Hide Articles List

9 articles on this Page

ENGLYN CLOD.

Y DIWEDDAR ARGLWYDD SHERBROOKE.

DERWENLAS.

Tl 61^0 ft on cun gorris,

News
Cite
Share

Tl 61^0 ft on cun gorris, GAN Y PARCH. BVAX JONES, CAERNARFON. IV. Yr oedd genyf bedair eglwys dan fy ngofal: Corris, Aberllefenni. Bethania, ac Esgairgeiliog. Yn Aberllefenni y dochieu- ais-iliewii seiat. Nid oedd yno yr un cyf- arfod sefydlu, 'W'hr?u arni ar un- waith. Mi gofiaf yn hir y cyfarfod hwnw. Rowland Evans y Eelin oedd apostol Aber- llefeuui. Nid oeddwn eriocd wedi cael dim o'i gydnabyddiaeth-dim ond ei weled yn myned ac yn dyfod weithiau gyda'r gaseg a'r gert wrth gario lleclii o Aberllefenni i'r Dderwenlas, a chlywed am dano fel dyn I I hynod ar gyfrif ei grefyddoldeb dwys, ei alluoedd meddyliol grvmus, a'i annibendod sobor." Hyd yr wyf yn eolio yn awr, nid oedd Rowland" Evans yn y capel y lloswaith hono a'r cantyniad fu i mi orfod each" y seiat i gyd fy hunan, o'r deelireu i'r diwedd. y Dyma ddechreu difrifol i un nad oedd dim ond cydwybod, hyd yn hyn, yn peri iddo fyn'd yn fugail. Yr oeddwn yn y dyfnder- oedd yn myned adrcf i ( Jorris y noswaith hono, a braidd na thyngwn na wolid ii byth yno eilwaith. Ond daetlium i adnabod y cvfeillion yn well yn Aberllefenni. Dechreuais hoffi y ty ,j capel. Yr oedd Anne Parry mor gall, mor drefnus, mor groesawus, ac mor hynod o garedig fel yr edryehwn ar fyned i dy capel Aberllefenni bron fel myned i ryw nefoedd feelian. Yr oedd John Parry liefyd yn edrych ar gaol gwneyd rhywbeth i brcge,th- wr fel yr zn anrhydedd uchaf ar y ddaear. Coffa da am danynt—yr lien gwpl anwyl. Yr oedd John Parry yn ddifrifol o wylit ei, oJ "I dymer. Ai yn goelcerth mewn munyd. Yr oedd Anne Parry yn y dymer oreu bob amser, a John Parry yu ymodwng idcli fo1 yr oen bach. Gallaf ddweyd amy ty capel hwn fel y dywedodd Alun am le arall:— Y, n iio,auaf oes fe saif Trefaldwyn Ar fy nghof yn wyrdd." Yr oedd genyf waith tri chwarter awr i gerdded yno o Gorris, tnvy bob tywydd, a buasai yn fynych yn dywyll arnaf onibai croesaw difesur ffrindiau bychain, di-uchel- gais, y ty capol. Cynyddu wnaeth fy mharch a'm hed- mygedd o gyfeillion Aberllefenni hyd y diwedd. Ni bum crioed mewn eglwys burach na hon. Credwn, a cbredaf eto, fod ei haelodau braidd i gyd yn dda, ac yn cadw eu neillduolion. Edrychwch ar y set fawr o'r pulpud. Ar y chwith, dyma Kichard Lumley, yn gymhesur ymhob peth dawn, dull, symvyr, erefvdd, ac ymarferiad y mae yn grefyddwr hyfryd. Yn nesaf ato dyma Dafydd Owell-gwr byr, cadarn, cobog yn edrych weithiau fel angel, a phryd arall fol | yr hen fachgen ei hun. Gyda'i ben mawr a'i aelian trymion, y mac yn Galtin ofnadwy; y nesaf o bawb a welais erioed i fod yn Antinomiad, ac i ddweyd,— Etholedig cvn fy ngeni, Etholedig wedi liieddwi." Nid wyf yn ei ganmol am hyn; ond yr oedd yn liollol naturiol fel dyn, ac yn ddidram- gwydd fel crefyddwr. Ar ei chwith, dyma Richard Jones, Blue Cottage. Ei fawredd oodd ei dduwioldob a'i ddiragrithnvydd. Nid oedd ei ciriau yn am], ail ddywedai yr un peth drosodd a throsodd drachefn ond yr oedd yn allu ar gyfrif ei burdeb. Yna daw Rowland Evans, y tlawd, ond y tywvsog. Meddai dynerwcli mawr. Yr oedd oddeutu 75 pan aothum yno, ac anfynycli oherwydll ei waeledd y deuai i'r capel, yn enwedig y nos. Ond pan ddeuai, heb iddo ddweyd yr un gair, yr oodd yn llon'd pob man; yn athrawiaethol, yn brofiadol, ac yn ddisgvblaethol. Efe oedd yr hynaf yn y set fawr, ac efe hnfyd, tulnvut i bob cydmariaeth, oedd yr ieuangaf a'r ystwythaf at bob rhyddid a chynydd. Ffrwythant eto yn eu henaint, tirnon ac iraidd fyddant." Ar gyfer y progethwr ar y dde y mae John Parry, Tycapel, gyda'i un lygad, yn taro canu. Byr iawn oedd cyrhaeddiadau John Parry, ond yr oedd yn anhebgor. Nid oedd yno neb fedrai daro eanu yn iawn ond John Parry. Yr oedd yno lawer 0 fechgvn da, llawer gallur ocach na John Parry; ond yr oodd yn rhaid oaol John Parry at y gwaith Iliv.11, Gwyddai yntan hyny, no yn lie bod yn uehel frydig, yr oodd yn ffyddlawn iawn, Yna daw Robort Jones, y Machine, dyn mawr, tal, nerthol, hob fod yn flaonor, ond yn blaenori yn mhobpeth. Ar ei ysgwyddau ef y mae addysg a dinvest, ac y mae yn gofalu am danynt i'r dim. Yn y gongI, yn ymyl Robert Jones, os wyf yn cofio yn iawn, y W Huw Evau, Ty'nycej—dyu bychan, ysgafn, yn gofalu am yr amser, ac ambell i air byr, cwta, pert. Dyna nliw. Y mae arnaf hiraeth am danynt y funyd hon. Nis gwyddent both oedd ifalsio ond yr oeddynt mor drwyadl a'r dur. Yr oedd yno eraill, y buasai yn dda genyf ddweyd gair am danynt pe buasai gofod. Yr oedd eglwys Aber- llefenni yn daelns yn mhob gwcdd. Nid oedd yn fyr o ddoniau nac yn fyr o arian. Y chydlg a roddai, mae'n wir, ond rhoddai yn ol oi gallu ac i'r di wriiod. Yr oedd y Parch. Griffith Ellis wedi dechreu pregethu, ac wedi myned i'r Bala, cyn i mi fyned yno. Yno y dechrenodd y Parch. John Owen, Wyddgrug, breget-oi, ac yn fy nyddjR;i i. Gall unrhyw eghvys fod yn falch o'r fath ddynion a'r fath ddoniau. Ar ol hyny, y maent wedi adeiladu capel neAvydd hardd, yn nos i Gorris, a'r hen gapel wedi ei droi yn ysgoldy.

CYNGHOR SIROL MALDWYM.

INODION 0 LANAU DYFI.

}DINAS MAWDDWY.

MANION.

!__--__------- - - -----_-…