mr John Williams oedd yn cadw y daf- arn. Crydd oedd ef wrili ei alwedigaeth, ac YT} cadw 1111 neu ddan o weithwyr. Yr oodd yn ddvn lied weithgar ei hunan, a a rhwng y ddau iusnes yr oedd yn gallu ei gwneud hi yn llrd dda ond ^lis Wil- liams oodd vn rlieoli y dafarn iwyai. Bu iddynt hwythau deulu lliosog iawn, ac y mae'n bur debygol nad oes fawr ohonynt yn fyw heddyw. Gair bach yn awr am v Capel Method- ist. Capel bychan ydyw o ran maint, a dau ddnvs i iyned i mewn iddo, dwy o ffenestri yn ei ffrynt a dwy yn ei gefn. Mac" y pwlpud rhwng y ddau ddrws a set fawr yn gylch iddo, a seti yn y ddwy oclir iddo. a soti o'r llawr i'r cef-n, yn codi yehydig ar i fyny. a lobby oddiwrth y ddau ddrws, n cliynuleidfa lied da yn lnyned iddo. Nid oedd yno yr un gweini- dog sefydlog yr adeg honno ond anaml y gwelecli Saboth yn pasio lieb iddynt gael pi'egeth. Byddai ambell i eirydydd yn dod yno Bala, ac eraill o'r cylch. Deuai y Parcli John .Jones. Ppnmachno, yno yn lied ami i'w cynnoubwyo. Yr j oedd Mr Jones yn bregethwr nnvvn iawn, ac yn ddifyr neilltuol i v.rando arno. Tn jliagorol ydoedd am hoii mewn Cyf- arfod Ysgol. Arferai ddweyd pan yn debyg o gael ei he] i'r gornel ei fod "am bicio, mor gynt-ed ag y gal lai." Deuai y Parcli David Davie,s o'r un lie hefyd, ond nid yn and. Pregethwr rhagorol iawn oedd lHr Davies, ac yn ysgubol pan y byddai wedi myned i dipyn o hwyl a chodi ei lais fel y byddai arfer a gwneud (• lywais ddweyd fod y diweddar Barch E\'an Jones, Caernarfon, wedi bod yno rai troion pan yn y BaJa. Arlcrid cynnal cyfarfod pregethu yno ar Ddydd Iau Dyrchafael. Xis gwu a yli- yn cael ei ddal i fYIIY ai peidio. Bu y diweddar Barcli John Jones, Mochdre, yno yn pre- gethu yn y cyfarfod rai. troion. Y 1 hai to yn goloinau da i'r aclios yn y cajtel hwn oi-ddynt teuhi v Uv/vnau. fFoi 111 lawr gyiagos. ac yn deulu lluosog iawn, a. Ilawi-r o bob] gymydogaeth yn .perthyn iddyn.• ;■ oil ohonynt vn EeLJi. odisliaid at y Y |i\ i lM llfln cartrei y diweddar Barch Henry Jones. Prenteg. ger Tremadog, a'r Parch W. P. Jones. Gwnacd A11' -I < tit n Jones, eu Inawd, An flaenor. r oedd ganddynt geinder yn bregetlnvr, set y Parch W. illiams, Pentremawr, fferm yn yr ardal. Dynia dri o bregethwyr da wedi codi o'r lie bychan hwn. CTaii- bi(,ii ,to. Y mac hwn ychydig 0'" pentref. Capel bychan yw lr.vn o ran ?naint, un drws j fynerl men n, lv> y flenestr yn ei ffrynt a dwy yn ei get 11, a 1 by wrth ei oelir, ac nn arall yn ei gefn, :1 gwal oamgyleh iddo. a gardd o'i Haen.lac y jnvi'j.ud ar v chwith wrth iyned i mewn iddo, a'r set faw 1 o 1 flaen. a'r scti eraill oamg%rlch iddo. Y rhai a fu yn rlian i ddal yr achos i fyny yn y capel hwn otxldynt teulu Y Gelli, fferm fechan heb fod yn bell o'r lie, nc yn deulu lliosog, a'r rhai hynny yn Wesleaid selog iawn. Yr oedd dau o'r meibion yn (laenoriaid, set y Mri R. Ro- oeits a J. "Roberts, ac y mae mab j Mr n. Roberts yn n.onor vug Nghapel 1 Horeb, JJanrwst, ac yn ddyn defnyddid iawn yn y He nwnnw, a gobeithio y eaiff hi! oes yn y s. ydd bwysig hon. Bu y di- weddar Barch John Evans, Eglwys Bach, yn pregethu yno, ac os nad wyf yn cani- gymeryd, yma ar brynliawn Sul y tra- ddododd ei bregeth gvntaf, ac v niae. yn debygol fod Arr Griffith Jones, v pregeth- wr doniol, yn gefn lied dda l'i- achos yn bresennol yn y lie. Gelwid y pentref yn LInn Uchaf a LIan Tsat, drwy fod ychydig o lathoni rhyng- ddynt, a phi^yll bychan yn y eanol i'r irigolion gael dwfr. >,ia-.vr y disgwyl iyddai o'i ddeutu: pawb am y cyntaf gyda'i biser. [)yw,-| lien ddihareb. "Y cyntaf i'r felin gaiff falu, felly roedd hi yma am ddwfr, y cyntaf at y pistvll, a gawsai ddwfr gyntaf, a byddai ambell i bwt o ffrao chwvrn yn cymeryd lie ar adegau rhwng y merched. AN aeth 1 elm i pa mor dawcl a' dinod v He lnvn. y mac gan Gapel Garmon hanes, ac ami i gawr wedi ei fagu ar aelwv' dvdd (ynnes y fro. Caiff llawer i un o'r ardal fel fy hunan ami i awr ddifyr mewn ad- (. o ion am y dyddiau gynt. a bydd ei enw r.d:1 yn annwy I gennym. H. D. H.

————4' MARW SYR WILLIAM HOULDSWORTH.

SASIWN CAER.

DAN -Y GROES

MOCH PROFFIDIOL.

«*•> CANLYNIAD POENI.

...-CYDNABOD GWROLDEB.

Advertising