Hide Articles List

18 articles on this Page

'-.==----Tysteb Gynygiedig…

-lir Bryn Roberts, A.S., arr…

Yr Ysgelerwaith Mewn Pobty.

Tan Dinystriol yn Mangor.I

---------------__.--------.…

--------Eisteddfod Hen Golwyn.

Cyfarfod Cwmni y New "Welsh…

-------,-----,---.--I Marwolaeth…

News
Cite
Share

Marwolaeth John Ga.erwenydd Pritchard. Wrth edrych dros un o'n newyddiaduron ddech- reu yr wythnos ddiweddaf, tarawyd fi yn fawr pan I y gwelais y pemawd, "Marwolaeth Gaerwenydd." Yr oeddym, yn deall fod eixi hen gyfaill yn wael era amser maith, a rhywfodd yr oeddym yn cael gohvgi anobeithiol arnoL Oawn iddo fyned i dy j ei frawd i Laugybi, Eifionydd, er ceisio cael ad- feriad i'w iechyd, ond fel y dywedir, dirwyn i'r pen wnaetli y daitli a hyny yn yr un awr a'r flwy- ddyn 1898, sef nos Sadwrri, yr 31ain o Ragfyr, yn 62ain mlwydd oed. Yr oeddwn yn gydnabyddus iawn a'r hen gyfaill doniol Gaerwenydd ers tua deugain mlynedd, ac ar y cyfrif hyny yr ymeflais yn fy ysgrifbin i wneud ychydig bach o sylwadau brysiog am dano yn y "Gwalia." Ganwyd ef yn y Gaerwen, Mon, Ebrill 5ed, 1837. Pan yn 14eg oed, dechreuodd ar y gwaith o ddilledydd gyda'i dad yn y Gaerwen. Yn mhen ychydig flwyddi daeth at ei ewythr, Mr R. Humphreys, i Beth- esda, ac yno yr ymsefydlodd. Wedi bod gyda'i •ewythr am amryw flwyddi yn y gwaith, sefydiodd mewn busnes ei hun fel "tailor and draper." Yr oedd y Parch Daniel Rowlands, M.A., Upper Bangor, yn ewythr iddo o frawd i'w fam, a gwnaeth gryn gyfcillgarwch ag ef. Safai Gaerwenydd yn uchel yn rhestr y beirdd. Yr oedd yn fardd arian- dlysog, ac yn gadair-fardd. Cyfansoddodd lawer iawn flynyddau yn ol, ond yr oedd wedi stopio gyda'r gwaith di-fudd ers llawer o flynyddau. Bu- asai yn well iddo pe buasai heb gyfansoddi llinell farddonoT erioed. Cafodd llawer iawn o'i gyfan- soddiadau yr anrhydedd o fod yn fuddugol mewn I Eisteddfodau Oenedlaethol a Thalaethol, a chyfar- fodydd llenyddol. Cawri enwi rhai o'i brif weith- iau baTd(lonol:-Pe-nillion: "Y Cryd" (buddug- ol), "Y Beibl" (buddugol). Englynion: "Coffad- wriaeth am y diwedd ar Barch Morris Jones, Jeru- safem, Bethesda" (buddugol), yn nghyda Iluaws o benillion ac englynion eraill ar wnhnnol destyn- au. Pryddesteu: "Dedwyddweh" OM (buddugol), "Crist yn y Demi gyda'r Doetoriaid" (buddugol), "loan yn Ynys Patmos," "Y Pharisead a'r Pub- lican ym y Demi" (buddugol), "Marwnad i r di- weddar Mr W. W. Thomas, Cae'rllwyngrydd" (nai ø fab chwaer i Llechidon), (cyd-fuddugol a Mr R. LJystyn Jones); "Carchariad Garibaldi" (buddugol), "Bugeil-gelrdd" (buddugol), et. Cywyddau: "Y diweddar Golyddan" (buddugol), "Y di^rldar Mr D. O. Priehard. Braichrcelyn, Bethesda" (buddugol), "Yr Enaid" (buddugol), "Yr Oruwch-ystafell" (buddugol), "Cwymp Llew- elyn" (buddugol), "Pont Menai" (buddugol). Awdlau: "Adda," "Oen y Pasg," awdlau eadeiriol a ymddangosent yn y "Traethodydd" am 1866. Am yr a mil ar "Oen y Pasg," dywed y "Faner,' yn ed hadoiygiad ar y rhifyn hwnw o'r Traethod- ydd: "Y peth nesaf yn rhifyn ydyw awdi ar y Pasg„' gan Gaerwenydd, yr hon a enillodd i'w hawdwr yr anrhydedd o fod yn fardd eadeiriol yn Eisteddfod Cymreigyddion' Bethesda, dydd 'jivyl Dewi, 1866, ac yn wir rhaid i ni gyfaddef, cr nad ydym yn or-hoff o'r gynghanedd nac yn meddu syniad&ti uchel iawn am awdlau eade rildi yn gyffredin, fed jr awdl hon yn meddu gradd :u helaeth o deilyngdod awenyddol. Mae yn qu- i- nyn tlws, cyfoethog, a gwir farddonol, ae ni l u- Tm yn tybied fod yr amser yn mhell pan y gw-'iir Gaerwenydd yn eistodd fel buddugwr yn nghadair jt Eisteddfod Gtmedlaethol, ac yn cael ei restru •v" prif feirdd ein gwlad." Rhywfodd yr oe<M em hen gyfaill wedi taflu y gelfyddyd awen- gar lion barddonuicth—jo'r neilldu ers llawer •lyn, fel mai ychydig iawn v linellau a gyfaa- foddlodd ers deng mlynecld. ac yr oedd hyn yn weithred gall iawn o'i eidcta. Yr oedd yn aelod cymeradwy gyda'r Hpti Gorph er yn blentyn, yn Jerusalem. Claddwyd ei weddillion yn mynwent (vlanogwien, ddydd Mercher diweddaf. Heddwch 1 w Iwch hyd ganiad yr udgorn 4iweddaf.—Llech- idon.

[No title]

""'"""" ."p-" '--i Cynghor…

[No title]

- I Brawdlysoedd Cbwarterol.

-----------_--_.._-----Gwraig…

-------Ymddygiad Gwarthus…

NODlUN O'R DEHhUhiK.

----7 ! Masnach Yd yr Wythnos.

Family Notices

Advertising