Skip to main content
Hide Articles List

18 articles on this Page

AKFWISG Y MARCBOG.I

I Yr oedd yn "Ormod o Wr Bonheddig."

[No title]

.._--,__-----.-...----------------.--------Llwyddiaat…

[No title]

---.-------------.-:-----------Chwytbu…

News
Cite
Share

Chwytbu Dau Ddyn yn i y mon. TRENGHOLIAD YN MHENMAENMAWR. i Bu crwner Sir Caernarfon (Mr Bodvel Roberta) yn tynal trengholiad dydd Sadwrn gyrph John BOIs- tock a Robert Jones, y rhaa a laddwyd mewn damwain gymerodd l y diwrnod blenorolln chwaareli satta y Meiatri Darbiahira. Yr oedd Mr Le Nere Forter, arolygydd mwngloddiau Oymra, a'r Arolygydd Wil. liams, yn bresenol. Ymddaagya fod j dynion a laddwyd yn wyr priod ao wedigadael teuluoedd ar ea hoi, y rhai a drigant yn Roewen, gar Conwy, 0 y tyst cyntaf a kolwyti oedd W. Hughes, gwne<uth- urwr setts, yr hwa a ddywedodd fod y fer&ncedig John Lostock yn ewythr iddo, ac yr oedd yc. 66iiu rniwydd oed. Ystyrid ef yn uu sspdrua am wueud uta. Robert Darics, Celynddu, t prif wsithiwr yn y chwareli,a dywedodd ei fed yn hoHol gyf^rwydd ar ddau ddyn. Yr oedd Robert Jones, yr hwn oedd tua 35ain mlwydi owd, wedi bod yn gweithio yn y chwareli am drOit aaitii Hilynedd, a. Bostock er pan yr oedd ef yn eofio. Yr oadd T dda.u yn wyr profiadol gyda.'r gwaith o ddctr-yddio pylor, a ffrwydron erlLiU; ac yr oedd Bostook yn un nodedig am ei ofal a'i wy- bodiieth wrth en defnyddio. Nid oedd R. Jones mor brofiadol, ond yr oedd yn erweithio gyda Bostook. Arferent ddefnyddio "gelignite" yn aehlysurol. Y Trengholydd: Beth ydyeh yn ei olygu wxth achlyaurol T Y Tyst: Pan yr oedd y tywydd yn rhy laith, defn. yddient "gelignite." Y Trengholydd: Tna, ni byddai iddynt ei ddefn- yddio yn yr Y Tyst: Dibynai hyny ar y tywydd. Dibynai y IIWm a ddefnyddid ar faint y twll. Yr oedd y dynion yn gweithio yn yr hen chwarel, o 15 i 30 o latheni uwoh law y bone. Nid oeddynb wedi cael ea rhwymo wrth raff, ana fod yna vmyl gwastad o bedair llathen ysgwar i eefyll arno. Ond yr oedd yna raff o ben y bone. Aeth y tyab yn mlaen i egluro y modd i dyllu gyda'r gwialen-nodau a dywedodd fod y gwialen-nodau yn gadarn, ae Tn rhydd oddiwrth graciadau. Yr oedd y twn a dyUid yn 15 fcroeHfedd o o fodfeddi o dryfesuryn top, a o fodfeddi yn y gwaelod. Yr oedd y twU yn cael ei dyllu gan beirianwaith, a byddai i'r dynion fyned yno wedi i'r twll gael ei dyllu, er mwyn ei danio. Aeth y tyst i'w gweled yn fuan ar ol un o'r gloch, er gweled sufe yr oedd pethau yn myned TO mlaen. Yr ateb oedd, "Y mae pobpeth yn iawn." Yn mhen pum* munud wedi hyny, clywodd ffrwydrad, & .gwel- odd ddarnau o graig yn syrthio i lawr. Yr oedd yn eefyll rhyw 50 neu 60 o latheni oddiwrth y lie, ar yr un bone. Gwyddaa fod rhywbeth dan o'i Ie, oblegid digwyddodd y ffrwydrad o ddeg i ugain munud cyn yr amser cyffredin i danio, as nid oedd unrhyw arwyddion wedi en tfoaod i fyny. Nid oedd dim o gwmpM y ffrwydrad ei hun yn anarferol, ond ei fod allan o amser. Gan yr Arolygydd Foster Pan welais y dynion y tro diweddaf, yn mron cyn y ffrwydrad, gwthient yr eIgyd i lawr gyda darn o bren. Arferent gylymu pedair ergydsypyn (cartridges) gyda'u gilydd, ac yr oedd yr ergydsypyn tua thair modfedd. Yr wyf yn meddwl fod ynllo 15 pwys o ergyd-sypynau yn y twll. Y Tyst, wrth gael ei holi yn xthell&ch gan y trengholydd, a ddywedodd ei bod yn ergyd gyffredin. Bymudid toe. 50 tunell o graag. Tanid yr ergyd ya gyffredin gan ffrwydron. Byddai i'r dynion oeod tan ar y "fuse;" ac yns., esgynent gyda rhaff i'r bone nchal. Yr Arolygydd William* a sylwodd fod y "fuse" wedi ei chael. Dangovd nad oedd wedi eael ei thanao. Y Tyst a ddwedodd ei bod hi ganddo ef i'w dangos, ao yna estynodd hi i'r