Hide Articles List

29 articles on this Page

Bangor.

Bethesda.

Blaenau Ffestiniog

Bettwsycoed.

..----Caernarfon,

-----------Criccieth.

------Garn.

Dyffryn Nantlle.

—0 Dolwyddelen.

Llandtiemiolen.

Llanrwst.

Llanberis.

-.---8"--C18 Llanfairfechan.

Porthmadog.

"Pwllheli.

Pistyll, Nefyn.

Penrhyndeudraeth

-_----------------Cynghor…

Helynt yn Chwarelau Nantlle.…

Advertising

I Cyhoeddi Eisteddfod Genedlaethol…

-----------------. Cynghor…

-----------Marwolaeth Syr…

Nodachfa yn Mangor.

News
Cite
Share

Nodachfa yn Mangor. ER BUDD YR YSGOLION EGLWYSIG. Yn y Penrhyn Hall, Bangor, ddyddiau Mawrth a Mercher, bu nodachfa lwyadianus er budd ysgol- ion Eglwysig yr Esgobaeth. Yr oedd v neuadd wedi ei harddu yn odidog, ac yn y ffurf o bentref henafol. Agorwyd y dydd cyntaf gan yr Esgob, vr hwn a sylwodd ar gyfrifoldeb Eglwvswyr yn'v cyfwnir piesenoJ i amddiffyn eu hysgolion. Arglwyddes Penrhyn, wrth gyhoeddi agoriad v rodachfa, a sylwodd ei bod yn falch o fod yn bre- senol ac yn falch o'r cyfle i amygu ei ehvdymdeim- lad a'r ymdrechion ysblenydd i gyfnerthu yr ysgol- ion gwirfoddol. Cyflwynodd Miss Cvsa Fairchild flodeughvm prydterth i'r Arglwyddes. W ele'r rhai a weinyddent wrth y gwahanol ar- werthfeydd — 1.—Mrs Roberts (Deanerv), Mrs John Pritch- ard (Bodhyfryd), Mrs E. J. Lloyd (Menaifron), a Miss Pryce. 2.—Mrs Edwards (The Vicarage), Mrs Mar- shall, Miss H. S. Hughes, a Miss Hugh Hughes. 3. — Mrs Fairchild, Mrs Young. a Mrs Hughes Williams. 4.—Mrs Lewis Jones (St. David's Vicarage), Miss Jones, a Miss Pinkerton. 5.—Parch Herbert Jones a Mrs Jones (Pentir), Mrs Pryce Jones, a Mrs W. Roberts. 6.—Mrs S. R. Dew a Mrs Elias. Yn mhlith v prvnwvr vr oeddMilwriad H. Platt. C.B., a Mrs Platt, 3Ir E. A. Young, Mrs Harry Clegg (Plas Llanfair), Miss Pope, Miss Hughes (Bryn Menai), Miss Pritchard (Brynhyfrvd, Beaumaris), Miss Moulesdale (Menai Bridge). Mrs Langdon, Mrs Reichel, a Miss Williams (Menai- fron). Yr oedd y clerigwyr a ganlyn yn bre- senol — Y Parchn. Canon Fairèhild; J. P. Lewis, M.A., Conwy; W. Edwards, M.A., G. W. Griffith, Gaerwen; T. J. Jones, R. T. Jones, M.A., Glanogwen; D. Price, Maentwrog; A. O. Evans. M.A., O. Evans, B.A., Lewis Jones, M.A., —Jenkins, Llandinorwic; R. Hughes, Llan- fair; A. Ogle, M.A., C. W. Barlow. M.A.. Minor- Canon R. H. Williams, B.A., a Minor-Canon J. C. Morrice, M.A. Dydd Mercher cadeirydd oedd Deon Bangor, ac agorwyd y nodachfa gan Miss Naylor, gyda'r hon yr oedd Mr R. A. Naylor, a chawsant dder- byniad brwdfrydie. Ar ol anerchiad gan y Decn, cyflwynodd Miss Vera Dew flodeughvm thvs i Miss Navlor. a thfaddododd y Canon Fairchild yr an- erchiad canlynol. ARAETH CANON