Skip to main content
Hide Articles List

19 articles on this Page

ABERFFRAW.

AMLWCH.

..................I BANGOR.

CAERNARFON.

DYFFRYN NANTLLE A'R A'-NIGYLCHOR.DD.

GAERWEN.

LERPWL.

LLANERCHYMEDD.

¡PENMON.

-------.-------PORTHAKTHWY.

! j 0 Dwrw Byd ar y Beic.

News
Cite
Share

0 Dwrw Byd ar y Beic. I'R 'BERFFRO A BETHEL. 4 mi 'na,vim Gwener yn teimlo'n unig, re I. wais gyda'm cyfaiJI i fyn'd a,n spin. Iaen werth oael myn'd weithiau o dwrw. trlef Llan- gefni i dawelwch y wlad. Petli blinedig iawn yw cerdded hyd ei plialmantau o'r naill gwrr i'r Hall. Maent yn dweyd am Sir Gaer ei bod mor wastad fel y bydd gtwyr y beics yn blino mwy na phe caent a-mbeH i allt a gori- waered. Felly, wrth gerdded tref Llanrfjii e'i phalm.antau mor llyfn a gwastad fel inae dyn yn clywed adsain pob troediad yn dyrch- afu ohonynt-dim ond yr un twrw yn barhaus. Da fuasai cael amlbell i gareg neu dwll-rhyw- beth i dori ar yr undonogrwydd. Mae rhai yn dweyd mati unigrwydd a. thawelwch sydd yn fwyaf lletihol i ysbryd dyn. Ond am Lan- g^fnii Wei, mae dyn yn cael ei orlethu yma gan Ibrysurdeb a rhedeigogrwydd—masnachwyr yn rhuthro o'r naill fan i"r Hall, a'u gwasaii a|eithyddion ar wib o wawr hyd wyll, cerbydau yn ysgubo heibio'u gilydd, yr hedd-ringyll a.'i Z, tY gyd-was ar eu heithaf yn dw'r dorf rhag eu sarnu dan gairnau'r moirch, gorsaf y rheilfFordd fel cwoh gwenyn gan deithwyV, cerbydresi yn -yji?d.a,o yindodohonibacinyn ddistop, a John Williams yn gofyn i bawb "iClorianydd "Dlorianydd 1" 0, ie, lie yn gyru dyn yn yfflon yw Llangefni, Diolch fod p'nawn. Gwener yn digwydd unwaith yn yr nw-ythnos- d:yma'l" unig gyfle gawn ni i fyn'd o arogl brethyn a chalico a the a baewn i arogli gwan- wyni yn y wlad. Ac felly y bu b'nawn Gweiiefr diweddaf. I b'le ? Dynar ewestiwn cyntaf i'w benderfynu gan fy nghyfaill a minau. 'Berffro? O'r goreu. Wedi rhedeg at y Derwyddon i gael gwelltan bob un—irhaiid dilyn y ffasiwn—dynia gych-wyn. "Ddowch chi, O. J. ?" "A'in SllI/mon, Mr B 1?"—dyna'r "chaff" oedd gienym wrth fyned trwy Ion Glanhwfa. Hon yw'r ffordd oreu i adael Llangefni os am gael argraif ffafriol am y dretf. Dyma'r West End. Yn gyffredin mewn heolydd pwysig fe wneir lie neillduol i'r bobl gerdded rliag iddynt or- fod myn'd i'r fforrdd, ond yma y mae'r ffordd yn well na'r palmant. A dyma'r .bont SY'll croesi'r Ion yn cael ei gwneud mor hyll ajg sydd bosibl gan gwmni'r rheilffordd. Y mae eisieu cuddio y tren rha,g dychrpi o'r oefiylau, mae'n wir; ond paham na roddir rhywbeth haiddaoh na'r coed ducm yma mewn Than moa* ffasiyn- ol o'r dref i Ffeind-io beiaualu trafod fel hyn y buom ein dau tra'n gwi'bio heiblo Glan Aber a'r palasdai eraill sydd aa* y llepan uwch y flbrdd. Caeau Lledwigam yn edrych yn gamp- us y tywydd sych yn andwyo'r ffordd