Hide Articles List

16 articles on this Page

EI AN GYLE S NO S.!

Y Qwir, iii, 2im ond y Gwir,

Y Budd Mawr Cyhosddus

T Ddaeargryn yn yr India.

Advertising

-----Ffeithiau yziNghylch…

News
Cite
Share

Ffeithiau yziNghylch China j 1. POBLOGAETH A CHREFYDDAU. | Yn ol Bl-nyddiadur y Gwleidyddwr, y mae gwyneb- fesur Cluna briodol yn 1,336,841 o filldiroedd ysgwar, a'r boblogaeth yn 386,000,000. I'r Ymherodraeth Chineaidd y ffigyrau-ydynt 4,218,401, a 402,680,000 yn berthynasol. Nid yw rhai amcangyfrifon o'r boblogaeth mor uchel. Cymerai dros ddeuddeng mlynedd i boblogaeth China i gerddad heibio i ysmotyn penodol, un person yn myned heibio bob eiliad. Y mae gan China, a llefaru yn gywir, dair crefydd, Confuciaeth, Bwdyddiaeth, a Taoiaeth. Nid yw Confuciaeth, yr hon sydd yn ymarferol yn grefydd y wlad, yn gyniaint o ffydd ag ydyw o athron- iaeth negyddol. Y mae yn grefydd heb ddatguddiad, yn ymarferol yn addoliad heb Dduw, yn ddeddfiy-Ir o loesuldeb heb awdnrdod bcrsonol derfynol. Y mae Bwdyddiaeth yn dysgu "fod yn rhaid i bob dyn fod yn waredwr iddo ei hun." "Ac oddiwrthyt dy hun rhaid cael gwaredigaeth. A "gwaredigastii" y(i pv, ar ol llawer o drawsfudiadau yr enaid, Nirvana, "cyflwr o ftiam chwythedig allan"—diangfa oddiwrth hunaniaeth bersonol, a bodolaeth yinv-ybodcl diwcdd galar, a diwedd llawenydd Y mae Confuciaeth a Bwdyddiaeth yn gosod allan rai gorchymynion da; ond nid ydynt yn awgrymu gallu drwy yr hwn y medr dynion gadw y gorchj-mj-n- ion, na meddyginiaeth os methant wneud hyny. Y mae Taoiaeth yn dysgu "fod yr awyad i estyn Imvyd, ac i wneud ifwrid a'n diwedd," hyny yw, ein diwedd old, yn gamddealltwriaeth o'n tynged. Ond y mae Taoiaeth yn golygu yn awr i'r Cinneaid ddar- llen-tvnged, daear-goel, gorcheiniaeth, a^er-ddewin- iaeth. i' mae China Wedi ei mewnol dyflu gan ofer- goeledd. Y mae y bobl yn credu fod gorphwysfa y meirw yn ymddibynu ar safie y beddrod y gall y marw ddylanwadu ar y byw er melldith neu fendith a bad y byd nesaf ya wrthran ysbrydol o'r bywyd pres- enol. Am hyny y mae arian, tai, celfi, a dillad wedi ei gwneud o bapyr, yn cael eu Ilosgi er budd i'r yma- dawedig. ^^vedodd gwraig Chineaidd dlawd wrth genhadwr, JT hwn oedd wedi bod yn garedig iddi, "Yr wyf yn rhj- dlawd i dalu yn ol i chwi yn y bywj-cl hwn, ond yn fy mywyd nesaf yr wyf ATL disgwjd cael fy ngeni yn gi, ac os caf, myfi a' cll gwasanaetliaf yn ffj-ddlon fel ci ty eich trigle teg." Y mae baban-laddiad Wonywaidd yn bodoli i raddau helatth iawn mewn rhai rhanau o'r wlad, ac ar adegau penc-dol o dlodi y bobl. Mewn rhai rhanbarthau yn agos i Amoy, ni chaniateir ond saith o bob dog o fabanod menywaidd i fyw. 2. YMDRECH GENHADOL. Y mae China yn rhan o'r holl fyd," yr hwn a orchymynodd Crist yn ddifrifol i'w Eglwys i Efengyl- ciddio. D.Vgwyd Cristionogaeth i China tua 1350 o flj-nydd- oedd yn ol. Profir hyn trwy fodolaeth yr hyn a elwir y daflen Nestoraidd, liechfaen yn dwyn ar- ysgrifen Cristionogol, yr hon a ddarganfyddwyd yn Nhalaeth Shenai yn y 17eg ganrif. Daeth y Fran- cisiaid yno tua diwedd y 13eg ganrif y Jesuitiaid yn gynar j11 y 17eg ganrif. Daeth y Dr. Morrison, y cenhadwr Protestanaidd cyntat, yno yn 1807. Gorphenwyd cjrfieithiad y Beibl yn 1818. Dechreuodd y Gymdeithas Genhadol Eglwysig ei gwaith yn China. yn 1845. Y mae rhyw 1500 o genhadon Protestanaidd yn y wlad yn yr amser presenol, gan gyfrif gwragedd ac o'r holl nifer, y mae un ran o dair yn ddyfodiaid di- weddar, a Ilawer eto yn y gradd o ddysgu yr iaith. Y mae hyn yn rhoddi tuag un cenhadwr gogyfer a 250,000 o bubl. Ond ni ddylid anghofio y 3,000 i 4000 o oruchwjdwyr brodorol, y rhai ydynt yn cy- flawni gwaith gwerthfawr. 