Arolygydd Foeter; mewn ateb- iad i'r hwn y dywedodd ei fod yn acr mai hon a ddefnyddiwyd, am ei bod yn mysg maJurion y graig. Nid oedd wedi ei thorchi, ond-yr oedd yn ei hyd, roo yn dangos ei bod wedi ei dattod yn barod at waith. Y Trengholydd A oes genych unrhyw syniad beth damodd y "gelignite." Y Tyst: Nid oes genyf unrhyw syniad o gwlSl. Tr Arolygydd Foster: A oedd yn galad neu wedi rhewi? Y Tyst: Na: y mae genym lestri a.t doddi y "gelig. nite" pan yn an^enrheidiol. ,Mewn atebiad i'r Trengholydd, dywedodd y Tyst nad oedd erioed yn gwybod am "gelignite" yn tanio heb iddo gael ei danio gyda ffrwydron. Gan Dr. Foster: Pan welais y dynion rhyw bumt munud cyn y ffrwydrad,nid oeddynt wedi gorphen rlioi y "gelignite" i mewn. Nis pallaf fod Tn sicr, ond TT wyf yn meddwl i'r "gelignite" ffrwydro pan y gwth- iwyd ef i mewn gyda gordd. Nid wyf yn gwybod pa un o'r dynion oedd yndefnyddio yr ordd, ond eafodd dwylaw John Bostock eu chwythu i ffwrdd, a. chafwyd ei gorph yn mysg y ceryg. is law y bone. Gorweddai oorph Robert Jones ar bin y ceryg. TOO Jones a dystiodd fod y ffrwydron yn T chwarel o dan ei ofal. Yn fuan ar ol un o'r gloch, rhoddodd bedwar pecyn o'r "gelignite" i Robert Jones. Pwysai bob pecyn bum' pwyø. Nid oeddynt wedi rbewi. Yr oedd y tywydd bod yn rhy dyner i hyny. Gan Dr. Foster: Byddwn yn a.gor y pecynau agos bob dydd, ac ni welais olew Tn dyfod allan. Nid oedd dim pedyll twymno wedi cael eu defnyddio i doddi y "gelignite" y flwyddyn yma. Robert DaTies, yr hwn a ail alwyd a ddywedodd mai-yr ergyd gyntaf yn y twll ydoedd. Dr. Foster a. ddywedodd fod y trengholydd wedi gofyn iddo roddi ei ddamcaniaeth mewn pthynu i'r ddamwain. Cynwysai y ffrwydron 59 o ranau o "nitro glycerine" yr hwn oedd yn olew ffrwydrol uchel, a datI y ca.nt o "gun cotton." Ei ef am y ffrwydrad ydoedd, fod ychydig o olew wedi llifo allan o'r ergydsypyiiau, a bod y weithred o wthio yr ergyd- sypynau i lawr y twll wedi achosi y ffrwydrad. Damcaniaeth arall ydoedd, y gallai ffrwydron nen fatsrien ddisgyn i mewn ond nid oedd hyny yn debyg. Y ddamcaniaeth gynygiodd efe, yr oedu yn meddwl, oedd yr eglurhad goreu ar y digwyddiad. Gallai ddweyd mai nid dyma. yr aehos cyntaf o ffrwydrad yn cael ei achosi trwy fr ma.th hwnw o "gelignite" gael ei wthio i'r twll gyA darn o bren. Clywodd am hyny y dydd o'r blaen gan un o'r ar- olygwyr yn Woolwich, yr hwn a, ddywedodd fod agos yr oil o'r damweiniau eleni wedi cael eu hachosi gan y ffrwydron hyn. Dangosai yr amgylchiadau fod y dynion yn gwneud eu gwaith mewn modd cyfreith- lawn a. phriodol. Wedi ychydig ymgynghoriad, dychwelodd y rKeith- wyr ddedfryd o "Farwolaeth ddamweiniol;" a chwan- egasant nad oedd yna un dystiolaeth i ddangos pa fodd yr oedd y ddamwain wedi cymeryd lie. Y Trengholydd: A ydych yn terfynu yn y fan 7*4 Y Blaenor: Y mae yna. awarrymiad yn cael ei wneud ga.n ra.i o'r rheithwyr fod yna. ymchwiliad yn cael ei wneud gydag golwg ar y priodoldeb o ddef- nyddio y math hwn o "jreliRnite." .I Dr. Foster Bydd i mi adrodd y mater i'r Swyddfa Gartrefol; ac nid om ynwyf un amheuaeth nft. bydd i Arolygwr Ffrwydron wnend ymchwiliad i'r mater. Mr 0. H. Darhishire a. ddywedodd nI). fyddai i chwaneg o'r ffrwydron hyny srael eu defnyddio. An- fonodd wefreb y dydd o'r blaen at oruchwyliwr T cwmni oedd wedi ei gyflenwi: ac yr oedd yn synu am nad oedd wedi rhoddi ei bresemoldeb yn y trenghol- iad.

-..-__----__-__-------..,.-Pobl…

-------.----------Eisteddfod…

[No title]

I Eisteddfod yn nhvi,

Eisteddfod yn Kgliaer.I

----------------.-Y FLWYDDYN…

PuHEILFFYRDD MON.

-_.-.-.------------TTSTEB…

LLWTBRAU RHOBYB04

OIG IffANGEFNI.

YR ANNIBTNWTR YN MON.

EIN GWEINIDOGION.