newydl- wynebog milaedd o geryg yn rhydd hyd ei gwyneb; ceffyl du y felin ddwr bob amser yn dawnsio—dyna benau y sgwrs hyd y "turn- pike." Dim Hawaii o siarad wed'vn tra'n tynu am Oefn Cwmwd—dim gwynt i'w hebgor. Dis- gyn. Golygfa ardderchog oddiyma. Y wlad dros y .gcrs yn edrych yn brydferth. Fy nghyf- aill yn adrodd i mi englyn Trebor Mai: — n Ail i al iedeng-oed—yw yr haf, Yn rhoi tro ysgafndroed I Gan droi ajiian. o'i hen-oed, Tn hogen wen ugain oed. PedwatT o'r .glo'cjh. Mouintio. Ffiordd dd3..1 Ty -rhyfedd wrth goed yr Heinblas yn tynu ein sylw. Erin dau yn barnu mai twr melin an- ferth fu yn y cyn-oesoedd, ond iddo sincio i'r ddaear. I Bethel. Be' sy' ? Ydi hi yn "htif- I holiday" yma, hefyd ? Gof y lie oedd yn cael ei gjwestiyno. Mae pawib yn hyf ar ddyn clen. A dyma Roberts yn dechreu dweyd am yr Eis- teddfod oedd i fod yn mhen yr awr. Edrych ar ein gilydd. "Meddwl ain fyn'd i'r 'Bteirffro yr oeddym," meddwn wrth y gof. "Wel, ewtch," ebai yntau, "ac migewch 'panad wedi d'od yn ol yn nhy Pritchsfrd yina-rhadd i chwi ddwad i'r oyfarfod." Ac felly fu: 'doedd waieth heb hel esgusion. Spin i'r 'Betrffro. Dim neillduol i dynu ein sylw. Penderfynu gwneud englyn i Lyn Ooron cyn ei basio. Lhvyddo: — Liyn Coron: 'does unlle yn curo-hwn Yn holl wlad y Oymro1; O'i fawr nytCh, ar ei fron o Ni fu undyn heb fendio. China Housie ? "Ie, dowch i mewn:" Mrs loan Iorwerth oedd yn ein croesawu. "Ydi Mr William Roberts i mewn 1" "0, na, mae o'n brysur tua'r ysgol. Mae pobpeth yn iawn mi dd'wedodd bod chi yn dwad." Ao fe gfew- som gystal 'panad ag a lyncodd dyn erioed. "Brwsh ? Cewch siwr; ydyw, mae'r ffyrdd yn llyohlyd." Wedii'r oruchwyliaeth yagubol, aethom tuaig ysgol y pentref, llie y cynhelid EISTEDDFOD UNDEBOL BETHEIL. ¡ Caal fod yno gynulliad da, ac mai tgfwr y gad- air oedd yr Hybareh Ardhddiaoon John Mor- gan, Trefdraeth. Eifionydd oedd yn airwain, aia yr oedd ganddo englyn, cwpled nieu linell i bawb a. phobpeth. Yr unig fai arno oedd ang- hexfio rhoddi cyfle i'r beirdderaill ymffiamychu. ao 'roedd yno fwy nag arfer o honynt: R 11. Parry a Gwilym Etinion, Pelican Mon a loan Iorwt-rth, a diau a.rall. Dyma'r englyn oedd ga.n y "ddau arall" .i'r llywydd:- Yn Bethel 'does neib weithian—i'w dybied Yn detbyg i Mofgaji; I ymlid dieifl fe deilft dan I awyrgylch Bodorgan.! Y ibeirniad derddorol oedd Mr E. D. Lloyd, Bethesilia; a. siaradodd lawn gwerth ei gyflog, beth bynag oedd. Miss M. Pritohard, Beth- el (cyn-ddisgybles i Mr. Rich. Pritchard, Caer- narfon), oedd yn cyfeilio, a bu'n agos ia.wn i ni wnetud englyn iddi hitlhauu Yr oedd y pwyllgor yn aynyg ;g|wobrau Eisteddfod-ol iawn. Ar "ttlanes Plwyf TWefdiraeth," ifr oiedd tri ymgeisydd .am wobr o 2p 2s. Ac yr oedd y tri beii-niad-Doon Pryce, yr Archddiacon Mor. gan, a'r Parch D. yn cydweled