3., Y GWAITH OL-DDYLEDOL. 0 bob 4000 o Chineaid nid oes mwy nag un yn Gristion Protestanaidd. Y mae tua 1,000,000 o Baganiaid yn marw bob niis yn China. Nid oes cynifer ag un cenhadwr gogyfer a phob 500 o drefydd yn China Ogleddol a Gorliewinol. Y mae dwy o'r 18 talaeth i ba rai y mae y wlad wedi ei dosbarthu yn aros heb orsaf genhadol sef- ydlog. Pe b'ai yr oil o'r Cristionogion ond 750 yn cael eu cymeryd ailan o Lundain, a'u lleoedd eu llenwi gan Baganiaid, braidd neb o ba rai eriocd oeddynt heb weled Beibl nsu glywed am Waredwr, ac yn eu plith 19 o genhadon, yn cynwys gwragedd, wedi eu gosod i weithio, yn nghyd a rhyw 60 o oruchwylwyr brodor- ol, byddai hyny yn a.rdd;mgosiad teg o'r hyn svdd yn cael ei wneud gan Gristionogion Protestanaidd i enill China dros Gnst. Er mwyn i esgobaeth bresenol Canolbarth China gael clerigwyr yn yr un cyfartaledd i'r boblogaeth fel yn y Deyrnas Gyfunol, dylai fod 90,000 neu 100,000 o glerigwyr Eglwys Loegr; yn bresenol ma.9 32 a'r Esgob. Yn Nhalaeth Fuh-Kien, yr hon sydd yn gyfartai mewn gwyneb-fesur i Loegr heb Gymru, nid oes ond 40 o foneddigesau yn gweithio yn nghanol y deng nlllrwn o bobl sydd yn lhan ogleddol y dalaeth. haner o ba rai ydynt va fenywod. Yr oedd gan un o'r rhai hyn, yr hon a. drecgodd yn y gjrllaian ddiweddar, gylch o dros 300 milldir ysgwar. Y mae y cenhadon sydd yn gweithio mown rhan fechan o Dalaeth Si-Chuan, wedi cyhoeddi apel am gynorthwywyr, yn JT hon j* dj'wedant: — "O'n chwech o orsafoedd cenhadol nid oes yr un or- saf yn agosach at y Hall na thaith un diwrnod. Y pellder rrrsvyaf rhwng unrhyw ddwy orsaf yclrv taith pedwar neu bum' diwrnod. Nifer y gweithwyr effeith- iol i'r chwe' gorsaf hvn a'r holl gjdehoedd cysvlltiedig a hwynt ydynt pump o wyr, tair o wragedd, a chwe' boneddiges ddi-briod j-chwanegweh at y rhai hyn ddau ddyn, heb eu derbyn gan y Gjmdeithas Genhad- ol Egiwysig, ond er hyny yn weithwyr gwir gynorth- wH,1 cyfanrif, 16. "Y maa haner Lloegr (a llefaru felly) yn Hawn o Baganiaid ymron heb Gristionogion brodorol, ac am byny ymron. heb gj'northwjrwjT brodorol, a dim cen- hadon heblaw ni ein hunain, yn ymddangos i ni yn blwyf mawr i ni i'w weithio yn hollol effeithiol." Gofynodd Gristion Chineaidd i Arehddiacon Moule pa nifer o glerigwjT oedd yn Lloegr. Gofynodd Arch- ddiacon Maule pa nifer a feddyliai efe. "Y mae yn ynys fechan," ebai efe. "efalhti fod mil." Hysbyswyd iddo fod mwy l'ag ugain mil. "Yna," ebai efe, "gell- wcli yn hawdd hebgor mil i China." Gwna. 120p gjmcd cenhadwr yn Cliina mewn rhai pethau y mae sum llai yn ddigonol. 4. LLWYDDIANT CENHADAETHAU. Nifer Cymiui-n-vr Eglwvsi Protestanaidd China yn 1842 ydoedd 6 yii 1865, 2000 ;ac yn 1892, 50,000. Y mae y llwyddiant a dailynodd y gwaith ynN ghen- hadaeth Fuh-Kien y Gymdeithas Genhadol Eglwysig yn cael ei dangos clrwy y ffigyrau canli-nol:-Crist- ionogion Br-dyddicdig. 