Hide Articles List

12 articles on this Page

YR WYTHNOS

News
Cite
Share

YR WYTHNOS Aeth y Brenin i Dde hfraingc ddechreu yr wythnos hon. Trigain mlynedd i'r Sadwrn diweddaf yr agorwyd 1"onli Menai. Oyfrifir poblogaetii y Deyrnas Gyfundi yn ystod y flwyddyn nesaf. Cynhelir Cyngres flynyddol yr Eglwysi Jthyddion yn Hulll yr wythnos hon. Dengys ystadegau swyddogol fod masnach wedi gwellayn ystod mis Chwefror. Mr. John Thomas, Frondolau, Ceinewydd, ydyw Uchel Sirydd Ceredigion am y flwyddyn hon. Talwyd £1,050 am darw 15eg mis yn Bing- ley Hall, Birmingham, yr wythnos ddi- weddaf. Aeth yr agerlong Camdale, o Gaerdydd, 35a ddrylliau tra ar ei mhordaith o Naples i Aberiawe. Dathlwyd Dydd Gwyl Dewi yn Japan eleni. Mae yno Gymdeithas o tua cant a iianer o Gymru. Ar y laf o Ionawr, 1907, yr oedd cynnifer ac-234,004 o blant yn derbyn cymmorth o r Dreth DIodi yn Uloegr a Chymru. Gwneir darpariadau helaeth yn Jsgholwyn Bay gogyfer air Eisteddfod Genedlaethol, sydd i'w chynal yno yn mis Metu nesaf. Syrthiodd daear ar James Jones mewn pwll glo yn Abertysswga chafodd ei ladd yn y man. Tra vr oedd car modur yn croesi y rheil- ffordd !.œr Wisbech daeth tren ar ei draws gan ei daraw a lladd y dyn oedd ynddo. Barn Mr. John Redmond ydyw y ceir Etholiad Cyffredinol eto cyn fod llawer iawn o wytlmosau wedi myned heibio. Collodd Eglwys Loegr un o'i chymeriadau goreu yn marwolaeh Dr. King, Esgob Lincoln, yr hyn a gymerodd He boreu dydd Mawrth. Yr oedd yn 81 oed. Dadlwythwyd pum' miliwn ar hugain (25,000,000) o wyau o China yn Lerpwl y dydd o'r blaen. Anfonir hwynt i bob rhan o'r wlad oddiyno. Mae'r fasnach lechau wedi gwella ryw ychydig yn ddiweddar, a bernir mewn rhai rylchoedd yn Ngogledd Cymru fod cyfnew- idiad er gwell wedi cymeryd lie. Yn Dallas, Texas, dydd Iau, llusgwyd Negro o'r earchar gan dorf nwydwyllt a ohrogwyd ef ar bren gerllaw yn ddiseremoni. Cyhuddid y negro o ymosod ar ferch wen. Mae dysgawdwyr o Germani yn gwneud ym- ehwiliadau ar fangre Jericho, ac maent wedi dyfod o hyd i hen offer eaMestr (flint) sydd yn ein cario yn ol i bedair mil o flyn- yddau cyn Crist. Bu i ddafad perthynol i Mr John Roberts, Cefn, Ederyn, fwrw deg o wyn mewn llai na deuddeng mis o amser. Bwriodd bedwar yn mis Mawrth 1909, dau yn Modi diwedd- 2f, a phedwar dydd Mawrth diweddaf. Yn Nantwich dydd Llun, dirwywyd hen wr 76 oed yn y swm o ddwy bunt am wneyd mynegiad anwireddus wrth geisio blwydd-dal. Yi oedd yr hen wr yn ddia- con yn ei gapel. Edrydd hanes o Aden fod y Mullah wedi ymosod ar lwyth brodorol yn agos i Burdo, pa. rai ydynt gyfeillgar i Brydain. Hadd- wyd tua deugain o honyn;, a lladrattawyd tair mil