FAIRCHILD. Canon Fairchild a ddesgrifiodd safon yr Eglwys yn Esgobaeth Bangor gyda golwg ar yr ysgolion hyn. Dywedodd wrth gynyg pleidlais o cldioleh- garweh i Miss Naylor, a agorodd y nodachfa ar yr ail ddydd, y disgwvlid ganddo draethu barn Eglwyswyr yr Esgobaeth ar y mater pwysig hwn. Nid oedd ond ychydig o honynt, Eglwyswvr yn ogystal ag Yrmneiliduwyr, yn hoffi Deddf Addvsg 1902, ond hyd lies byddai'r Llywodraeth yn gwella'r Ddeddf mewn ffordd gyfreithlon yr oedJvnt fel dinasyddion ufudd i'r Garon. yn penderfynu gwneyd y goreu o honi (cymeradwyaeth). Yn awr, beth oedd achosion yr anghyduelediad rhyng- ddynt Dygwyd llawer o achosion yn mlaen, ond nis gallai gyfTwrdd a rhagor na dau o honynt- (a) Yr anhawsder crefyddo!; (b) Y prot:on a ofynnid at law'r uthrawon Dywedid wrthynt na ddylai'r Llywodraeth vra- yryd ag addysg crefyddol o gwbl, c.nd cyfyngu ei hymdrechion i addysg secularaidd. Yr oedd efe fel Eglwyswr, a chredai fod llawer yn cydweled ag ef. yn barod i dderbyn yr amod os caniateid i'r Eglwvs a'r cyfundrefnau crefyddol eraill ddarparlt yr addysg crefyddol a ddvmunid gan y rhieni, yn ystod oriau yr ysgol. Yn sicr, yr oedd y crybwvIl- iad hwn yn deg i'r ddwy ochr (cymeradwyaeth). Crybwvllwyd cynllun arall Dywedid wrthynt fod yna rai gwirioneddau sylfaenol yr oeddynt oil yn eu credu. ac mai'r rhai hvn, a rhain yn unig, ddylid eu dvsgu yn yr vsgolion. Beth fyddai'r canlyniad? Fe fyddai crefydd neillduol. felly, yn cael ei ewaddcll ac yn derbvn cynorthwy oddiar law v Llywodraeth a'r trcthi, a gofynid hyn gan v rhai oeddynt Y11 wastad vn dvwedvd mai croes i'w cydwvbod a'u hegwyddorion oedd gwaddoliad unrhyw gyfundrefn grefyddol. Yr oedd yr addysg grefyddol anenwadol yn digwydd evdgoriio a'r hyn v credai Ymneillduwyr yn gvffredinol, ond nid oedd yn ddigon eang i Eglwvswyr. ac vn sicr mai gormes o'r fath waethaf fyddai gorfodi plant yr Eglwys dderbyn yr addvsg cyfyn<? hwn. neu ynte fod heb addvssr crefyddol o g-wbl (cymeradwvaeth). Ni ddylaïr Llvwodraeth roddi ffafr i un ochr fwy na'r llall. Fellv. yr oedd y mater yn gofyn un o ddau beth-nddid i bob crefydd, neu fod heb cref- ydd o gwbl. Nis gallai ef am eiliad gredu fod y Cvmrv vn dvmuno yr olaf. ac hyd yn hvn yr oedd heb rrvfarfod af un Ymneillduwr a wrthodai roddi. rhvddid crefvddoli i bawb. Y SAFON PRESENOL. Beth oedd safon presenol y pwnc crefyddol yn yr ysgolion? Lie digwyddai fod dwy ysgol mewn plwyf, ysgol Eglwysig ao ysgol y Cynghor Sir, gall- ai'r rhieni ddanfon eu plant i un o'r ddwy fel y dymunent. Ond cymerent bhvyf lie nad oedd ond un ysgol, a hono yn un Eglwysig. Ar bedwar allan o'r pum' dvdd, fel arfer. dysgid yr Hen Destament a'r Newydd, ac