2244 (1881), 3106 (1384), 3299 (1837), 4163 (18901, 5/1.25 (1893), 5905 (1894) cyfanrif vmlvnwvr, 4099 (1881), 5871 (1884), 6701 (1887), 8489 (1890); 10,733 (1S93>, 12.934 (1894).. Yn nghjdchKucheng,lle y digwvddodd JT ysgelcrdtr ar Awst 1 at, 1895, yn 1884 yr oedd 629 o Gristionog- ion bedyddicdig. ac yn 1894. 1337, cynydd o 110 y cant; nifer yr ymlynwyr ydoedd 1117 yn 1888, a 2871 yn 1894, cynydd o 157 y cant. Yn nghjdch Tai-chow Cenhadaeth China Ganolog perthjTiol i'r Gymdeitlias Genhadol Eglwysig, y mae cynydd tarawiadol iawn wecli bod yn ddiweddar. Cyn- j'ddodd nifer yr aelodau Eglwysig yn fawr. Ar ddiw- edd 1836 vr oedd dau 1887, un 1888, 39 1889, 63 1390, 83 1891, 123 1892, 220 1893. 392. Cyhoeddodd y Gymdeithas Feiblaidd Frytanaidd a Thrumor yn 1891 bedair miliwn o Ysgrythyran, Beibl- au cyfain neu ranftu. Pp ba.i'r oil o'r cyhoeddiad hwn yn iaith China, a phe gellid ei ddosbarthu yn China, yû unig, byddai yn ol y cyfrif liwnw rhwng 80 a 90 nilviiedd cyn y gellid rhoddi i bob un o'r trigolion hyd jn nod un rhan o Air Duw. Mown un cylch yn China Ddeheuol, ymunodd 97 o dexduoedd a'r Cristionogion yn ystod deuddeng mis. Ysgrifena y Parch B. Baring Gould, un o ysgrifen- yddion y Gymdeithas Genhadol Eghvysig, yr hwn a ymwelodd a Chenhadaeth Fuh-Kien yn 1894:- "Nid wyf wedi gweled erioed yn unrhyw ran o India neu Japan ddim o gwbl i'w g.N-d-naru ag ymdrcchioll y Cristionogion brodorol hyn. Y mae ymofynwjT yn cael eni dwjm i mewn wrth yr ugeiniau bob wj-thnos gun y dychweledigion f-ll hunain." Ys^rifenodd yr Archddiacon Wolfe, o Foochow, Tac-liwedd 9fed, 3 894: — "Yn ystod yr ell o fy mIyuyrldau yn China (yn awr 33 mlynedd) nid wyf erioed wedi gwybod am ddim fel y dyddordeb dwfn sj'dd wedi cael ei gynjTchu yn ddi- weddar dros holl Sir Kok-Chiang yn y grefydd Grist- ic'iiogol, a'r hwn sydd yn bodoli y funud hon. Y (Faith wirioneddol yw fod mr.diad l'hyft.ddol iawn yn myned vn mlaen a.r yr un pryd tuagat Gristionogaeth dros yr holl wind. Mewn gwirioncdd, nis gallwn ni (y Gym- deithas Genhadol Eglwysig) gymjryd mantais ar JTOII o'r cyflsusderau a gynygir i ni. Y mae pentref ar ol yjontref yn agor eu drysau ini ac yn gofyn i mi am ,.tlirawon i'w djrsgu hwynt. Yrnddengys y bobl fei p baent JTI annisgwyliadwy wedi diirg;oifod twyll eu heilun-addoliaeth, a bod yr oU o'u gorphenol wedi bod ya oferedd. °, Y mae JT Arcliddaacon A. E. Moule wedi mynegi yn eglur ddyJedswydd Eglwys Crist yn ngwj-ntb y rhyfel ddiweddar "Yn sicr, ein (IvledsTv-vclcl yn awr yw peidio mewn un modd tYllU yijol neu betruso yn ngwyneb perygl -tn amserol posibl, ond i sefyll yn gadarn. yn Enw ein Meistr, ac i gaol adgyfnerthion mawTion yn barod i gymd meddiant, yn gyflvni ac heb oedi, o'r cyfryw agoriadau er efentryleiddiad cyrhaeddfawr, neu waith goTsafol mwy sefydlog, a.g y gwna. canlyniadau y rbyfel ddadblygu. I Derbynir cyfraniadau tuagat y Gymdeithas Genhad- 01 Eglwysig gan "The Secretaries," C.M. House, Sal- isbury-square, London, E.C.

.------------_-----Cyflafan…

!Damwain Arswydns yn Kghaerfyrddin.

Nod ion Gwasgaredig.

[No title]

--------_.-__.------_.----__---Arddangosfa…

r.Dam wain Ddifrifol Angladd

Advertising

:!o Marwolaeth a Chladdsdigaeth…

rMagwraeth Anifeiiiaid

Advertising