Skip to main content
Hide Articles List

7 articles on this Page

.DAN Y GROES

News
Cite
Share

DAN Y GROES MELYNTION TEULU ADWYIR CLAWDD. PERNOD L. Gilbert yn y Carchar. Chwerthin yn iach am ben Gilbert yr t)edd Y iii"-yiifl-lf ttiii"l ,ai-ti,ef, a thybiai pawb fod rhyw chwilan yn ei ben. Dyna oedd y sgwrs ar v ci oesffvrdd, ac yn llofft yr ystabl, a mvnych y clywid y dynioTi yn ei wawdio. Ond ni fynai yr hen Domos Wiiias i neb ei sathru yn ei glyw ef, a bu yn helynt garw rhyngddo ef a'r Person un diwrnod, pan darawodd y naill a'r Hall ar eu gilydd ar y groesffordd. Hylo, Tomos Williams, ebai y Person, tydi hi'n liaf iawn heddyw. Ydi'n wir y mae hi yn ofnatsan o deg, welwch chi. Beth da chi yn i feddwl o'r rhyfal yina, Tomos? Does gen i feddwl yn y byd ohoni hi, nag oes wir i ehi. AN- el. mi ryda ni yn dechra rhoi cocos iddun nhw rwan, Tomos. Twn i cidim byd am hynny chwaith. Mae'n anodd ar cebust duall pwu BU yn cael eu euro. Tyda chi ddim yn meddwl fod y Germans yn ein euro ni, ai yduch, Tomos P Ddeudis i ddim mo hvnu. Deud ddaru mi i bod hi yn anodd gwubod pwu Bu'n curo, ac y mae hi'n anodd deud hefud. Sut fellu, deudwoh, Tomos? Ond tydi'r Germans yn deud mae nhw su'n enill, a nina yn heio deud mai ni su'n enill. Pwu su'n deud y gwir, dyna su ai-na i -j'sio'i wiiborl. Ond y ni debig iawn, Tomos. Mi ddylia chi dduall hynu. Pam ni, deudweh ? Does bosib gen i eieh bod yn coelio riw daela. fel y Germans yna su'n Hofruddio ein pobol ni mewn gwaed oer, ac yn gwneud i'w plant i gid fund yn filwyr. Toes ganddun nhw ddim mymrun o ris- peot nac arirhydadd yn perthun iddun nhw. Yda ohi yn mund i goelio pobol felna. Ffoi ohono chi, Tomos. Dyn a'ch cato chi, tydw i ddim am goel- io y naill ochor mwu na'r llall, rhiw hanar dwsin o un a chwech o'l' llall rydw i yn i gwelad nhw. Mae'r Germans yn lladd ein pobol ni fel bwustfilod rheibus, yn union fel roeddan nina yn Sowth Affrica; a nina yn lladd yn rispectabyl. Llofruddio ydi y ddau, achos tydi bowud o ddim gwerth gan yr un ochor mwu na'u giludd. Ond ar y Germans y mae'r bai i gid, Tomos. Choelis i fawr, mae yna gimin o fai arno nina yn y pen draw, tasa ni yn gwubod y ewbwl. Rhiw hanar y stori yda ni wedi ei gael eto. Mi cawn i hi i gid ryw ddiwr- iiod, ac mi gewch chi glowad petha go ry- fadd yr adag hono. Twt lol, nonsans ydi peth felna, Tomos. Peidiwoh chi a mund i ganu yn rhy fuan rwaa. Tyda ni yn mund run fath ? n mun d run fath a'r Germans yn union. Sbiwch be mae nhw wedi ei neud hefo bachgian Adwy'r Clawdd. Serfio fo'n reit, Tomos. Pam na fasa fo'n mund run fath a phawb arall, yn He tieio a gweiddi? O. mi roeddwn i'n meddwl ein bod ni vn buw mewn gwlad rydd, ac fod gan bob dyn hawl j iwsio ei synwyr i hunan. Ond nid synwyr ydi cwffio yn erbvn y gyfrath, 1 omos. Mi ddylia pob dyn ifanc neud be mae'r awdurdoda yn i ddeud. Diar mi, o ble cawso chi yr athrawiath yna, deudweh? Yda chi wedi rhoi gora i ddarllan ych Beibl? Yda chi wedi ang- hofio hanas Danial a'r llancia ar wastad- add Dura? Fuo chi rioed am dro gida Paul a Silas, Petr ac loan ? Yda chi wedi anghofio hanas y Mistar, tybad? Ddaru y bobol yma blygu i'r awdurdoda, tybad? A beth am yr Ardderchog lu y merthyron ? Be ydw i'n son, yn tydw i'n cofio chi yn prygethu ar Paul a Silas yn y carchar ymhell cyn i'r rhyfal yma ddwad i'n blino, ac yr oeddych yn canmol y ddau am sefyll yn erbun yr awdurdoda yr adag honno a dyma yr hogia yma, rhai fel Gilbert, mab Adwy'r C'lawdd, yn gneud yr un gwaith a hwy, ac eto yr yda chi am I a,,i I)eufldii nhw i gid. Tydi ü ddim yr un peth, Tomos, achos v wlad mewn perig rwan. 