nid oedd un Ymneillduwr a wrth- odai dderbyn hvn. Ar y pumed dydd. pau ddvsgid Catecism yr Eglwys i blant yr Eglwys, gallai'r plant Ymneillduol, os byddent yn dewis, gael gwers o'r Ysgrvthyr yn ei Ie. Nid oedd mewn gwirion- edd yr un, anhawsder crefyddol yn yr ysgolion yn ndyn a'r athrawon na'r plant; nid oedd ychwaith yn nglyn a'r rhieni. Cvnllwvnwvr politicaidd ag ameen politicaidd ganddvnt oe-dd ."11 peri'r hawsder. Anhawdd yw pidio gwenj wrth ganfod fel mae'r dynion hyn yn newid eu snfbwynt i eu dvbenion. Ar un adeg eu prif achwyniad oeJd Jllid ystyrid cydwvbod y plant na'r rhieni Ymn"il1- dnol. a bod v plant yn gorfod dysgu athrawiaethau croes i ffvdd eu rhieni. Heriwvd hwy i ddwyn yn mlaen dvstiolneth o hyn, ond hvd yma v wedi methu. Erbvn hvn, gwyddis fod v ffug ach- wvniad hwn yn ddisail, ac ni chrybwyllir ef gan- ddvnt vn awr. Adeg arall, cyflwr vr adeiladau Ecrlwvsig a ddvgid yn mlaen cranddyrt. a desgrifid v plant. f(>1 vn eapl eu gorfodi i'r yssrolion hvn .-r mawr bervsd i'w hiechvd. Yn awr (a siaradai ef vn gyfrifol) vr oedd yn barod i brofi i'r eithaf fod cyflwr yr Yscolion Eclwysig. ar v cvfan, gystal os nad nrweU na'r ^•s<Tolion sirol, a'r gwirionedd oedd fod diffysrion ein hysgolion ni yn cael eu rwella yn gvflymach nag eiddo'r Cynghor Sirol. Ei farn ef oedd np chlvwent. raeror am cyflwr gwael yr adeilpoal1 Eprhvvsirr ar 01 tvstiolaeth un o'u har- olyrr^vr hwv eu hunain ar gvflwr gwarthus rhai o'r YTsgolion Sirol (cvrn°radwyaeth). YR ANHAWSDER YN NGLYN A'R ATHRAWON. Yna yr oedd yr anhawsder uchod. Dywedai ein gwrthwynebwvr na fynent unrhyw brawf crefydd- 01 ar law r athrawon. Yn awr, yr oedd y bobl hvn yn barod i ganiatau rhvwfaint o addysg crefyddo] vn yr ysgolion. ond ymddangosent yn holiol ddi- fater vn nghylch cymeriad v rhai a i dysgent. Gwvddai am ysjrof oedd un athraw a wawd- iodd v gwirioneddau yn nghylch y Gwaredwr pan jriywodd ei gyd-athraw yn eu dysgu. A oedd un- rhvw Eglwyswr neu Ymneillduwr yn barod i an- mharehu y srrefvdd Gristionogol yn y modd hwn? Yn sicr. gallent havvlio cofyn a oedd vr athraw yn Gristion! Gwell heb addvsg crefyddol o gwbl na chaniatau i crefvdd srael ei dirmvgu vn y modd hwn Gwvddni eu bod yn ddvogel gyda'r to pr:- senol o athrawon. ond gvda'r difaterweh cvlch-eanc oedd ar gvnvdd nid oedd canddvnt wvstl am v dvfodol (cvmerndwvf.ethV E" dyl-ds^ydd felly fel Eglwyswyr. fel y sarwvddai. oedd myned yn mlaen vn ddistnw a .rob?it.hiol p-vdn'u nrorchwvl anhawdd. T'w dwvlaw hwy rhodd id vmddiri ^dac th gdrifol-- hvfforddiant v nlant nid yn unirr mewn addvsg se^ula-aidd ond materion vsbrvdol a moesol —i'w hsddnsu vn rlrlin;>c;yddic.n evmwys i'r byd hwn a'u parotoi