Hide Articles List

12 articles on this Page

Advertising

JV6gofiott am ot't'i$,

News
Cite
Share

JV6gofiott am ot't'i$, GAN Y PARCH. EVAN JONES, CAERNARFON. VIII. Paliain y galwyd capel y Methodistiaid yn Nghorris yn Eelioboth—ehaugder — y mae yn anhawdd dweyd, heblaw y gellir bod yn sicr fod rhyw reswin, gwan neu gadarn, dros ei alw felly. Safai ar lecyn amlwg, ar dir Tynewydd, Avedi ei roddi i'r Methodist- iaid gan yr hynod Ddafydd Winffre, tad Wmffre Dafydd. Yr oedd yn gapel mawr, eang; ac ar ol byw am fwy nag ugain nilynedd yn y capel bychan cyntaf, ac i'r achos clnvyddo, a cliael adeilad a gyfrifid yn fawr ac ardderchog, fel yr oedd y capel hwn, nid annihriodol oedd ei alw yn Rehoboth—ehangder. Syml a diaddurn iawn oedd yr olwg allanol arno, yr un hyd a lled-ac wedi ei adeiladu o gerig llwydion Sir Feirionydd. Oddifewn yr oedd yn un o'r rhai mwyaf cyfleus i ddAveyd a gwrando ynddo. Daliai o dri i bedwar cant. Nid oedd oriel arno; ond yinddyrchafai yr eisteddleoedd uwchlaAY eu gilydcl o'i am- gylch ar ffurf haner crwn, a'r pulpud a'r sedd fawr ar y taken deheuol iddo. Yr oedd ty neu ddau wrtli ei dalcen gogleddol, ac UAATcliben y rhai hyn yr oedd y Babell," —lie y byddai y Eechabiaid yn dwyn eu gwaith ymlaen. Yn gysylltiedig ag ef yr oedd myiiAvent eang—rhodd yr un teulu drachefn. Ac oherwydd fod mynwent y plwyf yn mhell—ryw dair milldir o ffordd, I y yn Nhalyllyn—yma y byddai bron holl I bresAvylAAyr y parthau hyn o'r plwyf yn cael eu claddu. Nid AAyf yn cofio yn awr, os clvAA'ais, pa faint a gostiodd y capel hwn—yr ail o'r dechreuad ond y mae yn amlwg oddiwrth ei faint a'i ffurf, a'r pethau oeddynt gysyll- tiedig ag of, fod ei adeiladu yn gryn orcliest ac yn amlygiad 0 ffydd fawr iawn. Buwyd yn hir cyn talu am dano ac y mae hyn yn braíd o'r un peth oblegid po buasai hyny yn both cymliarol liaAvdd, nid dyn i orpliAAys dan y baich fuasai IV, iiiffre Dafydd. O'r diwedd, dyma y baich yn niyncd yn rhy (Triviii i'w oddef yn IIAVY. Daeth Richard Wniftre o'r Dyffryn,—ie, y Parchoclig. Richard Humphreys—yno ryw noswaith, nos SadAvrn os wyf yu cofio yn iawn. Yr oedd y lie yn llaAvn, a dyma y doethaAvr o'r Dyffryn yn dechreu ami. Ni chlyvrais nemaArr o'i araeth ddoniol, dim ond un sylw. Fe ddywedir," meddai, "fod llon'd capel o gcryg yn ddigon i adeiladu ei furiau i gyd; ac fe ddylai fod llon'd capel o boholfol sydd yma—yn ddigon i dalu am dano." Wel, a hai!" meddai Wmffre Dafydd, Mi awn ati, ynte: faint rowch ch'i, hwn a mi roi i fel a'r fel." A dyna ben ami. Daeth y ddvlcd i lawr yn rhwydd. Pan ddaethym i yno, nid oedd y capel hnvi-i Arn llawn. Ond yr oedd wedi bod felly, cyn i Aberllefeni, Esgeirgeiliog, a Bethania, t) n) fyned allan o hono. Ac yr oedd ei fod yn fwy na'r angen cyffredin yn dda iawn ar gyfer adegau neillduol, pan y byddai Cyfar- fod Misol a chyfarfodydd eraill yno; oblegid mewn gwirionedd i Gorris yr ym- gynullai yr holl ardaloedd ar bob achlysur o hWYR, a Rehoboth oedd y lie mwyaf cyfleus i gyfarfod yn Nghorris. Y mae yr hen gapel wedi myn'd, oblegyd yn y ilwyddyn 1869, adeiladAvyd y capel llewydd, liardd, cyfleus, a chostfaAvr, prcsenol. yn ei le. Ond y mae yn dda genyf fcddwl am yr hen gapel 0 hyd. Yr oedd yn g-olofn i ofal a ffyddlondeb y tadau. Fel y dywlJd- wA'd, crvn orcliAvy] oedd i ddyrnaid o l)obl dlodion fyned dan y cyfritolcleb o adeiltidu y fath gapel. Y n yr hen gapel heJ:yd, yr oedd yr hen ddoniau wedi cael eu gw John Elias, Ebenezer Richard, John I^van??, New Inn, a'r ardderchog lu" 0 lefiM'vryr fu yn myned trwodd o Ddc i Ogledd, ac o Ogledd i Dde. IJgeiniau o Avle'ldoedd breision a gafwyd yn yr lien doml: a byddai yr lien bererinion yn colli dagrau Avrtli son I v v L I am danynt. Nid rhyfedd eu bod yn anniben 1 i adael yr lien gynteddau, ac i flvsio drachefn jj gynhauaf yr addfediad cyntaf. Yma y | declireuais inau yn fL'urfiol ar iy ngAvaith, yn | nghanol ysbrydion gwresog a gogoneddus yr hen bethau. Cafwyd cyfarfod sefydlu. I I y Yr AAryf yn cofio yn dda y croesaw calon a roddid i mi gan bobl na welswn mo honynt gan nwyaf erioed o'r blaen ac mor gefnog- ol yr oeddynt i mi. Nid wyf yn eofio yn awr pwy, heblaw y rareh. Francis Jones, y pryd hyny o Aberdyfi, oedd yn y cyfarfod. Dichon fod Dafydd RoAvland o Bennal, y mae ryw adgof ar fy meddwl ei fod, ac feallai eraill. Dywedasant yn dda iawn: a cliofiaf i Mr. Jones grybwyll yn effeithiol am rywun oedd yn ymwelydd a, Paul—"Efe a'm llonodd i yn fynych." Ac yr oedd arnaf finau lawer o eisiau fy lloni.

SYR ROGER MOSTYN.

BWRDD PYSGOTA MEIRION.

GARTHBEIBIO.

YSGOL SIROL GANOLRADDOL TOWYN.

EISTEDDFOD GADEIRIOLj CORRIS.

NODION 0 TOWYN.

CEMMES. j

CORRIS.

ABERGYNOLWYN.

ABERDYFI.