'Run fath yn union ydi o. Tydi'r hogia yma yn sefull dro." yr hyn ag y mae nhw yn i gredu'n su'n iawn, ac fe ddylai gwnidog i Grist .sefull hefo nhw. Mae nhw yn debig iawn i'r Mistar a deud y Heia- yn ednlll lladd pobol y maent, ac j isio rhoi chwara tog i bawb fvw isio earn y gelyn a gneud brawd ohono y maent so nid i yrru fo o fodolath. Ond tydi hynyna ddim yn deg, Tomos. VYdwell chi mi fasa peidio cwffio hefo'r Germans yn golygu gadael i'r Germans ladd pobol Pvvdain, ac mi fasa hyny yn bechod mawr, cymeryd ein liadd a gadael i eraill gael eu lladd, a hyny ddim ond am i ni beidio en hamddiffyn. Mi wela i rwan be su geno chi. Tyda chi ddim yn sbio ar y matar yn iawn. Rhyw lygad dyn o'r byd su geno chi yn fibio arno. Yda chi yn meddwl fod marw vn terfynu bywyd? Faswn i'n meddwl deli bod, neu fasa chi ddim yn siarad fel- na. Welweh chi, with ladd pobol eriH ryda ni yn mwrdro, ac yna yn dod yn Hot I ruddion ond wi th adael i bobol erill ein lladd ni, os byddant greulonad a hyny, I iiwy fydd y llofrudion, a bydd ein gwaed arnynt. Tydi ein bywyd ni a leddir ddim yn darfod yn yr angau, yr nnig beth a wneir ydyw ein gyru i'r byd uweh yn gynt. a lnynd yno heb waed ar ein dwylo. Siarad bydol, llwfmidd, ydi meddwl am ein corff o flaen egwyddor a bywyd ysprydol y Mistar Mawr. Ryda :hi wedi meddwi ar egwuddor, Tomos. Rhaid i chi feddwl am rwbath gwell, neu mi fyddwch yn y carchar hefo Gilbert. Gadwch (hi lonudd i Gilbert, y mae o'n well sort na'ch hanar chi su'n buw yn lifra y Mistar tieb fedu ei ysbryd na duall ei genadwri T l. Tyda chi ddim yn deilwng o'r fath siwt, nag ydach wir. Medda chi, ynte Tomos. Pawb fendio ei fusnes i hun, ynte? Wei ia, dyna su'n iawn; ond piti na fasa pawb yn gneud, ac yn gadal llonudcl i bobol erill neud hefyd. Busnas pwu oedd rhoi Gilbert yn y carchar, tybad? Pam na fasa'r hogun yn cael aros yn He y dymunai? Nid ych busnas chi ydi cael gwubod hyny, Tomos. Fellu wir; wel peidiweh chitha a malu cimint yn i gulch a ynta. Mae Gilbert, a'r hogia su run fath ag o, vn ddynion rhy dda i gael eu maeddu gan eich siort chi. Aetli y Person oddiyno heb ddweyd gair yn ychwaneg a'i ben yn ei bIn; ond teim- lai yn chwyrn oherwydd y sgwrfa gafodd gan Tomos. Peth ofnadvvy ydyw cael ei sathru pan yn teimlo ei hunan mewn tipyn o safle, a bu i siarad Tomos gynyrchu casineb noillcuol yn y Person tuagato. Ni chvsgodd y noson honno heb gyn llunio moddion i dalu'r pwyth yn ol, a gwnaeth hynny mewn modd hynod dd; chellgar. Cod odd yn y bore a'r cynllun wedi tyfu'n addfed yn ei feddwl. TfIlg,. lie-clodd y cawsai Mr Richard Halifax, y tirfeddianwr, wybod am anheyrnga;well Tomos, ac os byddai modd yn y byd ci gael i'w daflu allan o'r fferm neu ynte godi yn ci rent. j Gvda'r bwriad hwn yn ei galon yr aoth at Mr Halifax i'r palas y bore liwnnw. Nid oedd y tirfeddianwr yn yr hwylian I goreu ond ni feiddiai ddangos llawer ar ei dymer wrth yr offeiriad. Yr hyn a.'i tafi I odd oddiar ei echel ydoedd llythvr a gafodd U o'r ffrvnt gan ei fab yn cwyno yn erbyn y I He, ac yn gobeithio cael dod adrci yn fuan. (I'w barhau). ————

CENADWRI MR LLOYD GEORGE I

El NEGES I FFRAINC. :

WESLEAID CAERNARFON. I - I

CYFADDEFIAD Y CAISER.

YSGYFARNOG DDRUD.

Advertising