ar y nesaf. D'ma eu hunig am- can, ac yn: hvn v lhwHdent radwyaeth fawr). YR AGWEDD ARIANOL Ai o blaià cr?fyid oedd darllen Ihtbvrau yn y capelau Ymneillduol, temlau Dun- cofient, yn gofvn i'w deiliaid lllddwya yn anghariadus tung at E(rlwvswvr^ Xid oodd ganddo ond dwoyd max effaith darllemad llythyr fel hwn mewn un lie oedd i'r Esrhvyswyr yr v. ythnos ganlynol dderbyn teir- gwaith cvmaint ag y disgwylient o gyrnonh arianoi. Daeth i'w law lawer o lythyrau yr wythnos hon oddiwrth reolwyr amryw o r ysgolion Eglwysig yn Meirionydd yn desgrifxo effaith yr ymdrech sydd yn myned yn mlaen yn v sir hono. Mewn un plwyf oedd gwrthwynebiad cryf i'r Eglwys, cludwyd saith o blant Ynmoillduol ooddeni mewn ysgol, Eglwvsig i vsgol sirol. rhai milltvrau o ffordd. Digon hawdd oedd gwneyd hyn yn yr haf, ond beth am y gnuaf? Yr oedd efe yn ameu a oedd llawer o rieni Ymneillduol vn barod i aberthu eu plant t r frwydr boliticaidd hon (cymeradwyaeth). Mown nlwyf arall tvnwyd pump o blant ymaith o r ysgol Eglwysig. ond daeth chwech eraill o ysgol y sir 1 ^gymervd eu lie (cymeradwyaeth fawr). Mewn chwech o bhn-fi eraill, canlyniad yr ymdrech Ym- neillduo! hvdj vn hyn oedd colled tri o blant. Dyma engrr.ifft o'r modd y gweithredai cin gwrth- wynebwvr. Mewn un plwyf cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus. lie bu saith o weinidogion :nl erefu, ar y rhieni gymeryd eu plant o'r ysgol Eglwvsig. IVIown caulyniarl. collwvd un plontvn. Cafodu gvnYi; yr wvthnos hon o SOOn i adeiiadu vsgol new- vdd mewn plwvf os penderfvnid adciJadu un gan y Gvmdeithns Essrobaetho]. Beth pa. lhvyddai ein gwrthwvnebwvr ac y tvnwyd yinaith o'u hysgolion y plant Y^mneillduol dywedid wrthynt pan syrthiai nifer v plant yn is na deg ar hugain, jz~a.ll- ai'r awdurdodau lleol gau yr ysgolion hyn. oher- wvdd nad oeddvnt rawvach yn angenrheidiol. Ar- hawdd oedd ei berswadio ef fod hyn yn wir. Hyd vn nod pe Ij; ddai Hai na deg ar hugain yn bresenol bvddni ansren am "r ysgol o hvd i'r plant a'i myn- vchai. ac ni chredai ef y bvddai'r prif awdurdod yn Llundain o hliid cnu y fath ysgolion. n'r canlyn- ilid hdrbi dwy "s701 yn He un 1W c-ynal ar draul v trethdalwvr oeddent wedi eu eorhvytho. Wrth ddiweddu. dvwedodd Canon Fairchild ei fod vn sicr y Ihvyddent vn y diwedd, canys cyfi-uvn oedd eu hachos. "Niar.tais y plant oedd en hunig amcan, ac yr oeddvnt yn barod vn awr fel erioed i wneyd unrhvw aberth er eu lies. Caed anerchiadau hefyd gan y Parchn. T. Lewis Jones, W. Edwards. Mr Ivor Pryce, a Mrs Wil- liams (priod yr Estrob). Trodd y nodachfa yn llwyddiant yn mhob ystyr.

Advertising

Gwyl y Friallen yn Nhgonwy.

Advertising

Advertising

Llandudno Junction.