Hide Articles List

25 articles on this Page

Advertising

Streic y De.

[No title]

Advertising

NODIADAU.

[No title]

I Llith Die Jones.

mwa—wmommm Can y Ddau Hen…

Advertising

Hen Qynicriadau Hynod.

Y LLAW WENN.

Advertising

ICyfarfod Misol Dyffryn Chvyd.

Nadolig y Plant.

PENMACHNO A R CWM.

[No title]

I I Cymraeg Llafar Gwlad.

News
Cite
Share

Cymraeg Llafar Gwlad. ENGREIFFTTAU DYDDOROL. (Gan un o'n Gohebwyr.) Un o freintiau fy mywyd oedd eael mynd i wrando yma'n ddiweddar ddariith orchestol Ifor Wiiliams, M.A., Tregarth, ar Gymraeg Llafar Gwlad; a thybais mai dyddorrol fai eyhoeddi cynifer O x sylwadau ag sydd wedi glynu'n fy aghof. Y mae Ifor W illiams yn wr atlirylithgar heb dd M os, ac y mae'r ddarht.h hon ganddo H un o'r pcthau mwyaf byw a glywais i erioed. Y mae'r ddawn ganddo 1 beri i bawb—boed ddwlyn, bood ddoethawr—fedru ed ddilyn a'i ddeall a' fwyn- hau. Yr oedd ei sylwadau di chrcuol yn iyw a phert iawn, yn dangos y gwahi-niaeth rhwng yr iaith lyfr a'r iaith iafar, B2u'r iaith dydd Sul a'r iaith bob dydd; yr olaf yn iaith fyw, yn cad ci gem bob dydd ar wefu^au'r bob), ac yn rymusach a hoywach na r IHJ], Pan fo rhywuD wedi marw, dyna'r iaith lyfr am dano: Hwn a hwn wedi ymadaej a'r fuchcdd hon; gwr darbodus, eyruil. Am yr un un y dywed yr iaith lafar yn fwy grymus a gwir: Hen GRIBM oodd o, dynai greia o groen. Bu dadl rhwng John Jones a Hugh Hughes. Y cwbl a ddywcd yr iaith dydd Sul yw fod J.J. wedi codi i wrthwvnebu H.H. Ond y mae'r iaith bob dydd yn boenus 0 glir: Mi dynodd John flewyn O drwyn Hugh, AC os teirn- iodd Hugh oddiwrih y driniaoth 'fe ychwanegir C -IC AVECII cymrvd y peth at ei Iwlan! Barotcd yw'r uii-th lafar gwlad i drin pethau mwydd J Fe geisiwyd am yn hir alw'r bicycle yn farch hadarn neu-n ddeurodur, ond beic ;w'r enw arno ar lafar gwlad a. berthynasau-be-icio, BEICIAIS beiciwch. Yn Llanberis fe ehvir y "saddle" yn gyvrwy, a'r "handles" vn llyw. Maent yn 1 Ay barddonol yn Aberdaron a- cliyrau Lleyn Gafael yn j gyi-n o, meddant, pan fo eisieu gafael yn yr handley ac yna daw'r term "cvrn yr aradr" i gof. ;na>' r ia.th bob dydd yn rymus cnbyd hefvd, i-a I prydiau. Yr oedd pregetliwr yn un o bwl- pudauBethosda unv.aith, a dim liawer o eneiniad ar ei draethu. Fe aed i [On am dano vn y war' chwarel, ac ebe un o'r chwarelv.yr: Y'R oedd O wrthd hi cyn sychcd a brechdan bod war! (h.y. brechdan bedwar o'r g!ocii y prynhawn wedi ei thorrÏn y bore). Perthyn i'r iaith lafar ei darluniau tlysion mown ungair. "lUrlwrn" y gwanwyn am ddydd hlr a 11W111. "Mac hi'n codi ei heiliau" pan fo cvraylau gwg y gawod yn ymwasgar ac yn ym- ddyrchafu i wenu. Desgrilair y Monwvson pan r glaw fesul y diferyn yw "pigo bwrw," ac mewn rhan arall o'r wlad dywodir ei bod yn "colli dagrau"—P'run o'r ddfeu yw'r mwyaf barddcnol'! Son am grynhoder iaith Dyma un engraifft o'r Gymraeg la.far: "S'ma'i?" yn gwneud yn lie "Pa sut y mac hi gyda chwi heddyw?" Eto: "De'E'ia: am "Y ma.e'n dcbyg gennyf i:" a "Be sdy di ti-' am "Beth sydd wedi dyfod." Celr liawer a cirÎau a seiniau wedi tyfu i mewn iddynt, megis "sglisa.n" am she, "sglacts" am filatas, "sgiwtsh" (y penaaf a'r mwyaf otnwdfwy ebe'r athro) am slush. Math arall o newid yn yr iaith lafar yw pan geisir cynorthwy'r Saesneg i rymu:s<) Ir mynegiant, a cheir ambeil gymysgla ryfedd. Trydd "every- one" yn bob un," ac yn fynych yn "bob un one," a "No fear" yn "dim foais o bervg," hynny yw, pan y niac eisleu bod yn bendaat ia.wn. "I don't like it at all"' yn "'Dwy 'i ddim yn licio toledig S" "Dear me" yn "diar anwyl"—deu- air cyfystyr. Crybwyllwyd hcfyd am eiriau craill, me,gis-- Y r argian fawr, bolol, hen ecpar, MWDRA4 flons, gwachul, sc-ngoi, S'apri, gwla, hybu, dow-dow, etc. Ar v diwcdJ gwnaeth yr Athro apel ar roddi o'i wrandawyr bob ymdrech i chwilio i niewn i drysorau'r hen iaith, fel y'I sianedir gan wlad- wyr syrnl ein cymoedd, ac fe dalai'r cyfryw ym- drech yn rhagorol iddynt. Darlith ragorol, yn wir.

Canon Newydd Bangor.

[No title]

--Ieuan Gwynedd. "

I Dros y Gwir.

Anfadwaith Hcundsditch.

[No title]

ONE MOMENT PLEASE.

Advertising