mai'r goreu oedd eiddo y Parch O. Hughes (Tyswyn), cuirad Abc-rffrtw. "Addysg y rhyw fenywaidd" oedd testyn tra-eth-awd y metrched, a Miss Ito- battJ, Y sgoI y Biwrdd,, Abefrffk".aw, iaieith, a.'r wobr. Mewn barddoniaeth y ddau deistyn oedd .hwe' phenill "Y Bil Addysg," ao englyn i'r 'Pren trood." Mr John Hughes, Ebem- ezeir, Atifon, oedd y goreu ar y cyntaf, a'r ddau fardd lleol—Pelican Mon a loan Iorworth-. yn gydradd air yr englyn. Oynygid glini am adrodd darn o awdli Dyfed, "Iesu o Naoaxoth," a'r enillydd oedd Miss Gwladys Hughes, Din orwig. Am adroddiad arall, aeth y wobr i Miss Catherine Jones, Glandiwr. Hi hefyd enillodd am gaxiu "Toriad y dydd" (agored i'r cylch). "Y baidd a'tr. oerddor" (W. Da.v'cs) oedd y ddeuawd, a ohafwyd dadganiad rhiag- 01 ol g.an Mr Wil Roberts a Mr HI Francis W'il- liams, Bangor. EIr 'i lamiiyw ibyd ainfoin, en henwau i gystadlu am y wobr o lp 10s ar ganu un o ibedwar unawd a nodid, ni ddaeth orid -au yn mlaen. a Mrs Gutyn Eifion (neu Mrs Eiiion Jonies, os mynwch) aeth al hi. Yr oedd a. ga.n- lyri i laiwr ar y rh^glefn, "CJan gan y buddugol an1 yr unawd," ac wedi cryn ddisigwyl daeth Mrs Jones yn mlaen. Y tro nesaf ca-dwka y pwyrigor y wobr hyd air ol cael y gart ara.11, a mi rof fy ngair na ciheir annibendod o giwbl. Siomwvd y mrvvvafrif drwy iddi. ganu yn. Saos- neg—"Star of Bethlehem," eir yn arddeirchog. Civ wais rywun vn ochemeidio y tu ol i mi yni rhywle, "0 fy. hen Gymraeig!" Oystadleu- 11 aeth ymddangosai yn deffro brwdfrydood oedd hono i barti heb fod dan ddeaiddeg ei rif ai ganu y don "Lla.ndina.m." Blethel a Hermon Oddt;v-no y deuai'r cattrodau, ai brwydr boeth a fu. Fe gafodd arweinydd y Betheliaid, floaii ,L Y( Ionvcirth) rii,ii,i incept.on" pan gaed niai hwv oedd wedi eonr.ro. N i ddaeith ond fr Llainfair P.G. yn mlaen 1 ganu "Dattod ma? rhwymau," er fod y WObll yn bedair gini a baton (ac un alIdderchog oedd hon—"silver mounted black eiboiny." Nid oedd gan Mr Lloyd ond cannioliaeth uchel i'r dadgeiniaid. 11 Tipyn yn drwm oedd ei sylwadau ar y rhan- gan uclwd. Dywedai fod yn amser iddo gael ei adael' yn llonydd bellach, ac y dylai oora.u a phwyllgorau ddewis daimazL ne/wydd o gyfan- soddiad mwjy clasurol! Mr E. D. Lloyd, K.A.M., Bethesda, Sir Giaernarfon, ddywed- odd fel yna.. Clasuwcll, yn wir! Onid yr hen, h-en gyfansoddiadau yw y "classic." cerddorol lieddyw 1 Pain gaiE y Oymro rywbeth i gy- ffwrdd ei galon gan awdwyr y dydiiau diwedd- af hiyn, y mae'n siwr o'i ganu; ond hyd hyny y mae am ddal i ganu "'1 oilwng yw'r Oen," "Hlaleliwia," "Bendigellig fyddo Arglwydi Dduw Israel," "Teyrnasoedd y cidaear," a "Dattod mae rhwymau." Nid yw celfvddyd- waith cerddorol, pa mor gywram bynag, yn cyfrif yn erbyn mawredi eneinietig a chalon- gynhyrfiol y tadau cerddorol. Trafferth fawr gefais i gadw fy nghyfaiil rh?