Hide Articles List

17 articles on this Page

Y RHYFEL A'R RHYDDFRYDWYR.…

News
Cite
Share

Y RHYFEL A'R RHYDDFRYDWYR. NID yw y rhyfel hwn yn terfynu mor •brwydd ar ol i'r Prydeiniaid gyraedd Pretoria ag y tybiwyd. Oyflawnodd De Wet gryn wrhydri yn y Dalaeth Rydd, a bu Botha yn herio ein galluoedd cryfaf yn y Transvaal. Er mai gwladwyr eyftredin ac y aid milwyr profedig yw y Boriaid, trechant yn ami fyddinoedd llawer lluosocach, ao anhawdd yw penderfynu pa bryd y gwelir y diwedd. Cafodd y wlad hon ei thwyllo yn «nbyd o'r deehreu hyd yn hyn ynghylch yr holl helynt flin, Pertwadiodd y cyf- alwyr hi i't rhyfel drwy daenu adrodd- iadau anwireddus am y Boiiaidyny newydd- iaduron a reolent yn Ne Affrica a chan eu gobebwyr yn mhapyrau Llundain. Un o'r celwyddau hyn oedd y byddai i Kruger a'r I blaid fechan a'i dilynai, fel yr honid, roddi (I fyny yr ymdrechfa yn y fan. Am naw mi* mae'r bwrdeiswyr wedi ymladd fel dewrion dro> eu rhyddid yn erbyn gallu aruthrol, aQ nid ydynt wedi ildio eto. Os collant eu hannibyniaeth, rhaid dweyd y 'thai d*g: y sollant ef gydag anrhydeddr. Ond na feddylier y bydd i'r cleddyf setlo pobpeth. Oni roddir hunan-lywodraeth i'r Boriaid bydd eyllwr yr oU o Dde Affrica yn gyth- ryblusfel crocban berwedig. Gobeithiwn na bydd i Brydain, gwlad rhyddid, suddo mor isel ag i'w wrthod. Ond nis gellir ym- ddiried yn mholiei Mr. Chamberlain, j Bwnglerodd gymaint yn y drafodaeth a arweiniodd i'r rhyfel, a bwnglera yn awr gydalr gwrthryfelwyr yn Gape Colony, fel tnai gobaith gwan sydd am drefn a boddlon- twydd yn y taleithiau tra bydd al wrth y Uyw. Rhwystr arall ar ftordcl, penderfyniad heddyohol yw y sefyllfa feddyliol y mae y doyrunis wedi ei gweithio iddi. Mae'r wlad wedi meddwi ar yrysbryd ymherodvol, a phleidiau jjwlaidyddol wedi yrarauu ofr herwydd. Bfcaid rhoddi tine ymhsvodrol i danau pob telyn wleidyddol, ao y mae banei Bhyddfrydiaeth wedi ei thynu drwy'r Uaid. Nos jPercher yr wythnos ddiweddaf, oymer, odd dadl k yn Nhy'r Qyffredin ar gwestiwn y rhyfel, yr olaf mae'n debyg oyn y dad- gorphoriad. Costau Swyddfa y Trefedig- aethau oedd dan sylw, a chynygiodd Syr Wilfrid Lawson gondemni^d ar Mr. Cham- berlain, fel y gwr eyfrifol am y rhyfel tryqhinebus. Beirniadwyd ef a'r Llywod- raeth yn Uym ynglyn ag achbr y rhyfel, y driniaeth a weinyddir at y i-hai a elwir yn < vt*-ryfolwyr yn Cape Colony, ynghyd a'r t9Uca«- heddw^sh. Cy» diwedd y ddadl, 4atguddiwyd yn amlycaoh y rhwyg sydd Y41itu yr arweinwyr Rhyddfrydol ar y ewestiynau hyn. Caed allan fod cyngrair rhwnl Fowler, Grey, Haldane, ac: feallai Atquitb, i ddymchwelyd arweinyddiaetb Syr H. Oampbell-Bannertnan, a gosod y Jingo- aidd Arglwydd Bosebeiy yn ben y blaid yn ei le. Oherwydd y croea-opiniynau a ffyna ar faino yr Wrthblaid, hybhysodd yr arwein- ydd yr ai allan o'r Ty Heb bleidleisio. A dilynwyd ef gan tua haner .cånt;.plèidlei.- iodd 9i*aill, ac yn eu plith Syr E. Grey a r uno'r Whtptt, gyda'rHyw' odraetb, a'r gweddill yn erbyij. Felly, torwyd y blaid Ryddfrydol yn-y Ty yn dri darn,a chafodd y Llywodratfh fwyafrilmwy nag arferol. Mae'r stit hon ar y blaid Ryddfrydol yn ddyledus i'r gwyr blaenllaw a enwyd, y rhai tydd wedi anghofio negee-y biftid yzi y byd ac yn gwadu ei hegwydd- arioli sylfaauol. 0 ddiffyg arweinydd mawr fel Mr. Gladstone, mae'r Wrthblaid wedi colli ei north a'i dylanwad yn mhlaid heddweh a diwygiad. Glwir fod corph y Uaid Seneddol heb ei. Ilygrucan. y dwymyn ryfelgar. Yr arweinwyr sydd wedLmyned ar gyleUiorn, ac wedi rhoddi clwyf i Rydd. frydiaeth yn ngolwg y gelyn. Rhaid cymeryd ihyw fesurau yn fuan i wrthwynebu y cynllwyn gwrth-Ryddfrydol ay'U gv/eithio o blaid buddianau arweinydd mewn neilldu- aeth, a'r hwn os eymer yr arweinyddiaeth eto a bar y rhwyg yn fwy nag ydyw yn awr.

Y RHYFEL YS CHINA.

YSGQL" SIROL MACHYNLLETH.

MARWQiAETH Due EDINBURGH

"OYNGOR PLWYF TALYLLY.V. 7,.

:,aberm;AW./

TREGARON.;'.

LLANGADFAN,

ARDDANGOSFA ARDDWROL CORRIS.

.Y MAROHNADOEDD.';"

Family Notices

Advertising

8BAD-LOFRUOOIAETK BRENIN JTALI'

RHYFELY TRANSVA AL.

EWYLLYS CHARLES ASHTON.

DYNGARWCH J BORIAID.

[No title]