Skip to main content
Hide Articles List

19 articles on this Page

...,......,..., petition JUveit.

DYFERION DIRWESTOL.

Y LLYWODRAETH A DIRWEST.

MACHYNLLETH.

CRICCIETH.

AM BOBL A PHETHAU.

i ANNIBYNIAETH YN DINAS MAWDDWY.

DOLGELLAU.

,FFESTINIOG.

MYNACHLOG YSTRAD FFLUR.

0, fangre brydierth I

Codwyd y Fynachlog ardderchog

Cafodd ei dinyatrio a'i hanrheithio:

News
Cite
Share

Cafodd ei dinyatrio a'i hanrheithio lawer gwaith yn y rhyfeloedd dig a fu cydi hwng y Cymry a'r Saeson. Dinystriwyd hi ac anrheithiwyd j wlad o amgylch gan Harri'r IV. yn ei gadgyrch yn erbyn Owain Glyndwr yn 1401. Yn nheyrnasiad lorwerth I., gosododd y brenin ar y Cymry i dalu treth er ei gynorthwyo i dalu am ei ryfeleedd drudfawr yn Ffrainc. Gwrthododd y Cymry yn bendant dalu y dreth iddo, a chefnogwyd hwy yn egniol gan Abbad Mynachlog Ystrad Fflur. Digiodd Iorwerth wrtho yn greulon, a llosgodd y Fynaohlog bron i gyd yn ddial arno. Wedi hyny edifarhaodd y brenin am ei weithred ysgeler, gorchymynodd i'r Abbad ail-adeiladu y Fynachlog, a chyfranodd 75p. tuatr at y treuliau. Perthynai i'r fynachlog fynwent eang iawn yn 150 erwau o fesur. Yn hono y cleddid nid yn unig preswylwyr y wlad gyf- agos, eithr hefyd holl enwogion a thywys- ogion Cymru. Ynddi y claddwyd y sylfaen- ydd Rhys ap Gruffydd yn 1196. Mae eryn debygrwydd mai yma y claddwyd Dafydd ap Gwilym, ac nid yn Nhalyllychau. Dywed yr hanesydd Leland, fod yn ei amser ef ddeugain namyn un o goed Yw henafol cauadfrig yn tyfu yn y fynwent, *a dy wadir fod holl dir perthynol i'r Fynachlog gynt yn rhydd o ddegwm hyd y dydd hwn. Wedi dadgorfforiad y Mynachlogydd yn amser H -arrir VIII. syrthiodd yr adeilad ardderchog hwn yn araf i adfeilion. Ceir yma lawer 0 olion ceryg nadd eaboledig, j eirch plwm henafol, ynghyd agwydr lliw iedig, priddfeini addurnol, dwy o seiliau ar y rhai yr oedd pais arfau y Fynachlog, a llawer o hynaflaetliau eraill. Gobeithio y diogelir olion yr hen Fynachlog yn ofalus I I' oesau a ddel.

CORRIS.,

TKBl"W T PBEQHTHAC.

ABERYSTWYTH.

,ABERDYFI.-.""

ABERANGELL. ,",';¡;

PENMAENPOOL.