o'u camelod. Dydd LInn diweddaf hwriwyd pump o wyn gan un ddafad, yr oil yn fyw ac yn Wod yn mlaen yn dda. Perchenog y ddafad ydyw Mr. Evan Davies, Prospect House, Abararth. Ar ol sefyll ei brawf yn Mrawdlys Caer- leon am ddau ddiwrnod oafwyd Cornelius Howard yn ddieuog o'r cyhuddiad ddarfod iddo lofruddio boneddwr o'r enw George Harry Storrs, yn Gorse Hall, Dukinfield, ar y laf o Dachwedd. Tra yr oedd dau ddyn yn boxo a' a gilydd mewn chwareudy yn Whitechapel, Llundain, nos Sadwrn syrthiodd un o honynt, o'r enw Curly Watson, yn farw ar ol cael i daro yn ei wyneb. Negro o'r enw Frank Inglis oedd ei wrthwynebydd. Yn ei araeth yn Lerpwl Ddydd Gwyl Dewi sylwodd Mr. Ellis Davies, A.S., fod y man bleidiau ar gynydd yn y Senedd, ac awgrymodd y dylai yraodau Cymreiig, os am dynu sylw at anghenion Cymru, ffurfio eu hunain yn blaid annibynol. Yr oedd Mrs. Elizabeth Davies, yr hon a fu farw yn Trallwm yr wythnos ddjwdaf I wedi cyrhaedd ei 102 oed yn mis Ionawr diweddaf. Yr oedd yn derbyn blwydd-dal; ac mae iddi bedwar o blant dros 7Q QeeJ. yn derbyn pensions, Aeth boneddwr o'r Borth, Mr. Frank Feilden, .allan mewn cwch bach ar yr afon i saethu hwyaid gwylltion dydd Mawrth yr wythnos ddiweddaf, ac ni welwyd golwg arno nes y cafwyd ei gorph yn yr afon Olet- twr ddechreu yr wythnos hon. Mewn pregeth yn Eglwys Gadeiriol Ban- gor ar Ddydd Gwyl Dewi, gofidiai y Parch. W. E. Jones, Lianllyfni, fod coffadwriaeth y nawddsant yn cael ei ddathdu trwy giniawau moethus ac yfed gwin. Yr oedd hyn, medd- ai y gwr parchedig, yn hollol groes i gymer- iad Dewi Sant. Mae'r cychod pysgota wedi cael amser da dros ben ar draethau Deheu Cymru yn ddiweddar. Anfonid q haner cant i gan' tunell y dydd o bysgod o Neyland a Mil- ford i brif drefydd Lloegr, ac un diwrnod yn mis Chwefror anfonwyd 120 tunell gan un tren. Mae Mr. W. H. Lever, perchenog y Sun- light Soap, wedi rhoddi £102,000 tuag at Brif Athrofa Lerpwl. Tua blwyddyn yn ol cafodd Mr. Lever iawn o £91,000 oddi- wrth y "Daily Mail," a newyddiaduron er- eill am athrod, a chan na fwriadodd enoed gadw yr arian hyny i'w ei hun, y mae yn awr wedi ei rhoddi, a llawer yn rhagor, at -wasanaeth addysg uwchraddol yn Lerpwl. Bu Mr. Wm. Ivander Griffiths, sylfaen- ydd eisteddfod Workington yn ngogledd Lloegr, farw yn Bas^n.thw.aite, swydd Cum- berland, wythnos i ddoe, yn 8o mlwydd oed. Aeth i Workington yn 1872 ac agorodd yno vraith alcan, ac ymgasglodd nifer o Gymry i'r lie. Yr oedd Mr. Griffiths yn gerddor gwych, Arwjeiniodd lawer gorau yn Mwyddiannus yn y Deheudir, a bu yn beirn- iadu yn Eist ddiod Genedlaethol 1881 yn Merthyr. Anfonir nifer aruthrol o hen geffylau