«.; myned allan. Yr oedd wedi dyfod yn) i fw/nhau i hun, meddai, ac nid i glywed hen ran-ganaiu ac anthemau ei wlad yn cfcel 3u :hr) j 1 j yn ail i "glasuron" (?) y dyddiau hyn. Anerchiad byr iawn gafwy 1 gan yr Arh. ddiaoon. Yn mhellaoh yn mlaen ar y cyfarfod Ifhoos y Parch David Riees 'Wierdiiau rhagur- ol, :a'i destpi oedd "Ysmocio. Chlywais i neb ers talm yn dwieyd cymaint o wir mor blaen air y pern yma. Y rheswm am hyny ydyw nad oes ond ychydig o fysg ei Ircdyr pwlpudol allant s'iarad arno. Yr oedd efe yn siwr nad oedd erioed wedi dysgu neb i smoiv io; ac eto yr oedd plant—gwelai rai o honynt o'i flaen—wedi cael eu dys-gu i ysmyga siga.r ettes. N"id oedd dim yn tycio i gael ^anddynt roddi hedbio yr arferiad; yr oedd ouiampl a chynghor yn ofer. Yr oedd efe am ofyn idd- jnt wneud un peth-ymrwymo i beidio arfei myglys nes bod yn 21 oed-nes y byddemt yn yti' oedran yr edrychid ar ddyn fel yn abl i farnu drosto ei hun. Yna nid oedd gpmcill, lawer o bryder beth fyddai'r canlyniad. Tr oedd rhai pliant yn gwario ta.ir ceiniog, riiai chwe' cheiniog, ie, rhai swllt bob wythnos am sigaTettes. Y fath wario ar oferedd! Pwv o'r bechgyn hyn wairiai swllt-mew-n blwydd yn-am lyfr? Aic yn gwarno swllt yr wythnos am sigarettes! Fe fyddent yn gall yn mhen y flwyddyn! Pe cawsid ond dau neu dri yn y cyfarfod i ofyn iddynt eu hunadn: ty> ed ai priodol, doet.h, a dynol oedd ymarfer a myg Jys 7 fe fuasid wedi gwneud rhywbeth da yn y cyfarfod, Nid oedd efe wedi owrdd a neb mewn oed nad oedd yn gresynu ei fod wedi dechfeu arfer myglys. Yr oedd 99 y cant o honynt felly, ac yr oedd yir hen boibl yn sicr o fod yn iawn, Nid oedd yr hyn, ofynai ef yn ormod i'r bechgyn ieuainc; ea" lefaHai mai gor mod fyddai disgwyl i'r hen bobl daflu y myglys he-ibio. Ond yr oedd ar y bobl ieuainc eisieu bod yn gall. Wel, gpbeitliiai ef yr elent. adref y noson hono Jipyn bach yn gallach. Fel yn mhob cyfarfod, yr oedd eisieu dweyd yma,er mwyn i mi ac eraill wybod a cbofio pwy oedd wedi gwneud hyn a'r Hall, a rhoi diolch :ddynt. Mr W. 0. Lloyd oedd yn cynyg a'r Parch O. Williams yn eilio, ac yr oedd pawb yn eitliaf boddlon i'r peth gael ed basin Mr Owen, GWIK. Fawr, mae'n ymadaingos o-il c^ideiirydd y pwyllgor; Mr L. R. Jones, BrJn Meilir Stores, yn dvysorydd; a. Mri Thos. U. Owen, Gallt Balch, a W. J. Jones, Ty Gwyn, yn ysgrifenyddion. A dyma Eisteddfod Bethel drosodd. Weli cael y ddau geffyl, tua Llangefni a ni, gan gyrhaedd yn ddianaf, ac wedi mwynhau ein hunain yn rha-gorol, er nad yn hollol Cei y bwriadem wrth gychwyn "o firi byd efo'r bein. OLWYNWR, {

BEIRNIADAEfTH PRYDDESTAU Y…

EMRNDUDAETH Y PENILLION ETO:…

IETO, ENGLYN: "Y ro t'a CALI."

------___-----Aelwyd y Gan.

[No title]

INODION OR DEHEUDIR.

Advertising

PPTNSARN.