methedig o'r wilad hon i'r Qyfandir bob blwyddyn. Gwnaed ymchwiliadau manwl i'r drafnidacth hon yn ddiweddar a chaed fod o 40,000 i 50,000 o hen geffylau yn cael eu hanfon drosodd yn llynyddol. Bwyteir cig y rhain gan y dosparth tlottaf yn Bel- gium a Holland. Ymddugir yn greulon iawn tuag at yr hen greaduriaid hyn wrth eu gyrru ymaith, ac mae'n bur debyg y dygir mesur i'r Senedd yn fuan i roi ter- fyn ar hyn. Yn Llys x Man D'dyledion yn Otley, gof- ynai amaethwr iawn o £25 oddiar offeiriad y plwyf. Yniddengys i geffyl yr amaethwr gael ei wenwyno trwy fwyta brigau ywen o ardd y fiwr. Haerid fod canghenau y pren yn tyfu dros y clawdd i gae Vr amaethwr; ond mewn amddi- iffyniad sicrheid fod y ceffyl wedi es- tyn ei ben dros y clawdd nes cyrhaedd y brigau, a rhoddwyd y ddedfryd o blaid yr offeiriad. Sylwodd y barnwr y rhoddai y ddedfryd o blaid yr nmaethwr pe y profid fod y canghenau yn tyfu dros y clawdd i'r oae. Mewn araeth yn Senedd Germani dydd Sadwrn dywedodd y Canghellydd ei fod ef yn gryf o blaid parhau ar -delerau cyleillgar a Phrydain Fawr. Dymuniad Germani. meddai, ydoedd, lieddwch, ac yr oedd ei am- canion a.'i chynilluniau yn deg ac agoTed i t holl fyd. Cariai yn mlaen ei chydymgais fasnaehol ar linellau gonest, a-c adeiladau ei llongau er amddiffyn ei thrafnidaeth. Derbyniwyd mynegiad y Canghellor gvda chymeradwyaeth, ond protestiodd un Aelod Sosialaidd yn erbyn gwaith Senedd Germani yn gwnrio cymaint -ir y llynges. ac felly a.nnog Prvdain i adeiladu rhagor o longau yn barhaus. Dywod Mr. Griffith Jones, ysgrifenydd Cymdeithas Dewi Saut, Wiinipeg, Canada: Mae yma Gymdeirhas Gymreig yn cyfarfod bob pyth^fnos ar nos Lun yn y Railway- men's Hall, Main street; hefyd gwasanaeth Oymreig bob dydd Sull vn y Winnipeg Busi- ness College a chvfarfod gweddi bob nos Fawrth. Mae lliv.er yn dod i'r wlad yma ac yn cael ychydig iawn o gyfarwvddyd sut i wneyd, a'r petli goreu i'w wneyd, ac yr ydym yn ceisio dod a hwy i gyfarfod a rhai sydd vn y wlad er's amser er mwyn iddvnt eu cyfarwvddo. Fel ysgrifonydd Cymdeithas Dewi Sant, byddaf yn falch o gael bod o rbvw wasanaeth i fy nghyd genedl, ond ^jdynt anfon i 247, Chambers of Commerce, Winnipeg. Ni chaed mis Chwefror mor wlyb ac eleni era dros deng mlynedd ar hugain. Cafodd geneth fechan ddeg oed ei lladd gan gar modur yn Melmcrythaix nos Sad- wrn. Mae'r streics yn yr Unol Dalaethau yn lleuaenu, ac yn cymeryd agwedd ddifriiol Mae'r streics yn yr Unol Dalaethau yn lleuaenu, ac yn cymeryd agwedd ddifriiol iawn. Ffrwydrodd ffwrnais yn D'owlais yr wyth- nos ddiweddaf a chafodd Morris O'Brien ei nos ddiweddaf a chafodd Morris O'Brien ei ddolurio fel y bu farw. Mae'r Parch. Elfed Lewis yn bwriadu myned ar daith bregethwrol tnvy'r L'nol Dalaethau yn y dyfodol agos. Yn Hurst, Northumberland, yr wythnos flaenjorol, bu Mrs. Catherine Sco!tt farw, yn gant a chwe' mlwydd oed. Collodd Cadben O. M. Jones, Portmadoc, ci fywyd trwy i'r Hong Province suddo ger y Naze. Acliubwyd yr oil o'r dw^yllaw, oddi- gerth y cadben. Cofnodii mar wo. aeth yr Hybarch Arch- ddiacon David Evans, Llanelwy, yn 85 Cofnodii mar wo. aeth yr Hybarch Arch- ddiacon David Evans, Llanelwy, yn 85 mlwydd oed. Brodor o Lanrhystyd, Cere- digion, ydoedd. Mae Mr. J. D. Rockefeller, y masnachwr Americanaidd goludog, yn trefnu i roddi miiiynau o'i arian at achosion dyngarol ac addysgiadol yn ystod ei fywyd. Cyfarfu James Jones, 44 oed, a damwain a brofodd yn angeuol iddo yn mhwll glo Abertysswg. Galerir ei farwolaeth gan wraig a thri o blant. Mrs. Mary Mathews, St. Austells, Cern- yw, ydyw deiliad hynaf y Brenin. Cyr- haeddodd ei 107 oed yr wythnos ddiweddaf. Y mae iddi blant yn fyw rhwng 70 a 80. Golchwyd darnau o goed a chdlfi ac arn- ynt y llytliyren "W." i'r Ian ar draeth Mossel Bay, De Affrig, yr wythnos ddiwedd- af. Tybir mai drylliau o'r agerlong 'War- atah" a gollwyd yr haf ddiweddaf ydynt. Yr oedd toraetli anarferol o wyau ar werth yn marchnad Market Drayton, swydd yr Amwythig, wythnos i ddoe. Rhoddid o 13 i 15 am swllt. Ychydig amser yn ol ceid dwy geiniog yr un am danynt. Cyfarfu Wm. Thos. Jones, glowr 56 oed, a'i ddiwedd yn ddamweiniol yn mhwll Craig- yrallt, Taff's Well. Yr oedd wedi gosod ergyd yn y graig, ac wrth weled na thaniai aeth i edrych arno, pryd y ffrwydrodd, gan ei daro yn ei wyneb. Wrth osod carreg sylfaen eglwys newydd yn Nottingham sylwodd larll Mannei-s y byddai yn llawer iawn mwy buddiol i bobl yn yr oes aflonydd hon i dreulio y Sabbath trwy fynychu'r eglwys na rhuthro trwy'r wlad mewn ceir modur. Yn Bentley, swydd Warwick, y noson o'r blaen, cyflawnwyd anfadwaith arswydus gan was fferm 16 oed'. Ar ol isaethu ei feistr yn farw mewn dialedd, rhodd ddiwedd ar ei hun yr un modd. Bernir fod y llangc mewn tymer walllgof ar y pryd. Yn ei dy-stiolaeth gerbron y Ddirprwyaeth Freiniol y dydd o'r blaen dywedodd yr Ar- glwydd Ganghellydd ei bod yn ymddangos iddo ef mai buddiol iawn fyddai penodi gweithwyP yn ynadon heddwch. Ystyriai efe eu bod mor gymwys a neb arall i wein- yddu cyfiawnder. Oymerodd tanchwa le mewn mwnglawdd aur yn Treadwell, Alaska, dydd lau. Yr oedd tua cant o ddynion wrth eu gwaith ar y pryd, ac ofnir fod o leiaf 75 o honynt wedi eu lladd. Deuwyd o hyd i gyrph 25 o hon- ynt yr un dydd. Achos y danchwa ydoedd i dan gydio yn storfa y pylor. Mewn arwerthiad ar ddiwedd arddangosfa gwartheg Shorthorn yn Bingley HaU, Bir- mingham, yr wythnos ddiweddaf talvvyd dau can' gini am lo na chafodd ond ail wobr, tra na thalwyd ond un gini ar hugain am yr un a gafodd y ,wobr cyntaf. Tra gwa- hanol oedd barn y farchnad i un y- beirniaid yn yr arddangosfa. Yn Nglofa Senghenydd yr wythnos ddi- weddaf taflwyd Thomas Harries a John Hop- kins o'r cawell tra yr oedd yn esgyn o'r pwll. Cafwyd Hopkins ar y gwaelod yn gel- ain. Gedy wraig a phedwar o blant. Yr oedd Harries yn fyw, ond wedi ei anafu yn ddifrifol. Tybir i'r cawell gael ei ddir- wyn yn ormodol. Yn Sir Fon, yr wythnos ddiweddaf, pryn- wyd traethawd o waith y merthyr—John Pemy—i'r Llyfrgell Genedlaethol yn Aber- ystwyth am C30. Brfyniad at y Frenhines Elizabeth am gael dysgu crefydd i'r Cymry ydyw baich y trae'thawd. Mae holl weith- jflU JG1¡;; Penry yn awr yn y Llyfrgell Gen- edlaethol. Bu Mr. Balfour yn gwledda gyda Totiaul Pinas Llundain dydd Gwener ac mae i I o Eglwyswyr seilog yn teimlo yn ddigofus iawn am yr ammharch hwn i orchymyn pen- dant y Llyfr Gweddi Cyffredin, ar sarhad a'r arferion a defodau Gwyl y Grawys. Ac y Toriaid sydd yn honi mai hwynt hwy ydyw caredigion ac amddiffynwyr yr Eg- lwvs! Fel yr oedd Mr. Owen Jones, amaethwr, Rhosgoch, Caio, yn myned a dau geffyl a gambo trwy Llanwrda boreu dydd Mawrth, wythnos i'r diweddaf, gwyllltiodd yr anifeil- iaid, ac wrth geisio eu dal gwasgwyd Jones rhwng y gambo a chert arall. Anafwyd ef mor ddrwg fel y bu farw yn mhen pum' munud. Dyn priod ydoedd, a gedy wraig a chwech o blant bychain. Daeth hanes o New York yr wythnos ddi- wecldaf fod dau dren wedi eu claddu gan faes o eira rhewedig a lithrodd arnynt o ael y Rocky Mountains, ac fod o leiaf ugain o bersonau wedi eu lladd. Hefyd, dinystri- wvd rhan helaeth o dref fechan o'r enw Wellington, ger yr hon y cymerodd y trych- ineb le. Mor sydyn a nerthoU oedd y llith- riad fel yr hyrddiwyd y ddau dren dros ddibyn i ddyfnder o ddau can' troedfedd. Nid oes ond pedwar gweinidog wedi bod ar Eglwys Annibynol Troedrhiwdalar. yn ystod y cyfnod maith o 217 o flynyddau. Y mae'r gweinidog presenol, y Parch. D. E. Griffith, wedi bod yno am 44 mlynedd; ei ragflaenydd ydoedd y Parch. D. Williams, yr hwn a fu farw yn 95 ar ol 'bod yno am 63 o flynyddau; bu ei ragflaenydd yntau, sef y Parch. D. Morgan, yno am 50 mlynedd, a'i ragflaenydd yntau drachefn, y Parch. Thomas Price, am 60 mlynedd.

YR ARGYFJWNG YN Y DEHEUDIR.

SYR S. T. EVANS.

GWEINIDOGION A THYBACO.I

,Y Gyllideb. J

-'.-Amrywiol. i

Piyion o'r "Drych."I

-0 - Etholiadau Sirol.

-0.1 MYDROILYN

Markets.

Advertising

Y Senedd.